Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Литература

    Գավառագիրները 20-րդ դարասկզբի արևմտահայ մամուլում

    Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի սկզբի արևմտահայ պարբերական մամուլում գավառական կյանքի, տեղական հասարակական հարաբերությունների և մշակութային միջավայրի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում են այն հեղինակները և թղթակիցները, որոնք մամուլի էջերում անդրադարձել են արևմտահայ տարբեր բնակավայրերի առօրյային, բնակչության սոցիալական վիճակին, կրթական ու մշակութային կյանքին, ավանդույթներին և ժամանակաշրջանի հասարակական խնդիրներին։ Քննության են առնվում գավառներից հրապարակվող թղթակցությունների, ակնարկների, նկարագրությունների և հրապարակախոսական նյութերի թեմատիկ ու ժանրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց լեզուն և ոճը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես էին հեղինակները ներկայացնում տեղի բնակչության կենցաղը, զբաղմունքները, տնտեսական պայմանները, դպրոցների ու կրթական հաստատությունների գործունեությունը, համայնքային հարաբերությունները և հասարակական նախաձեռնությունները։ Վերլուծվում է գավառագիրների դերը արևմտահայ հասարակության տարբեր հատվածների միջև տեղեկատվական և մշակութային կապերի ձևավորման գործում, քանի որ նրանց հրապարակումները հնարավորություն էին տալիս պարբերականների ընթերցողներին տեղեկություններ ստանալ կենտրոններից հեռու գտնվող բնակավայրերի կյանքի և խնդիրների մասին։ Կարևորվում է նաև այդ նյութերի պատմական և ազգագրական արժեքը, քանի որ դրանցում պահպանվել են տեղեկություններ բնակավայրերի, տեղական սովորույթների, խոսվածքների, կրթական կյանքի, տնտեսական գործունեության և հասարակական հարաբերությունների վերաբերյալ։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների հրապարակախոսական դիրքորոշումները, իրականության նկարագրման եղանակները և հասարակական խնդիրների նկատմամբ նրանց արձագանքը։ Անդրադարձ է կատարվում արևմտահայ մամուլի զարգացման ընդհանուր միջավայրին և այն դերակատարությանը, որն ունեցել են պարբերականները հասարակական մտքի, գրական կյանքի և մշակութային հաղորդակցության ձևավորման գործում։ Գավառական նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նաև բացահայտելու կենտրոնի և գավառների միջև առկա մշակութային ու սոցիալական տարբերությունները և դրանց արտացոլումը մամուլում։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի արևմտահայ մամուլի և գրականության պատմության, հայ լրագրության, մշակութաբանության ու պատմական ազգագրության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով մամուլի նյութերի միջոցով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել 20-րդ դարասկզբի արևմտահայ հասարակության բազմաշերտ կյանքի մասին։

    Обновлено. 2026-09-29
    Գավառագիրները 20-րդ դարասկզբի արևմտահայ մամուլում
    Онлайн

    Другие предметы

    Ազոտոբակտեր կենսաբանական պարարտանյութի կիրառման ագրոէկոլոգիական արդյունավետությունը ծխախոտի դաշտերում

    Աշխատությունը նվիրված է ազոտոբակտերային (Azotobacter) կենսաբանական պարարտանյութի կիրառման ագրոէկոլոգիական արդյունավետության ուսումնասիրությանը ծխախոտի մշակաբույսերի դաշտային պայմաններում՝ ընդգծելով դրա ազդեցությունը հողի բերրիության, բույսերի աճի և արտադրողականության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է ազոտ ֆիքսող միկրոօրգանիզմների դերը հողի կենսաբանական ակտիվության բարձրացման և սննդանյութերի բնական շրջանառության ապահովման գործընթացներում։ Գրքում ներկայացվում են դաշտային փորձերի արդյունքները, որոնք ցույց են տալիս ազոտոբակտերի կիրառման ազդեցությունը ծխախոտի աճի փուլերի, կենսազանգվածի կուտակման և բերքատվության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի ագրոքիմիական ցուցանիշների փոփոխություններին՝ ազոտի պարունակության, միկրոֆլորայի ակտիվության և օրգանական նյութերի քանակի տեսանկյունից։ Հեղինակը քննարկում է նաև կենսապարարտանյութերի կիրառման էկոլոգիական առավելությունները՝ քիմիական պարարտանյութերի օգտագործման կրճատման, հողի աղտոտման նվազեցման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունը կարևոր է ագրոնոմների, հողագետների և ագրոէկոլոգիայի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով կենսաբանական միջոցների կիրառման արդյունավետության բարձրացմանը ծխախոտագործության մեջ։

