Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Pedagogy

    Մանկավարժական գործընթացի սուբյեկտների համագործակցության ուղիներն ու միջոցները ներդպրոցական կառավարման համակարգում

    Աշխատությունը նվիրված է մանկավարժական գործընթացի սուբյեկտների՝ ուսուցիչների, աշակերտների, ծնողների և դպրոցի վարչական անձնակազմի համագործակցության ձևերի և մեթոդների ուսումնասիրությանը ներդպրոցական կառավարման համակարգի շրջանակում։ Հեղինակը վերլուծում է համագործակցային կառավարման ժամանակակից մոտեցումները՝ ընդգծելով կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման համար բոլոր մասնակիցների ակտիվ ներգրավման անհրաժեշտությունը։ Գրքում դիտարկվում են դպրոցի կառավարման կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հաղորդակցական կապերի կազմակերպման ձևերը և որոշումների ընդունման մասնակցային մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցիչ-աշակերտ-ծնող համագործակցության արդյունավետ մոդելներին, թիմային աշխատանքի կազմակերպմանը և կրթական միջավայրի բարելավման միջոցներին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև համագործակցության խթանման գործիքներ՝ ներառյալ խորհրդակցությունները, համատեղ նախագծերը, ծնողական ներգրավման ձևերը և տեղեկատվական հաղորդակցության միջոցները։ Աշխատությունը ընդգծում է ներդպրոցական կառավարման ժողովրդավարացման, թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը՝ որպես կրթության որակի բարելավման կարևոր պայման։ Այն օգտակար է դպրոցների տնօրենների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների և կրթական կառավարման ոլորտի հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-09-10
    Մանկավարժական գործընթացի սուբյեկտների համագործակցության ուղիներն ու միջոցները ներդպրոցական կառավարման համակարգում
    Online

    Philosophy

    Բարության դպրոց

    Գիրքը նվիրված է բարոյական դաստիարակությանը և մարդու առաքինությունների ձևավորմանը՝ բարությունը ներկայացնելով որպես անձնական ու հասարակական կյանքի կարևոր սկզբունք։ Վերնագիրը հուշում է, որ աշխատության հիմնական նպատակը բարոյական գիտելիքների փոխանցումն է և ընթերցողին ճիշտ վարքագծի, պատասխանատվության ու մարդկային արժանապատվության գաղափարներին ծանոթացնելը։ Քրիստոնեական բարոյախոսական գրականության ավանդույթում բարությունը դիտարկվում է սիրո, գթասրտության, խոնարհության, ներողամտության, ազնվության և ուրիշների հանդեպ հոգատարության հետ սերտ կապի մեջ։ Այսպիսի երկերը սովորաբար ձգտում են ոչ միայն ներկայացնել բարոյական սկզբունքները, այլև բացատրել դրանց կիրառությունը առօրյա հարաբերություններում, ընտանեկան կյանքում և հասարակական միջավայրում։ Դաստիարակչական գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ կրթական և հոգևոր մշակույթում՝ նպաստելով երեխաների ու մեծահասակների բարոյական պատկերացումների ձևավորմանը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի տպարանի հետ կապված հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Մխիթարյան միաբանության տպագրական և կրթական գործունեության համատեքստում, քանի որ միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայերեն գրականության, լեզվամշակույթի և կրոնական-ուսումնական գրքերի տարածման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է բարոյախոսական գրականության ժանրի, քրիստոնեական դաստիարակության գաղափարների և հայերեն տպագիր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-29
    Բարության դպրոց
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 9)

    Այս մատենագիտական ցուցակը ներկայացնում է վերջին տարիներին Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից տարածաշրջանում հրատարակված գրականությունը՝ կուլտուրայի և արվեստի ոլորտներից։ Նյութում ընդգրկված են հետազոտական, վերլուծական և քննադատական բնույթի աշխատանքներ, որոնք լուսաբանում են հայ մշակույթի զարգացման պատմական, գրականագիտական, թատերական, կերպարվեստի և երաժշտական ասպեկտները, ինչպես նաև ժամանակակից արվեստի դրսևորումները։ Տեղեկատուն տրամադրում է յուրաքանչյուր գրքի հիմնական տվյալները՝ հեղինակը, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվը և թեմատիկ ուղղվածությունը, ինչը թույլ է տալիս գիտնականներին, ուսուցիչներին, արվեստի գործիչներին և ընթերցող լայն հանրությանը կողմնորոշվել նոր հրատարակությունների մեջ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է մշակութային գործընթացների համակցված վերլուծությունը՝ թույլ տալով հետևել կուլտուրայի զարգացման նոր միտումներին, արվեստի տեսական մոտեցումներին և փորձագիտական գնահատականներին, ինչպես նաև ապահովում է տեղեկատվական և հետազոտական հարմարեցվածություն հետագա ուսումնասիրությունների համար։

