Տնտեսության պետական կարգավորման արդի հիմնախնդիրները (տեսություն և պրակտիկա)

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ինտերնետային կայքերի դերին բիզնեսի զարգացման գործընթացում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, և փորձում է տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդներով գնահատել դրանց ազդեցությունը ձեռնարկությունների արդյունավետության, վաճառքների աճի և շուկայի ընդլայնման վրա։ Թվային հարթակները դիտարկվում են որպես տեղեկատվական և կոմունիկացիոն ենթակառուցվածք, որը նվազեցնում է գործարքային ծախսերը, ընդլայնում է հաճախորդների հասանելիությունը և բարձրացնում է բիզնեսի մրցունակությունը ինչպես տեղական, այնպես էլ միջազգային շուկաներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կիրառվում են տնտեսաչափական մոդելներ, ինչպիսիք են ռեգրեսիոն վերլուծությունը և կորելյացիոն գնահատումները, որոնք թույլ են տալիս չափել կայքերի առկայության, դրանց այցելությունների ծավալի, օգտագործողի ներգրավվածության և եկամուտների միջև կապը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլուտամատ դեհիդրոգենազ ֆերմենտի դերի ուսումնասիրությանը Corynebacterium glutamicum մանրէի նյութափոխանակության և մի շարք ամինաթթուների գերարտադրության գործընթացներում։ Քննության են առնվում ֆերմենտի կենսաքիմիական առանձնահատկությունները, դրա մասնակցությունը ազոտային նյութափոխանակությանը և ամոնիումի յուրացման հետ կապված նյութափոխանակային ուղիներին։ Վերլուծվում է գլուտամատ դեհիդրոգենազի ակտիվության և ամինաթթուների կենսասինթեզի միջև փոխկապակցվածությունը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով բջջում ածխածնային և ազոտային նյութափոխանակության հավասարակշռությանը։ Դիտարկվում է գլուտամատի՝ որպես բազմաթիվ կենսասինթետիկ գործընթացների կարևոր միջանկյալ միացության նշանակությունը և դրա ազդեցությունը այլ ամինաթթուների առաջացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունների պայմաններում մանրէային բջիջների նյութափոխանակային արձագանքներին և նպատակային միացությունների կուտակման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են տարբեր սննդային և մշակման պայմանների ազդեցությունները ֆերմենտի ակտիվության, բջիջների աճի և ամինաթթուների արտադրողականության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև նյութափոխանակային ուղիների կարգավորման մեխանիզմները և դրանց փոխկապակցվածությունը մանրէի արտադրական հատկությունների հետ։ Կարևորվում է համապատասխան ֆերմենտային համակարգերի ուսումնասիրությունը՝ բարձր արտադրողականությամբ մանրէային շտամների կենսաքիմիական առանձնահատկությունները հասկանալու և կենսատեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետությունը բարձրացնելու տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ամինաթթուների մանրէաբանական արտադրության հիմքում ընկած նյութափոխանակային մեխանիզմների առավել ամբողջական բացահայտմանը, ինչպես նաև արդյունաբերական կենսատեխնոլոգիայում կիրառվող արտադրական շտամների հատկությունների նպատակային բարելավման գիտական մոտեցումների զարգացմանը։

Լրագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Ղարաբաղյան շարժման 1988-1994 թվականների իրադարձությունների արտացոլմանը Հայաստանի Հանրապետության մամուլում՝ ուսումնասիրելով լրատվամիջոցների դերը հասարակական-քաղաքական գործընթացների ներկայացման, մեկնաբանման և հանրային կարծիքի ձևավորման գործում։ Ներկայացվում են շարժման սկզբնավորման, զարգացման, անկախության առաջին տարիների, հայ-ադրբեջանական հակամարտության և պատերազմի ժամանակաշրջանի հիմնական իրադարձությունները՝ մամուլի հրապարակումների դիտանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են հայկական պարբերականների նյութերը, դրանց թեմատիկ ուղղվածությունը, լեզվական և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հասարակության համախմբման, ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և