Տարեգիրք: (Մամուլի արձագանքներ) 2005

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է քվանտային մեխանիկայի և թերմոդինամիկայի որոշ ճշգրիտ լուծվող մեկաչափ խնդիրների վերլուծությանը՝ անկարգավորված (disordered) համակարգերի տեսության համատեքստում՝ ընդգծելով պատահական պոտենցիալներով նկարագրվող ֆիզիկական համակարգերի վարքագծի հիմնարար առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մոդելների վրա, որտեղ մասնիկների շարժումը կամ ալիքային ֆունկցիաները ենթարկվում են տարածականորեն անկանոն կառուցվածք ունեցող միջավայրի ազդեցությանը, ինչը հանգեցնում է էներգետիկ սպեկտրի և տեղայնացման երևույթների բարդ վարքագծի։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ճշգրիտ լուծվող դեպքերին, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ վերլուծական արդյունքներ և ուսումնասիրել անկարգավորվածության ազդեցությունը քվանտային վիճակների վրա՝ առանց միայն թվային մոտեցումների սահմանափակման։ Ներկայացվում է նաև կապը մեկաչափ համակարգերի և Անդերսոնի տեղայնացման երևույթի միջև, ինչպես նաև վիճակագրական մեխանիկայի շրջանակում ազատ էներգիայի և վիճակագրական միջինների հաշվարկման մեթոդները։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև թերմոդինամիկական մեծությունների վարքագիծը անկարգավորված համակարգերում՝ ընդգծելով միջինացված և ֆլուկտուացիոն բաղադրիչների դերը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ճշգրիտ լուծվող մեկաչափ մոդելները կարևոր դեր ունեն անկարգավորված համակարգերի քվանտային և թերմոդինամիկական հատկությունների խորքային հասկացման համար՝ ապահովելով տեսական ֆիզիկայի համար արժեքավոր վերլուծական հենք։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է ճանապարհորդական բնույթի նյութեր, որոնք առնչվում են Հայաստանին, նրա բնակավայրերին, պատմական հուշարձաններին, բնաշխարհին և բնակչության կյանքին։ Նման ուղեգրական աշխատություններում ճանապարհորդի դիտարկումների միջոցով կարող են նկարագրվել տարբեր վայրերի աշխարհագրական առանձնահատկությունները, բնակավայրերի կառուցվածքը, տեղական սովորույթները, կենցաղը, մշակութային ավանդույթներն ու պատմական հիշողության հետ կապված վայրերը։ Այսպիսի գրականությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն որպես ճանապարհորդի անձնական տպավորությունների գրանցում, այլև որպես հնարավոր սկզբնաղբյուր՝ տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի հասարակական, մշակութային և աշխարհագրական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է տեղեկություններ պարունակել հայաբնակ վայրերի, տեղական կյանքի առանձնահատկությունների և պատմամշակութային ժառանգության վերաբերյալ։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցականների էկոլոգիական կուլտուրայի ձևավորման մանկավարժական պայմանների, մեթոդների և միջոցների ուսումնասիրությանը հանրակրթական առարկաների ուսուցման գործընթացում։ Դիտարկվում է բնապահպանական գիտելիքների, արժեքային կողմնորոշումների, պատասխանատու վարքագծի և շրջակա միջավայրի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորումը որպես սովորողների ընդհանուր կրթության կարևոր բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր հանրակրթական առարկաների բովանդակության մեջ բնապահպանական թեմաների ներառմանը և միջառարկայական կապերի օգտագործմանը՝ բնության, հասարակության ու մարդու փոխհարաբերությունների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Քննարկվում են դասավանդման այնպիսի մեթոդներ և կազմակերպական ձևեր, որոնք նպաստում են սովորողների ճանաչողական ակտիվության, ինքնուրույն մտածողության, բնապահպանական խնդիրները վերլուծելու և դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ առաջարկելու կարողությունների զարգացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում գործնական առաջադրանքների, նախագծային աշխատանքի, քննարկումների, դիտարկումների և հետազոտական գործունեության կիրառման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ոչ միայն տեսական գիտելիքների փոխանցումը, այլև դրանց կապը առօրյա վարքագծի և բնապահպանական պատասխանատվության հետ։ Վերլուծվում են սովորողների էկոլոգիական գիտակցության և կուլտուրայի ձևավորման մակարդակի գնահատման մոտեցումները, ինչպես նաև ուսուցչի դերը այդ գործընթացի կազմակերպման և ուղղորդման գործում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրակրթական ուսուցման բովանդակության և մեթոդների կատարելագործմանը՝ ուղղված բնապահպանական խնդիրների նկատմամբ տեղեկացված, պատասխանատու և ակտիվ վերաբերմունք ունեցող սովորողների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների, կրթության ոլորտի հետազոտողների, մեթոդիստների և մանկավարժական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է սպանությունը այն այլ հանցագործություններից տարբերակելու տեսական և իրավական խնդիրների ուսումնասիրությանը, որոնց կատարման հետևանքով տուժողին պատճառվում է մահ։ Աշխատության կենտրոնում քրեական իրավունքի կարևորագույն խնդիրներից մեկն է՝ ճիշտ որոշել մահվան հանգեցրած արարքի իրավական բնույթը և սահմանազատել սպանությունը հարակից հանցակազմերից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են կյանքի դեմ ուղղված հանցագործությունների հիմնական հատկանիշները, դրանց օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք հնարավորություն են տալիս տարբերակել դիտավորյալ սպանությունը մահվան առաջացման այլ իրավական դեպքերից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեղավորության ձևին, հանցավոր մտադրությանը, արարքի շարժառիթներին և նպատակներին, ինչպես նաև պատճառահետևանքային կապին հանցավոր գործողության և տուժողի մահվան միջև։ Քննարկվում են այն իրավիճակները, երբ մահը կարող է առաջանալ մեկ այլ հանցագործության կատարման ընթացքում կամ դրա հետևանքով, և ուսումնասիրվում են նման դեպքերի իրավական որակավորման հետ կապված դժվարությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հարակից հանցագործությունների սահմանազատման չափանիշների բացահայտումը, քանի որ ճիշտ իրավական որակավորումը էական նշանակություն ունի ինչպես մեղավորության աստիճանի գնահատման, այնպես էլ համապատասխան պատժի ընտրության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև դատական և իրավակիրառ պրակտիկայի վերլուծություն՝ ցույց տալու համար, թե գործնականում ինչ խնդիրներ են առաջանում մահվան հանգեցրած տարբեր արարքների իրավական գնահատման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավագիտության ուսանողներին և քրեական իրավունքի տեսական ու գործնական խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։

