Տնտեսության պետական կարգավորման տեսամեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրները

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է միջազգային քրեական դատարանների արդարադատական գործունեության առանձնահատկությունների, իրավական գործառույթների և ընդունված ակտերի նախադեպային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են միջազգային քրեական արդարադատության ձևավորման պատմությունը, դատարանների իրավասության շրջանակները, դատավարական ընթացակարգերը և միջազգային քրեական իրավունքի զարգացման գործում դրանց ունեցած դերը։ Քննարկվում են դատական ակտերի իրավական ազդեցությունը, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները, միջազգային իրավական նորմերի մեկնաբանման գործընթացը և տարբեր իրավական համակարգերի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային քրեական դատարանների պրակտիկային, մարդու իրավունքների պաշտպանության, պատասխանատվության ենթարկման և արդարադատության իրականացման հիմնախնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, միջազգային իրավունքի մասնագետների, դատավորների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավաբանական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է սրտամկանի քանակական ֆունկցիոնալ մորֆոլոգիայի ուսումնասիրությանը՝ սրտի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆունկցիոնալ գործունեության միջև կապերի բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սրտամկանի հյուսվածքային և բջջային կազմակերպվածությունը, կարդիոմիոցիտների կառուցվածքը, դրանց տարածական դասավորությունը, չափային և քանակական բնութագրերը, ինչպես նաև սրտամկանի տարբեր կառուցվածքային բաղադրիչների հարաբերակցությունը։ Քանակական մոտեցման կիրառումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել սրտամկանի մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, այլև ստանալ չափելի տվյալներ, որոնց միջոցով կարելի է գնահատել կառուցվածքային փոփոխությունների և սրտի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել սրտամկանի տարբեր հատվածների, բջջային տարրերի և միջբջջային բաղադրիչների հարաբերակցությանը, ինչպես նաև կառուցվածքային ցուցանիշների փոփոխություններին՝ տարբեր ֆիզիոլոգիական կամ ախտաբանական պայմաններում։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել մորֆոմետրիկ և հյուսվածաբանական հետազոտության մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ուսումնասիրության օբյեկտիվությունն ու արդյունքների համադրելիությունը։ Նման մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի սրտամկանի կառուցվածքային վերակազմավորման, հարմարվողական գործընթացների և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների մեխանիզմների ըմբռնման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել անատոմների, հյուսվածաբանների, ֆիզիոլոգների, սրտաբանների, ախտաբանների, կենսաբժշկական հետազոտողների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար՝ սրտամկանի կառուցվածքի և գործունեության փոխկապակցվածությունն ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակրոտնտեսական ցուցանիշների տնտեսավիճակագրական գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական գործընթացների չափման, վերլուծության և գնահատման մեթոդների կատարելագործման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են երկրի տնտեսական վիճակը բնութագրող հիմնական մակրոտնտեսական ցուցանիշները և դրանց դինամիկայի գնահատման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համախառն ներքին արդյունքին, տնտեսական աճին, գնաճին, գործազրկությանը, զբաղվածությանը, ներդրումներին, արտաքին առևտրին, պետական ֆինանսներին և այլ կարևոր ցուցանիշներին, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տնտեսության ընդհանուր վիճակն ու զարգացման միտումները։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են մակրոտնտեսական տվյալների հավաքագրման, համակարգման, համադրելիության և մեկնաբանման խնդիրները, ինչպես նաև վիճակագրական տեղեկատվության որակի և ամբողջականության նշանակությունը տնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Քննության են առնվում ցուցանիշների ժամանակային դինամիկայի, կառուցվածքային փոփոխությունների և փոխկապակցվածության վերլուծության տարբեր մեթոդներ, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է բացահայտել տնտեսական գործընթացների հիմնական միտումները և դրանց վրա ազդող