Սրբերի վարքերի ծաղիկներ, որոնց հիշատակում է Հայոց եկեղեցին՝ ըստ Հայսմավուրքների կարգի, բացի Տոնացույցում ընդգրկվածներից

Политология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հովսեփ Էմինի՝ Հայաստանի ազատագրության վերաբերյալ քաղաքական և գաղափարական հայեցակարգի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա պատկերացումները Հայաստանի քաղաքական ապագայի, ազգային ազատագրության, զինված պայքարի, արտաքին ուժերի աջակցության և հայ ժողովրդի ինքնակազմակերպման վերաբերյալ։ Հովսեփ Էմինը XVIII դարի հայ ազգային-ազատագրական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչներից էր, որի գործունեությունը ձևավորվեց այն ժամանակաշրջանում, երբ Հայաստանը գտնվում էր Օսմանյան կայսրության և Պարսկաստանի տիրապետության ներքո, իսկ հայ քաղաքական ու մտավոր շրջանակներում աստիճանաբար ուժեղանում էր ազգային պետականության վերականգնման գաղափարը։ Նրա հայեցակարգը կարևոր փուլ է ներկայացնում հայ ազատագրական գաղափարների զարգացման պատմության մեջ, քանի որ Էմինը փորձում էր ազգային ազատագրության գաղափարը վերածել գործնական քաղաքական և ռազմական ծրագրի։ Ուսումնասիրության առանցքային խնդիրներից է Էմինի աշխարհայացքի և նրա ազատագրական ծրագրի ձևավորման նախադրյալների բացահայտումը։ Նա կրթություն և ռազմական պատրաստություն է ստացել Եվրոպայում, ծանոթացել ժամանակի քաղաքական ու ռազմական մտածողությանը և ձգտել այդ փորձը կիրառել Հայաստանի ազատագրության նպատակով։ Նրա համոզմամբ՝ միայն բարոյական կոչերը կամ արտաքին օգնության սպասումը բավարար չէին․ անհրաժեշտ էր պատրաստել հայ ժողովրդին կազմակերպված պայքարի, ստեղծել ռազմական ուժ և ապահովել այնպիսի քաղաքական պայմաններ, որոնք հնարավորություն կտային վերականգնելու հայկական պետականությունը։ Էմինի հայեցակարգում կարևոր տեղ ուներ զինված պայքարի գաղափարը։ Նա կարծում էր, որ ազատագրությունը հնարավոր չէ իրականացնել առանց ռազմական պատրաստվածության և գործողությունների։ Այդ պատճառով նրա գործունեության մեջ մեծ նշանակություն էին ստանում ռազմական գիտելիքը, զինվորական կարգապահությունը, կազմակերպված ուժի ստեղծումը և տեղական բնակչության ներգրավումը։ Այս մոտեցումը տարբերվում էր այն պատկերացումներից, որոնց համաձայն հայերի ազատագրությունը հիմնականում պետք է իրականացվեր որևէ արտաքին տերության միջամտության կամ հովանավորության միջոցով։ Միաժամանակ Էմինը չէր մերժում արտաքին աջակցության անհրաժեշտությունը։ Նրա ծրագրում կարևոր դեր էին խաղում եվրոպական պետությունների և Ռուսաստանի հետ կապերի հաստատումը, քանի որ XVIII դարի քաղաքական պայմաններում փոքր և բաժանված ուժերով Հայաստանի ազատագրության իրականացումը չափազանց բարդ էր։ Նա ձգտում էր գտնել այնպիսի արտաքին դաշնակիցներ, որոնք կարող էին ռազմական և քաղաքական աջակցություն տրամադրել հայ ազատագրական շարժմանը։ Այդուհանդերձ, նրա մոտեցման առանձնահատկությունն այն էր, որ արտաքին օգնությունը պետք է զուգակցվեր հայերի սեփական ուժերի կազմակերպման հետ։ Էմինի քաղաքական հայեցակարգի կարևոր բաղադրիչ էր հայ ժողովրդի ներքին միավորման գաղափարը։ Հայաստանի ազատագրությունը նրա պատկերացմամբ պահանջում էր հաղթահարել ներքին մասնատվածությունը, համախմբել տարբեր հասարակական խմբերին և ձևավորել միասնական ազգային նպատակ։ Այդ նպատակով նա կարևորում էր հայ հոգևորականության, աշխարհիկ իշխանավորների և ժողովրդի համագործակցությունը։ Նրա գործունեությունը ցույց է տալիս, որ ազատագրական ծրագիրը նրա համար միայն ռազմական խնդիր չէր, այլև հասարակական կազմակերպման և ազգային համախմբման խնդիր։ Էմինի ծրագրերում առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Արցախի և Սյունիքի հայկական ուժերի ներուժը։ XVIII դարի հայկական ազատագրական շարժումների շրջանակում այդ շրջանները կարևոր դեր ունեին, քանի որ այստեղ պահպանվել էին տեղական զինված ուժերի և ինքնակազմակերպման որոշ հնարավորություններ։ Էմինը փորձել է կապ հաստատել հայկական իշխանական և հոգևոր շրջանակների հետ և նրանց միջոցով ստեղծել ազատագրական պայքարի համար անհրաժեշտ հենարան։ Այս գործունեությունը վկայում է այն մասին, որ նրա գաղափարները կապված էին ոչ միայն տեսական պատկերացումների, այլև գործնական քաղաքական քայլերի հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Էմինի հարաբերությունների դիտարկումը ժամանակի հայ քաղաքական և հոգևոր գործիչների հետ։ Նրա գործունեությունը կապված էր հատկապես Մովսես Բաղրամյանի և այլ ազգային գործիչների գաղափարական միջավայրի հետ։ XVIII դարի երկրորդ կեսին ձևավորվող հայ ազատագրական մտքի մեջ Էմինի գաղափարները զուգակցվում էին այլ գործիչների ծրագրերի հետ՝ ստեղծելով Հայաստանի ազատագրության ավելի ամբողջական քաղաքական պատկեր։ Այս գործընթացում կարևոր էր նաև հայկական գաղթավայրերի և հատկապես Հնդկաստանի հայկական համայնքի դերը, որտեղ ձևավորվում էին ազգային-քաղաքական նոր գաղափարներ և տարածվում ազատագրական ծրագրեր։ Էմինի հայեցակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրա գաղափարների և եվրոպական լուսավորական մտածողության կապը հասկանալու համար։ Նրա պատկերացումներում ազատագրությունը միայն օտար տիրապետությունից ազատվելը չէր․ այն ենթադրում էր հասարակության վերակազմավորում, կրթության զարգացում, ռազմական կարողությունների ամրապնդում և ազգային պետության ստեղծում։ Այս առումով նրա քաղաքական մտածողությունը միավորում էր ազգային-ազատագրական և լուսավորական տարրեր։ Էմինի գործունեության մեջ կարևոր դեր էր խաղում կրթության և գիտելիքի նշանակության գիտակցումը։ Նա համոզված էր, որ ազգային առաջընթացի համար անհրաժեշտ է կրթված և կազմակերպված հասարակություն, իսկ ռազմական ու քաղաքական պայքարը պետք է հիմնված լինի գիտելիքի և ժամանակակից փորձի վրա։ Նրա հայեցակարգի այս կողմը հետագայում կարևոր նշանակություն ստացավ հայ ազգային-քաղաքական մտքի զարգացման համար։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Էմինի ծրագրերը բախվում էին լուրջ խոչընդոտների։ XVIII դարի Հայաստանի քաղաքական մասնատվածությունը, միասնական պետական կենտրոնի բացակայությունը, հայ իշխանական ուժերի սահմանափակ հնարավորությունները, արտաքին քաղաքական բարդությունները և բավարար նյութական ու ռազմական ռեսուրսների պակասը դժվարացնում էին նրա ծրագրերի իրականացումը։ Էմինի մի շարք նախաձեռնություններ չհանգեցրին նախատեսված ռազմական կամ քաղաքական արդյունքին, սակայն դրանց պատմական նշանակությունը պետք է գնահատել ոչ միայն անմիջական հաջողության, այլև հայ քաղաքական մտքի հետագա զարգացման վրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից։ Էմինի հայեցակարգի պատմական նշանակությունն այն է, որ այն հայ ազատագրական գաղափարը տեղափոխեց ավելի կազմակերպված և գործնական քաղաքական ծրագրավորման հարթություն։ Նրա գործունեությունը նախապատրաստեց այն գաղափարական միջավայրը, որի շրջանակում հետագայում զարգացան Հայաստանի ազատագրության վերաբերյալ նոր ծրագրեր և ազգային-քաղաքական կազմակերպման գաղափարներ։ Նրա անունը կապվում է այն ժամանակաշրջանի հետ, երբ հայկական ազատագրական միտքը սկսեց ավելի հստակորեն ձևակերպել ազգային պետականության վերականգնման, զինված ուժի ստեղծման և միջազգային դաշնակիցների որոնման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հովսեփ Էմինի գործունեությունը դիտարկել ոչ միայն որպես XVIII դարի առանձին քաղաքական նախաձեռնությունների պատմություն, այլև որպես հայ ազգային-ազատագրական մտքի զարգացման կարևոր փուլ։ Նրա հայեցակարգում միավորվում են ազգային անկախության ձգտումը, ռազմական կազմակերպվածության գաղափարը, արտաքին քաղաքական դաշնակցությունների որոնումը, ներքին համախմբման անհրաժեշտությունը և կրթության ու հասարակական առաջընթացի կարևորության գիտակցումը։ Այդ պատճառով թեման կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, XVIII դարի հայ քաղաքական մտքով, ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ, հայկական սփյուռքի պատմությամբ և Հայաստանի պետականության վերականգնման գաղափարի ձևավորմամբ զբաղվող պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ծռման և կայունության խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լայնական սահքային դեֆորմացիաների ազդեցությունը և ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ և միջին հաստության թիթեղային կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ու կայունության բնութագրերի առավել ճշգրիտ գնահատումն է։ Դասական թիթեղների տեսության պարզեցված