    Обновлено. 2026-08-26
    Ազոտոբակտեր կենսաբանական պարարտանյութի կիրառման ագրոէկոլոգիական արդյունավետությունը ծխախոտի դաշտերում
    Онлайн

    История

    Մատենադարանի տեղեկագիր

    «Բանբեր Մատենադարանի»-ն հայագիտության կարևորագույն գիտական պարբերականներից է, որը նվիրված է Մեսրոպ Մաշտոցի անվան հին ձեռագրերի գիտահետազոտական ինստիտուտի՝ Մատենադարանի ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրմանը, պահպանմանը, գիտական շրջանառության մեջ դնելուն և հայ միջնադարյան մշակույթի բազմակողմանի հետազոտությանը։ Պարբերականը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայագիտական գիտության մեջ՝ միավորելով հայ և օտարազգի մասնագետների ուսումնասիրությունները, որոնք ընդգրկում են հայոց պատմության, մատենագրության, բանասիրության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության, փիլիսոփայության, աստվածաբանության, արվեստի պատմության, լեզվաբանության և արևելագիտության տարբեր բնագավառներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հին և միջնադարյան ձեռագրերի բովանդակության, ստեղծման հանգամանքների, հեղինակային պատկանելության, գրության ժամանակի, լեզվական առանձնահատկությունների, ձեռագրական ավանդույթների և պատմական արժեքի բացահայտմանը։ Հրապարակվող գիտական հոդվածները կարևոր նյութ են տրամադրում հայ մատենագրական ժառանգության, միջնադարյան Հայաստանի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների հետ ունեցած պատմական առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Պարբերականում տեղ են գտնում նաև բնագրագիտական հետազոտություններ, անտիպ կամ քիչ ուսումնասիրված սկզբնաղբյուրների գիտական հրատարակություններ, ձեռագրերի նկարագրություններ, վերլուծություններ, նորահայտ փաստաթղթերի ներկայացումներ և գիտական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են պատմական տեղեկությունների ճշգրտմանը և մինչ այդ անհայտ կամ սահմանափակ շրջանառություն ունեցած նյութերի ներգրավմանը գիտական հետազոտությունների մեջ։ Կարևոր ուղղություններից է հայերեն ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց լեզվական, գրչական, ծիսական, պատկերազարդման և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ պարբերականը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ մշակույթի կապերը հունական, ասորական, արաբական, պարսկական, վրացական և այլ գրական ու գիտական ավանդույթների հետ՝ ցույց տալով Հայաստանի պատմամշակութային միջավայրի բազմաշերտ բնույթը և հայ մատենագրության դերը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ։ Հրապարակումների գիտական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն պատմական ու բանասիրական նյութերի ներկայացմամբ, այլև դրանց քննադատական վերլուծությամբ, սկզբնաղբյուրների համադրմամբ, ձեռագրական վկայությունների մեկնաբանմամբ և նոր հետազոտական մոտեցումների կիրառմամբ։ Այս առումով այն կարևոր հարթակ է գիտական մտքի զարգացման, հայագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների տարածման և տարբեր սերունդների հետազոտողների միջև գիտական երկխոսության ապահովման համար։ Պարբերականը մեծ նշանակություն ունի հայոց հոգևոր և նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման ու հանրահռչակման գործում, քանի որ նպաստում է ձեռագրերում ամփոփված գիտելիքների, պատմական հիշողության, գրական արժեքների և մտավոր ավանդույթների բացահայտմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագետների, պատմաբանների, մատենագետների, լեզվաբանների, արվեստաբանների, արևելագետների, աստվածաբանների, ինչպես նաև միջնադարյան մշակույթով և համաշխարհային ձեռագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ «Բանբեր Մատենադարանի»-ն ոչ միայն գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու է, այլև հայ մատենագրական ժառանգության հետազոտության և միջազգային գիտական հանրության մեջ դրա նշանակության ներկայացման կարևոր միջոց։