գործոնները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունների հաշվառումը՝ հաշվի առնելով փոքր բաց տնտեսության բնույթը, արտաքին առևտրային կապերը, ներմուծման և արտահանման փոփոխությունները, ներդրումային հոսքերը և արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև մակրոտնտեսական ցուցանիշների կանխատեսման, տնտեսական ռիսկերի գնահատման և վիճակագրական տեղեկատվության կիրառման խնդիրներին պետական տնտեսական քաղաքականության մշակման ժամանակ։ Կարևորվում է տարբեր ցուցանիշների համատեղ վերլուծությունը, քանի որ առանձին ցուցանիշի փոփոխությունը միշտ չէ, որ կարող է ամբողջական պատկեր ներկայացնել երկրի տնտեսական վիճակի մասին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի մակրոտնտեսական վիճակագրության կիրառման հիմնական մեթոդաբանական և գործնական խնդիրները և դիտարկելու դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ տվյալների հավաստիության, համադրելիության և վերլուծական արժեքի բարձրացման նպատակով։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, վիճակագիրների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և մակրոտնտեսական գործընթացների քանակական գնահատմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի փիլիսոփայական տերմինների իմաստային և կառուցվածքային ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց ձևավորման, զարգացման և գործածության առանձնահատկությունները հայերեն գիտական լեզվի համակարգում։ Գրքում վերլուծվում են փիլիսոփայական բառապաշարի հիմնական շերտերը, դրանց աղբյուրները՝ ներառյալ հին հայերենը, միջնադարյան թարգմանական գրականությունը և նոր ժամանակների գիտական լեզվաստեղծումը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տերմինների իմաստային դաշտերը, համանունային և բազմիմաստ հարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ բառակազմական և ձևաբանական մակարդակներում։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև հայերեն փիլիսոփայական լեզվի ձևավորման գործընթացը համաշխարհային փիլիսոփայական մտքի ազդեցության համատեքստում՝ ցույց տալով թարգմանական ավանդույթի դերը նոր հասկացությունների ներմուծման և համարժեք տերմինաբանության ստեղծման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տերմինաբանական համակարգերի միասնականացման, լեզվական ճշգրտության և գիտական ոճի զարգացման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, փիլիսոփաների, հայագետների, թարգմանաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում հայերեն փիլիսոփայական տերմինաբանության ձևավորման և զարգացման մասին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Տավուշի մարզում զբաղվածության մակարդակի բարձրացման և գործազրկության մեղմացման հիմնախնդիրներին՝ դիտարկելով դրանք մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մարզի աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղվածության մակարդակը, գործազրկության պատճառներն ու դրա վրա ազդող տնտեսական և սոցիալական գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տավուշի մարզի գյուղական և սահմանամերձ բնակավայրերի իրավիճակին, որտեղ աշխատատեղերի սահմանափակությունը, գյուղատնտեսության սեզոնային բնույթը, տնտեսական ակտիվության անհավասար բաշխվածությունը և բնակչության արտագաղթի միտումները կարող են լրացուցիչ դժվարություններ ստեղծել կայուն զբաղվածության ապահովման համար։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել այն հնարավորություններն ու մեխանիզմները, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է ընդլայնել աշխատաշուկան, ստեղծել նոր աշխատատեղեր և բարձրացնել բնակչության տնտեսական ակտիվությունը։ Որպես զբաղվածության խթանման ուղղություններ կարող են դիտարկվել գյուղատնտեսության և ագրոբիզնեսի զարգացումը, տեղական արտադրության ընդլայնումը, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության աջակցությունը, մասնագիտական ուսուցումն ու վերապատրաստումը, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան կադրերի պատրաստումը, ինչպես նաև գործատուների և աշխատանք փնտրողների միջև կապի բարելավումը։ Տավուշի համար հատկապես կարևոր են նաև համայնքային և տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերը, որոնք կարող են նպաստել նոր տնտեսական գործունեության ձևավորմանը և բնակչության կայուն զբաղվածությանը։ Այս խնդիրների լուծման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է նաև մարզի սահմանամերձ բնույթով և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, զբաղվածության և սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, մարզային կառավարման մարմիններին, համայնքային կառույցներին, ինչպես նաև Տավուշի մարզի տնտեսական զարգացման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ս. Վ. Ցուցուլյանի 2013 թվականի գիտական աշխատանքն է, որը պատրաստվել է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանում, ունի 27 էջ և վերաբերում է տնտեսագիտության ոլորտին։