    Updated: 2026-09-08
    Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ցանկ (1977, թիվ 9)
    Online

    Agriculture

    Եգիպտացորենի հասունության տարբեր ժամկետներ ունեցող հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությունը Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի տարածաշրջանի պայմաններում

    Աշխատությունը նվիրված է եգիպտացորենի տարբեր հասունացման ժամկետներով հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի տարածաշրջանի ագրոկլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարբեր վաղահասության խմբերին պատկանող հիբրիդների աճի, զարգացման, հասունացման և բերքատվության առանձնահատկությունները տվյալ տարածքի պայմաններում և որոշել դրանցից առավել նպատակահարմարները գործնական մշակության համար։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ եգիպտացորենի հիբրիդների ընտրությունը պետք է համապատասխանեցվի ոչ միայն մշակաբույսի կենսաբանական առանձնահատկություններին, այլև տվյալ տարածքի ջերմային ռեժիմին, խոնավության ապահովվածությանը, հողային պայմաններին և ոռոգման հնարավորություններին։ Բաղրամյանի տարածաշրջանի պայմաններում հիբրիդների համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե հասունացման տարբեր ժամկետներն ինչպես են անդրադառնում բույսերի վեգետացիայի տևողության, ֆենոլոգիական փուլերի անցման, բերքի ձևավորման և վերջնական բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ծլման, ծաղկման, կողրերի ձևավորման, հատիկների հասունացման և այլ կարևոր փուլերի ժամկետները, ինչպես նաև բույսերի աճի ինտենսիվությունը և վեգետացիոն շրջանի ընդհանուր տևողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիբրիդների բերքատվությանը, բերքի կառուցվածքային տարրերին, կողրերի քանակին և չափերին, հատիկների զանգվածին, ինչպես նաև ստացված բերքի որակական հատկանիշներին։ Համեմատական գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն առավել բարձր բերքատվություն ունեցող, այլև տվյալ պայմաններում առավել կայուն և վաղաժամ հասունացող հիբրիդները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր հասունության ժամկետներով հիբրիդների ագրոտեխնիկական առավելությունների և սահմանափակումների բացահայտումը։ Վաղահաս հիբրիդների օգտագործումը կարող է կարևոր լինել վեգետացիոն շրջանը կրճատելու և բերքը առավել վաղ ժամկետներում ստանալու տեսանկյունից, մինչդեռ ավելի երկար վեգետացիոն շրջան ունեցող ձևերը համապատասխան պայմանների դեպքում կարող են ապահովել այլ արտադրական առավելություններ։ Հայաստանի Արարատյան դաշտավայրի պայմաններում եգիպտացորենի հիբրիդների ուսումնասիրությունը ունի նաև գործնական հիմք․ պատմականորեն տարածաշրջանում տարբեր հիբրիդների փորձարկումներ են իրականացվել, իսկ պետական ծրագրերով Արմավիրի մարզը ներառվել է հիբրիդային եգիպտացորենի սերմացուի օգտագործման և արտադրության զարգացման միջոցառումներում։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են հիմք ծառայել Բաղրամյանի տարածաշրջանի համար առավել հարմար հիբրիդների ընտրության, մշակության ժամկետների պլանավորման, բերքատվության բարձրացման և արտադրության արդյունավետության բարելավման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմներին, բուսաբույծներին, գյուղատնտեսական տնտեսությունների մասնագետներին, սերմարտադրությամբ զբաղվող կազմակերպություններին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին և եգիպտացորենի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողներին։

    Updated: 2026-08-26
    Եգիպտացորենի հասունության տարբեր ժամկետներ ունեցող հիբրիդների համեմատական ուսումնասիրությունը Արմավիրի մարզի Բաղրամյանի  տարածաշրջանի պայմաններում
    Online