    Обновлено. 2026-11-17
    Մատենադարանի տեղեկագիր
    Онлайн

    История

    Խորասանի քրդերը պատմաազգագրական ուսումնասիրություն

    Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հյուսիսարևելյան շրջաններում բնակվող քրդական համայնքների պատմության, էթնիկական կազմի, ավանդական մշակույթի և հասարակական կյանքի համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության ձևավորման պատմական գործընթացներն են, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած վերաբնակեցումները, ցեղային և տոհմային կառուցվածքները, բնակավայրերի աշխարհագրական տարածվածությունը և հարակից ժողովուրդների հետ երկարատև փոխհարաբերությունները։ Քննվում են այն պատմական հանգամանքները, որոնց ազդեցությամբ քրդական խմբեր հաստատվեցին Խորասանում, ինչպես նաև նրանց դերը տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական կյանքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համայնքների ներքին կազմակերպմանը, ազգակցական կապերին, ընտանիքի կառուցվածքին, ավանդական զբաղմունքներին, գյուղատնտեսությանը, անասնապահությանը և կենցաղային տնտեսության տարբեր ձևերին։ Ազգագրական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են բնակարանային մշակույթը, հագուստը, սննդային ավանդույթները, տոները, ընտանեկան և հասարակական ծեսերը, երաժշտությունը, պարերը, բանահյուսությունը և ժողովրդական հավատալիքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական միջավայրի ուսումնասիրությունը՝ քրդերենի տեղական խոսվածքների, բազմալեզու հաղորդակցության և հարևան լեզուների հետ շփումների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև կրոնական ավանդույթների, համայնքային ինքնագիտակցության և պատմական հիշողության դերը խմբային ինքնության պահպանման գործում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե աշխարհագրական հեռավորությունը քրդաբնակ մյուս խոշոր տարածքներից և երկարատև փոխգործակցությունը իրանական բազմազգ միջավայրի հետ ինչպես են անդրադարձել տեղական մշակույթի առանձնահատկությունների ձևավորման վրա։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են կազմել պատմական գրավոր վկայությունները, ազգագրական դաշտային նյութերը, բանավոր պատմությունները, ժողովրդագրական տվյալները և լեզվական նյութերը, որոնց համադրումը նպաստում է համայնքների անցյալի և մշակութային զարգացման բազմակողմանի վերականգնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմության, ազգագրության, ժողովրդագրության և մշակութային մարդաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Խորասանի քրդական բնակչությունը որպես Իրանի էթնոմշակութային բազմազանության պատմականորեն ձևավորված բաղադրիչ։

    Обновлено. 2026-09-23
    Խորասանի քրդերը պատմաազգագրական ուսումնասիրություն
    Онлайн

    Математика

    Радиационно-индуцированные явления в некоторых сложных полупроводниковых и сверхпроводящих средах

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է բարդ կիսահաղորդչային և գերհաղորդիչ միջավայրերում ճառագայթային ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիկական երևույթների վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել նյութերի կառուցվածքային և էլեկտրական հատկությունների փոփոխությունների մեխանիզմները բարձր էներգիայի ճառագայթման պայմաններում։ Նյութում քննարկվում են ճառագայթման փոխազդեցության հիմնական գործընթացները՝ իոնիզացիա, դեֆեկտների առաջացում, բյուրեղային ցանցի խախտումներ և կրիչների կոնցենտրացիայի փոփոխություններ, որոնք էական ազդեցություն են ունենում կիսահաղորդիչների էլեկտրահաղորդականության և գերհաղորդիչների կրիտիկական պարամետրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բարդ համակարգերին, որտեղ միաժամանակ դրսևորվում են տարբեր ֆիզիկական երևույթներ՝ ոչ գծային հաղորդականություն, ֆազային անցումներ և քվազի-մասնիկային փոխազդեցություններ, որոնք ճառագայթման ազդեցության տակ կարող են զգալիորեն փոխվել։ Քննարկվում են նաև փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները՝ արագացուցիչների օգտագործում, սպեկտրոսկոպիկ վերլուծություն և ցածր ջերմաստիճանային չափումներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել նյութերի դիմադրողականությունը և կառուցվածքային կայունությունը։