ենթադրությունները որոշ դեպքերում կարող են բավարար չլինել, հատկապես երբ կառուցվածքի հաստությունը կամ բեռնավորման առանձնահատկությունները մեծացնում են լայնական սահքի ազդեցությունը։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարևոր նշանակություն է ստանում այնպիսի հաշվարկային մոդելների դիտարկումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական ներկայացնելու թիթեղի իրական մեխանիկական վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանային պայմանների ձևակերպմանը, քանի որ եզրերի ամրացման և տեղաշարժերի սահմանափակման եղանակները կարող են էականորեն ազդել հաշվարկվող ճկվածքների, ներքին ուժային գործոնների և կրիտիկական բեռնվածքների արժեքների վրա։ Ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են եզրային ազդեցությունները փոխում կառուցվածքի ընդհանուր արձագանքը և որքանով են ստացված արդյունքները տարբերվում դասական մոտեցումներով հաշվարկված արժեքներից։ Ծռման խնդիրների շրջանակում կարող են վերլուծվել թիթեղի տեղաշարժերը, պտույտները, լարումները և դեֆորմացիաները տարբեր բեռնավորման ու ամրացման պայմաններում։ Կայունության ուսումնասիրության ընթացքում հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացվում է այն պայմանների վրա, որոնց դեպքում հարթ հավասարակշռության վիճակը կորցնում է կայունությունը և առաջանում է ծռման նոր ձև։ Կարող են համեմատվել տարբեր տեսական մոդելներով ստացված արդյունքները՝ պարզելու լայնական սահքային դեֆորմացիաների և սահմանային պայմանների ճշգրտման հարաբերական նշանակությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են շինարարական, մեքենաշինական, ավիացիոն և այլ ինժեներական համակարգերում կիրառվող թիթեղային տարրերի հաշվարկման տեսանկյունից, որտեղ կառուցվածքի հուսալիության գնահատումը պահանջում է մեխանիկական վարքի հնարավորինս իրատեսական նկարագրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, թիթեղների մեխանիկայի, կառուցվածքային կայունության և կիրառական մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ուղղանկյուն թիթեղների ծռման ու կայունության հաշվարկների ճշգրտությունը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է արաբամուսուլմանական գրավոր մշակույթում ծագումնաբանական գիտելիքի ձևավորմանը և «նասաբ» ժանրի զարգացմանը՝ 6–9-րդ դարերի հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտությունը կենտրոնանում է արաբական ծագումնաբանական ավանդույթների ծագման, դրանց գրավոր ամրագրման և պատմական գիտակցության ձևավորման մեջ ունեցած դերի վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Աբուլ-Աբբաս Ահմադ իբն Յահյա իբն Ջաբիր ալ-Բալազուրի ստեղծագործական ժառանգությանը։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես էին տոհմական և ցեղային կապերի մասին տեղեկությունները վերածվում պատմական հիշողության պահպանման կարևոր գործիքի և ինչ նշանակություն ունեին քաղաքական լեգիտիմության, սոցիալական ինքնության ու հասարակական կարգի ձևավորման համար։ Հեղինակը ուսումնասիրում է «նասաբ» ժանրի առանձնահատկությունները, դրա կառուցվածքային և բովանդակային հատկանիշները, ինչպես նաև փոխառնչությունները պատմագրության, կենսագրական գրականության և վաղ իսլամական գիտական ավանդույթի այլ ուղղությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղբյուրագիտական խնդիրներին, ծագումնաբանական տվյալների հավաստիության գնահատմանը և դրանց կիրառությանը միջնադարյան արաբական պատմական երկերի կազմման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է ցեղային ծագման, ազգակցական կապերի և սոցիալական դասակարգումների վերաբերյալ պատկերացումների էվոլյուցիան՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք արտացոլվել վաղ իսլամական մտավոր մշակույթում և պատմական գրականության մեջ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, արաբագետներին, մշակութաբաններին և բոլոր այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմությունը, արաբական գրավոր ավանդույթները և ինքնության ձևավորման պատմամշակութային մեխանիզմները։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է ատամնային և դաստակային համակարգում փոխհատուցող և հարմարվողական արձագանքների ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ ատամների օրթոդոնտիկ տեղաշարժի պրոցեսում։ Նյութում վերլուծվում են ատամների տեղաշարժի ժամանակ առաջացող մկանային, լիգամենտային և ոսկրածինային ռեակցիաները, որոնք ապահովում են ֆունկցիոնալ հավասարակշռությունը և կանխարգելում կառուցվածքային վնասվածքները։ Աշխատությունը ընդգծում է փոխհատուցող համակարգերի դերը օրթոդոնտիկ միջամտությունների արդյունավետության բարձրացման, ատամների դիրքի պահպանման և հյուսվածքների առողջության պահպանման գործընթացում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրթոդոնտիկ ուժերի ինտենսիվության, ուղղության և կիրառման ժամկետի ազդեցությանը՝ հարմարվողական արձագանքների ձևավորման ժամանակ, ինչպես նաև կլինիկական և ռենտգենոլոգիական դիտարկումների դերի կարևորությանը։ Նյութը կարևոր է օրթոդոնտների, դենտալ հիգիենիկների և մանկական ու հասուն դենտալ համակարգերի հետազոտողների համար՝ նպաստելով բուժման պրոցեսի ավելի գիտական և կանխատեսելի կազմակերպմանը։

Другие предметы

Հրատարակությունը միավորում է 1844 թվականի նահանջ տարվա օրացուցային տվյալներն ու եղանակային գուշակությունները՝ ներկայացնելով ժամանակի հաշվարկման և բնության երևույթների վերաբերյալ ավանդական պատկերացումները։ Նահանջ տարվա առանձնահատկությունը կարևոր է օրացույցի կառուցվածքի համար, քանի որ այն պայմանավորում է տարվա տևողության և ամսաթվերի դասավորության փոփոխությունը։ Օրացուցային բաժինը հնարավորություն էր տալիս հետևելու ամիսների ու օրերի հաջորդականությանը, կողմնորոշվելու տարվա ընթացքում և կազմակերպելու առօրյա ու հասարակական գործերը։ Հայոց թվականության նշումը պահպանում էր ազգային ժամանակագրական ավանդույթի ներկայությունը և հնարավորություն տալիս այն համադրելու Քրիստոսի ծննդյան թվականության հետ։ Եղանակային գուշակությունները ներկայացնում են բնության փոփոխությունները դիտարկելու և դրանց հետագա ընթացքը կանխատեսելու ժողովրդական փորձը։ Դրանք կարող էին առնչվել տարվա եղանակներին, տեղումների, ցրտի ու տաքության փոփոխություններին և այդ երևույթների հնարավոր ազդեցությանը գյուղատնտեսության ու կենցաղի վրա։ Նման կանխատեսումները ժամանակակից գիտական օդերևութաբանություն չեն, սակայն արժեքավոր են որպես անցյալի բնաճանաչողական պատկերացումների և կուտակված փորձի արտահայտություն։ Օրացուցային և եղանակային նյութերի համադրությունը հրատարակությանը հաղորդում է գործնական ու մշակութային նշանակություն՝ այն դարձնելով հետաքրքիր աղբյուր հայ տոմարագիտության, ժողովրդական հավատալիքների և 19-րդ դարի հայկական տպագիր մշակույթի ուսումնասիրության համար։

История

Պատմաքաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1970–2000 թվականներին Սիրիայի Արաբական Հանրապետության ներքաղաքական և ռազմական կյանքում ալավիական համայնքի ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նշված ժամանակաշրջանում պետական կառավարման համակարգի, զինված ուժերի և հասարակական-քաղաքական կառույցների փոխհարաբերությունները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ալավիների մասնակցության առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են համայնքի ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը պետական և ռազմական հաստատություններում, քաղաքական համակարգի ձևավորման գործընթացները և իշխանական կառույցների հետ նրանց հարաբերությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զինված ուժերի ու անվտանգության կառույցների տեղին երկրի ներքաղաքական գործընթացներում և դրանց փոխկապակցվածությանը պետական իշխանության կազմակերպման հետ։ Քննարկվում են նաև կրոնական ու համայնքային գործոնների նշանակությունը, հասարակության տարբեր խմբերի փոխհարաբերությունները և դրանց ազդեցությունը Սիրիայի քաղաքական կյանքի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տվյալ ժամանակաշրջանի ներքաղաքական և ռազմական զարգացումները դիտարկել համայնքային, ինստիտուցիոնալ և պատմական գործոնների փոխազդեցության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Սիրիայի նորագույն պատմության, արաբագիտության, Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների և քաղաքական պատմության ոլորտների հետազոտողների համար։