    Culture

    Ծովանկարչության ժանրը XIX-XX դարերի հայ գեղանկարչության մեջ

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ծովանկարչության ժանրի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX–XX դարերի հայ գեղանկարչության մեջ։ Գրքում վերլուծվում են այն պատմական, մշակութային և գեղարվեստական գործոնները, որոնք նպաստել են ծովանկարչության ներմուծմանը և զարգացմանը հայ կերպարվեստում՝ ընդգծելով եվրոպական արվեստի ազդեցությունը և ազգային գեղանկարչական դպրոցի ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը դիտարկում է հայ նկարիչների ստեղծագործություններում ծովային բնապատկերների պատկերագրական առանձնահատկությունները, կոմպոզիցիոն լուծումները, գունային համակարգը և լուսաստվերային մոտեցումները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ծովանկարչության թեմատիկ բազմազանությունը՝ նավահանգիստներ, ծովային տեսարաններ, ծովամարտեր և խորհրդանշական պատկերներ, ինչպես նաև դրանց գեղարվեստական իմաստավորումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ արվեստագետների անհատական ոճերի ձևավորմանը և ծովանկարչության տեղին ազգային գեղանկարչության ընդհանուր զարգացման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է արվեստաբանների, գեղանկարիչների, մշակութաբանների, արվեստի պատմության հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում հայ ծովանկարչության ժանրի մասին։

    Updated: 2026-09-20
    Ծովանկարչության ժանրը XIX-XX դարերի հայ գեղանկարչության մեջ
    Online

    Religion

    Մեկնողական գրականության քրեստոմատիա․ Քրիստոսի հրաշքների և բժշկությունների հայ միջնադարյան մեկնություններ