    Обновлено. 2026-09-07
    Радиационно-индуцированные явления в некоторых сложных полупроводниковых и сверхпроводящих средах
    Онлайн

    История

    Վանեցոց հարսանիքը․ կենցաղագրական պատկերներ

    Աշխատությունը նվիրված է Վանի հայության ավանդական հարսանեկան սովորույթներին, ծիսակարգին և ընտանեկան կենցաղի այն առանձնահատկություններին, որոնք ձևավորվել էին պատմական Վասպուրականի հայաբնակ միջավայրում։ Այն ներկայացնում է հարսանիքը որպես ոչ միայն երկու երիտասարդների ամուսնության առիթ, այլև ընտանիքների, ազգականների և համայնքի մասնակցությամբ իրականացվող կարևոր հասարակական ու մշակութային իրադարձություն, որի ընթացքում արտահայտվում էին ժողովրդի աշխարհայացքը, բարոյական պատկերացումները, սոցիալական հարաբերությունները և ավանդական արժեքները։ Կենցաղագրական նկարագրությունների միջոցով բացահայտվում են հարսանեկան արարողության տարբեր փուլերը՝ ամուսնության շուրջ նախնական պայմանավորվածություններից և ընտանիքների միջև հարաբերությունների հաստատումից մինչև հարսնացուի ու փեսացուի պատրաստությունը, հարսանեկան հանդեսը, ծիսական գործողություններն ու նորաստեղծ ընտանիքի ընդունումը։ Ուշադրություն է դարձվում հարսանիքի մասնակիցների դերերին, նրանց պարտականություններին, փոխհարաբերություններին և արարողության ընթացքում պահպանվող ընդունված վարքականոններին։ Ներկայացվում են հարսանեկան ծեսերին ուղեկցող խոսքային ու խորհրդանշական դրսևորումները, երգերը, բարեմաղթանքները, կատակները, ավանդական արտահայտություններն ու ծիսական գործողությունները, որոնց միջոցով փոխանցվում էին ամուսնության, ընտանիքի շարունակականության, պտղաբերության, բարեկեցության և նոր կյանքի սկզբի մասին ժողովրդական պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հարսանեկան տոնակատարության նյութական և կենցաղային կողմը՝ հագուստը, զարդարանքը, հյուրասիրությունը, նվիրատվությունները, սեղանի կազմակերպումը և ծիսական առարկաների գործածությունը։ Այս մանրամասները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու Վանի հայերի առօրյա կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների, հասարակական կարգի և համայնքային համերաշխության մասին։ Հարսանեկան սովորույթների ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև ավանդույթի փոխանցման մեխանիզմները, սերունդների միջև մշակութային կապը և այն նշանակությունը, որ ամուսնությունն ու ընտանիքի կազմավորումը ունեցել են հայկական հասարակության մեջ։ Տեղական առանձնահատկությունների ներկայացումը կարևոր է Վասպուրականի հայության մշակութային ինքնատիպությունը ճանաչելու համար, քանի որ հարսանեկան ծեսերում միավորվել են համահայկական ավանդույթներն ու Վանի տարածաշրջանին բնորոշ սովորույթները, պատկերացումները և արտահայտչաձևերը։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական հիշողության պահպանման միջոց․ կենցաղային մանրամասների միջոցով այն վերակենդանացնում է մի միջավայր, որտեղ ընտանեկան ծեսերը սերտորեն կապված էին համայնքի հասարակական կյանքի և ազգային մշակույթի հետ։ Այն կարևոր նյութ է հայ ազգագրության, ժողովրդական ծիսագիտության, ընտանիքի պատմության և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև օգտակար է բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրվում են Վանի հայության կենցաղով, ավանդական հարսանեկան արարողություններով և հայկական ընտանեկան մշակույթի պատմական ձևերով։

    Обновлено. 2026-11-10
    Վանեցոց հարսանիքը․ կենցաղագրական պատկերներ