տեղեկատվական դաշտի փոփոխության գործընթացները։ Աշխատությունում հատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային մամուլի պայմաններում տեղեկատվության ներկայացման սահմանափակումներին, հետխորհրդային անկախ մամուլի ձևավորմանը, հրապարակախոսության ազդեցությանը և լրագրողական գործունեության առանձնահատկություններին։ Ղարաբաղյան շարժման տարիներին մամուլը հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես իրադարձությունների լուսաբանման միջոց, այլև որպես հասարակական տրամադրությունների արտահայտման և արժեքային պատկերացումների ձևավորման կարևոր հարթակ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, լրագրագետների, քաղաքագետների, հասարակական գործընթացների հետազոտողների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև 20-րդ դարի վերջի Հայաստանի քաղաքական և տեղեկատվական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Ճանապարհորդական և ճանաչողական բնույթի այս աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստան կատարած ամառային ուղևորության ընթացքում ստացած տպավորություններն ու դիտարկումները։ Նկարագրվում են այցելած բնակավայրերը, բնական լանդշաֆտները, պատմամշակութային հուշարձանները և ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպած մարդկանց ու կենցաղային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնությանը, բնակավայրերի տեսքին, տեղական սովորույթներին, առօրյա կյանքին և մշակութային միջավայրին։ Հեղինակային դիտարկումների միջոցով ներկայացվում են ճանապարհորդության ընթացքում բացահայտված վայրերն ու երևույթները՝ միաժամանակ արտացոլելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային կյանքի որոշ կողմեր։ Նյութը համադրում է ճանապարհորդական նկարագրությունը, անձնական տպավորությունները և ճանաչողական տեղեկությունները՝ ստեղծելով Հայաստանի վերաբերյալ բազմակողմ պատկերացում։ Աշխատանքը կարող է նաև հետաքրքրություն ներկայացնել որպես ժամանակաշրջանի առօրյան, միջավայրը և ճանապարհորդական փորձառությունը արտացոլող աղբյուր։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, մշակույթով, ազգագրությամբ և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է զուգահեռ հաշվողական ենթակառուցվածքների հնարավորությունների օգտագործմամբ երկրատեղեկատվական համակարգերում բուսական ծածկույթի գնահատման համար նախատեսված ծրագրային և տեղեկատվական ծառայությունների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեծածավալ տարածական տվյալների արդյունավետ մշակման խնդիրն է, որը հատկապես կարևոր է արբանյակային պատկերների, հեռազննման տվյալների և բազմաշերտ թվային քարտեզների վերլուծության ժամանակ։ Քննվում են բուսականության տարածական բաշխվածության, խտության, վիճակի և ժամանակային փոփոխությունների գնահատման մեթոդները՝ դրանք համադրելով բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հաշվողական առաջադրանքների բաժանմանը և միաժամանակյա կատարմանը տարբեր պրոցեսորների կամ հաշվողական հանգույցների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս կրճատել տվյալների մշակման ժամանակը և բարձրացնել համակարգի արտադրողականությունը։ Դիտարկվում են տարածական տվյալների նախնական մշակման, դասակարգման, ինդեքսավորման, համադրման և արդյունքների քարտեզագրական ներկայացման խնդիրները։ Բուսական ծածկույթի գնահատման շրջանակում կարող են կիրառվել սպեկտրային տվյալներից ստացվող բուսականության ցուցիչներ, տարածական վերլուծության և փոփոխությունների հայտնաբերման մեթոդներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել բուսականության վիճակը տարբեր ժամանակահատվածներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ծրագրային ծառայությունների ճարտարապետության մշակումը՝ տվյալների աղբյուրների, հաշվարկային ռեսուրսների և օգտագործողի համար նախատեսված երկրատեղեկատվական գործիքների փոխգործակցությունն ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև հաշվարկային բեռնվածության բաշխման, տվյալների փոխանցման, պահեստավորման և մշակման արդյունավետության խնդիրները։ Ծառայությունների մշակումը կարող է նպաստել տարածական վերլուծությունների ավտոմատացմանը և մեծ տարածքների վերաբերյալ տվյալների պարբերական գնահատմանը՝ նվազեցնելով հաշվարկների կատարման համար անհրաժեշտ ժամանակային ռեսուրսները։ Նման համակարգերը կիրառական նշանակություն ունեն բնապահպանական մշտադիտարկման, անտառային և գյուղատնտեսական տարածքների ուսումնասիրության, հողօգտագործման փոփոխությունների գնահատման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոինֆորմատիկայի, զուգահեռ ծրագրավորման, բարձր արտադրողականությամբ հաշվարկների և հեռազննման տվյալների մշակման մոտեցումները՝ բուսական ծածկույթի տարածական գնահատման արդյունավետ թվային ծառայությունների ձևավորման նպատակով։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ավտոճանապարհներին վթարայնության մակարդակի համակողմանի գնահատմանը և ճանապարհային երթևեկության անվտանգության բարելավման արդյունավետ ուղիների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ճանապարհատրանսպորտային պատահարների առաջացման հիմնական պատճառներն ու նպաստող գործոնները՝ հաշվի առնելով ճանապարհային ենթակառուցվածքի վիճակը, երթևեկության ինտենսիվությունը, ճանապարհի երկրաչափական և տեխնիկական բնութագրերը, տրանսպորտային միջոցների շարժի առանձնահատկությունները, եղանակային պայմանները, վարորդների վարքագիծը և երթևեկության կազմակերպման մակարդակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վթարայնության տարածական և ժամանակային օրինաչափությունների բացահայտմանը, վթարավտանգ հատվածների հայտնաբերմանը, դրանց դասակարգմանը և ռիսկի մակարդակի գնահատմանը։ Նյութը կարող է ներառել ճանապարհատրանսպորտային պատահարների վիճակագրական տվյալների վերլուծություն, վթարների հաճախականության և ծանրության գնահատման մեթոդներ, վտանգավոր հատվածների նույնականացման մոտեցումներ, ինչպես նաև ճանապարհային անվտանգության ցուցանիշների համեմատական ուսումնասիրություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի ճանապարհային ցանցի առկա վիճակի գնահատումը և այն խնդիրների բացահայտումը, որոնք կարող են մեծացնել վթարների հավանականությունը կամ դրանց հետևանքների ծանրությունը։ Քննարկվում են նաև ճանապարհների նախագծման և շահագործման, լուսավորության, ճանապարհային նշանների ու գծանշումների, խաչմերուկների կազմակերպման, հետիոտների և հեծանվորդների անվտանգության, արագության վերահսկման և երթևեկության կառավարման հետ կապված հարցերը։ Առաջարկվող լուծումները միտված են ոչ միայն արդեն իսկ վթարների պատճառ դարձած խնդիրների վերացմանը, այլև կանխարգելիչ անվտանգության համակարգի ձևավորմանը, որի միջոցով հնարավոր կլինի նախապես հայտնաբերել բարձր ռիսկային պայմանները և նվազեցնել պատահարների առաջացման հավանականությունը։ Կարևորվում է տվյալների վրա հիմնված որոշումների ընդունումը, քանի որ ճանապարհային անվտանգության արդյունավետ քաղաքականությունը պահանջում է վթարների վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված հավաքագրում, մշակում և վերլուծություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ճանապարհաշինության և տրանսպորտային ոլորտի մասնագետների, ճանապարհային երթևեկության կազմակերպմամբ զբաղվող կառույցների, ինժեներների, հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի քաղաքականություն մշակողների համար՝ որպես Հայաստանի պայմաններում ճանապարհային անվտանգության խնդիրների ուսումնասիրման և դրանց լուծման հնարավոր մեթոդների աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը շեշտադրում է այն մոտեցումը, որ վթարայնության նվազեցումը պահանջում է ոչ թե մեկ առանձին միջոցի կիրառում, այլ ճանապարհային ենթակառուցվածքի, երթևեկության կազմակերպման, վերահսկողության, վարորդների վարքագծի և կանխարգելիչ քաղաքականության փոխկապակցված բարելավում։