Այլ առարկաներ

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Կենսաբանություն

Այս թեման վերաբերում է արտաքին շնչառության կամային կարգավորման դերին մտավոր և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում՝ ընդգծելով շնչառության վերահսկման ազդեցությունը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի, աշխատունակության և հարմարվողականության վրա։ Արտաքին շնչառությունը նորմայում կարգավորվում է ավտոմատ նյարդային մեխանիզմներով, սակայն կամային վերահսկման հնարավորությունը թույլ է տալիս մարդուն գիտակցաբար փոխել շնչառության խորությունը, հաճախականությունը և ռիթմը՝ համապատասխանեցնելով դրանք գործունեության պահանջներին։ Մտավոր ծանրաբեռնվածության ընթացքում կամային կարգավորված շնչառությունը կարող է նպաստել կենտրոնացման բարձրացմանը, սթրեսի նվազեցմանը և նյարդային համակարգի հավասարակշռության պահպանմանը՝ կարգավորելով թթվածնի մատակարարումը և ածխաթթու գազի հեռացումը։ Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում շնչառության գիտակցված վերահսկումը օգնում է բարելավել թթվածնային փոխանակությունը, բարձրացնել մկանային աշխատանքի արդյունավետությունը և հետաձգել հոգնածության առաջացումը՝ օպտիմալացնելով շնչառական և սրտանոթային համակարգերի համատեղ աշխատանքը։ Բացի այդ, շնչառության կամային տեխնիկաները, ինչպիսիք են դանդաղեցված, խորը կամ ռիթմիկ շնչառությունը, լայնորեն կիրառվում են սպորտում, վերականգնողական բժշկությունում և հոգեբանական կարգավորման մեթոդներում։ Այսպիսով, արտաքին շնչառության կամային կարգավորումը կարևոր գործոն է մարդու ֆիզիկական և մտավոր կարողությունների արդյունավետ օգտագործման, սթրեսակայունության բարձրացման և ընդհանուր հոմեոստազի պահպանման համար։