    Գիրքը հայ միջնադարյան մեկնողական գրականության կարևոր նմուշների ժողովածու է՝ նվիրված Հիսուս Քրիստոսի կատարած հրաշքների և բժշկությունների աստվածաբանական, հոգևոր, խորհրդաբանական ու մեկնաբանական ընկալմանը։ Այն ընթերցողին ծանոթացնում է հայ քրիստոնեական մտքի այն հարուստ ավանդույթին, որի շրջանակում Սուրբ Գրքի ավետարանական դրվագները դիտարկվել են ոչ միայն որպես պատմական իրադարձություններ, այլև որպես խորքային հոգևոր իմաստ պարունակող պատմություններ, որոնց միջոցով բացահայտվում են Քրիստոսի աստվածային զորությունը, մարդասիրությունը, փրկագործական առաքելությունը և մարդկության հոգևոր նորոգման հնարավորությունը։ Ժողովածուի կենտրոնում Քրիստոսի հրաշքների և բժշկությունների վերաբերյալ հայ միջնադարյան հեղինակների մեկնություններն են, որոնք ներկայացնում են աստվածաշնչյան տեքստերի ընկալման, բացատրության և խորհրդաբանական մեկնաբանության տարբեր մոտեցումներ։ Ավետարաններում նկարագրված հիվանդների բժշկությունները, կույրերի տեսողության վերականգնումը, անդամալույծների ապաքինումը, դիվահարների ազատագրումը, մեռելների հարությունը, բնության ուժերի հանդարտեցումը և այլ հրաշագործ իրադարձություններ միջնադարյան մեկնողական գրականության մեջ դիտարկվում են որպես Քրիստոսի աստվածային բնության, նրա իշխանության և մարդկության հանդեպ անսահման սիրո արտահայտություններ։ Դրանք մեկնաբանվում են նաև հոգևոր և բարոյական տեսանկյունից՝ բացահայտելով մեղքից ազատագրման, հավատի զորության, ապաշխարության, հոգևոր կուրության հաղթահարման, ներքին մաքրագործման և փրկության գաղափարները։ Հրաշքների արտաքին՝ պատմողական բովանդակությունը մեկնողական ավանդության մեջ հաճախ զուգակցվում է այլաբանական և խորհրդաբանական իմաստների բացահայտմամբ, ինչի շնորհիվ ավետարանական յուրաքանչյուր դրվագ վերածվում է աստվածաբանական խորհրդածության և հոգևոր խրատի աղբյուրի։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հայ միջնադարյան աստվածաբաններն ընկալել Քրիստոսի գործողությունների և մարդու հոգևոր վիճակի միջև առկա կապը՝ բժշկությունը դիտարկելով ոչ միայն որպես մարմնական հիվանդության վերացում, այլև որպես մարդու ամբողջական՝ հոգևոր և բարոյական նորոգման խորհրդանիշ։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ մեկնողական գրականության ժանրային առանձնահատկությունների և աստվածաբանական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Մեկնողական գրականությունը միջնադարյան քրիստոնեական մշակույթում կարևոր դեր է ունեցել Սուրբ Գրքի բովանդակությունը բացատրելու, դրա գաղափարական շերտերը բացահայտելու և հավատացյալներին աստվածաշնչյան պատմությունների հոգևոր իմաստին հաղորդակից դարձնելու գործում։ Հայ հեղինակները զարգացրել են մեկնության հարուստ ավանդույթ՝ համադրելով աստվածաշնչյան բնագրի ուսումնասիրությունը, եկեղեցական հայրերի ուսմունքը, դավանաբանական հարցադրումները, այլաբանական մտածողությունն ու բարոյախրատական մեկնաբանությունը։ Այս երկերի միջոցով ձևավորվել է հայ աստվածաբանական մտքի ինքնատիպ ուղղություն, որն իր մեջ միավորում է քրիստոնեական համընդհանուր ժառանգությունը և հայ հոգևոր-մշակութային ավանդույթը։ Քրիստոսի հրաշքների և բժշկությունների մեկնությունները հատկապես կարևոր են, քանի որ դրանց միջոցով բացահայտվում են միջնադարյան մարդու պատկերացումները հիվանդության, տառապանքի, հավատքի, աստվածային ողորմության և մարդկային փրկության վերաբերյալ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև այն լեզվական, գրական և գաղափարական միջոցները, որոնցով հայ մեկնիչները փոխանցել են աստվածաբանական բարդ հասկացությունները՝ կիրառելով համեմատություններ, այլաբանություններ, խորհրդանշական բացատրություններ և Սուրբ Գրքի տարբեր հատվածների փոխադարձ մեկնաբանություններ։ Որպես քրեստոմատիա՝ գիրքն ունի առանձնահատուկ գիտակրթական նշանակություն, քանի որ մեկտեղում է հայ միջնադարյան մեկնողական ժառանգության նմուշներ և հնարավորություն տալիս ծանոթանալու տարբեր հեղինակների ու մեկնաբանական մոտեցումների։ Այն նպաստում է հայ աստվածաբանական գրականության ուսումնասիրության համակարգմանը, միջնադարյան ձեռագրական և գրական ժառանգության ճանաչմանը, ինչպես նաև մեկնողական մտածողության զարգացման պատմական ընթացքի ըմբռնմանը։ Հատկապես կարևոր է ժողովածուի դերը հայ միջնադարյան գրականության այն շերտի բացահայտման գործում, որը հաճախ դուրս է մնում գեղարվեստական գրականության ավանդական ուսումնասիրության շրջանակներից, սակայն մեծ նշանակություն ունի հայ մտավոր պատմության, փիլիսոփայական մտքի և կրոնական մշակույթի ամբողջական պատկերը վերակազմելու համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայ մեկնողական ավանդույթի կապերը համաքրիստոնեական աստվածաբանական մտքի հետ և բացահայտելու այն առանձնահատկությունները, որոնցով հայ հեղինակները մեկնաբանել են ավետարանական նյութը։ Գրքի պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է հայ միջնադարյան հոգևոր ժառանգության պահպանման, գիտական շրջանառության մեջ դնելու և ժամանակակից ընթերցողին հասանելի դարձնելու նշանակությամբ։ Այն կարևոր ուսումնասիրության նյութ է հայագիտության, աստվածաբանության, միջնադարյան գրականության, բիբլիական մեկնագիտության և քրիստոնեական մշակույթի պատմության բնագավառներում։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, հայագետներին, բանասերներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, հոգևոր կրթություն ստացողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայ քրիստոնեական մտքի զարգացմամբ, Սուրբ Գրքի մեկնության ավանդույթներով ու Քրիստոսի հրաշքների և բժշկությունների հոգևոր նշանակության միջնադարյան ընկալումներով։

    Updated: 2026-11-17
    Մեկնողական գրականության քրեստոմատիա․ Քրիստոսի հրաշքների և բժշկությունների հայ միջնադարյան մեկնություններ