Պատմություն

Այս գիրքը նվիրված է Խորհրդային Միության հերոս, լեյտենանտ Ս. Մ. Օհանյանի կյանքին, զինվորական ծառայությանը և ռազմական սխրանքներին։ Աշխատության հիմքում անհատական հերոսության և զինվորական պարտքի գաղափարներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում է խորհրդային զինվորի կերպարը Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին։ Նյութը կարևոր է ոչ միայն որպես առանձին զինվորականի կենսագրական պատմություն, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմական իրականության, ռազմաճակատային կյանքի և մարտական ծառայության պայմանների մասին պատկերացում կազմելու աղբյուր։ Պատերազմական տարիների պատմությունը հաճախ ներկայացվում է խոշոր ռազմական գործողությունների, ճակատամարտերի և ռազմավարական որոշումների միջոցով, սակայն նման աշխատությունները հնարավորություն են տալիս այդ իրադարձությունները դիտարկել կոնկրետ մարդու ճակատագրի և անձնական փորձառության միջոցով։ Ս. Մ. Օհանյանի կենսագրության ուսումնասիրության կարևոր մասը նրա ձևավորման տարիների, աշխարհայացքի և զինվորական ուղու ներկայացումն է։ Ռազմաճակատ մեկնելուց հետո նրա կյանքը ենթարկվում է պատերազմի պայմաններին, որտեղ զինվորական պատրաստվածությունը, կարգապահությունը, արագ կողմնորոշվելու ունակությունը և անձնական պատասխանատվությունը դառնում են կենսական նշանակություն ունեցող հատկանիշներ։ Լեյտենանտի կերպարի միջոցով ընդգծվում է հատկապես երիտասարդ հրամանատարի դերը մարտական իրավիճակում՝ երբ անհրաժեշտ է ոչ միայն կատարել վերադաս հրամանները, այլև ինքնուրույն որոշումներ ընդունել և պատասխանատվություն կրել զինվորների ու մարտական առաջադրանքի համար։ Գրքի կարևոր թեմաներից է մարտական սխրանքի գաղափարը։ Խորհրդային ռազմական պատմագրության մեջ հերոսության գաղափարը սովորաբար կապվում է հայրենիքի պաշտպանության, զինվորական երդմանը հավատարմության, անձնազոհության և մարտական առաջադրանքի կատարման հետ։ Օհանյանի կերպարը ներկայացվում է այդ արժեքների համատեքստում՝ շեշտադրելով նրա նվիրվածությունը ծառայությանը և վտանգավոր իրավիճակներում ցուցաբերած քաջությունը։ Այսպիսով, անհատական կենսագրությունը միահյուսվում է Հայրենական մեծ պատերազմի ընդհանուր պատմության հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի այն մարտական միջավայրը, որում ձևավորվում է հերոսի գործունեությունը։ Ռազմաճակատային պայմաններում զինվորների գործողությունները պայմանավորված էին ոչ միայն ռազմական հրամաններով, այլև մշտական վտանգով, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությամբ, մարդկային կորուստներով և արագ փոփոխվող իրավիճակներով։ Այդ պայմաններում հրամանատարի անձնական օրինակը կարող էր էական ազդեցություն ունենալ ստորաբաժանման մարտունակության և բարոյահոգեբանական վիճակի վրա։ Հետևաբար Օհանյանի կերպարի միջոցով կարելի է ուսումնասիրել նաև հրամանատարի և զինվորների փոխհարաբերությունները, պատասխանատվության զգացումը և մարտական ընկերակցության նշանակությունը։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն անհատական ճակատագրի միջոցով ներկայացնում է պատերազմի ժամանակաշրջանի սոցիալական և ռազմական իրողությունները։ Պատերազմը փոխում է մարդու կյանքի բնական ընթացքը՝ երիտասարդներին ներգրավելով զինվորական ծառայության մեջ և նրանց առջև դնելով գոյաբանական նշանակության խնդիրներ։ Հաղթանակի, պարտքի, կյանքի պահպանման, ընկերոջը պաշտպանելու և սեփական կյանքը վտանգելու որոշումները դառնում են զինվորի առօրյայի մասը։ Այս տեսանկյունից հերոսի պատմությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես պատերազմի մարդկային կողմի արտացոլում։ Գրքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում Խորհրդային Միության հերոսի բարձրագույն կոչման թեման։ Այդ կոչումը խորհրդային պետական համակարգում համարվում էր բացառիկ ռազմական կամ քաղաքացիական սխրանքի համար տրվող բարձրագույն պարգևներից մեկը։ Հերոսի կոչման արժանանալու հանգամանքների ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպիսի գործողություններ էին գնահատվում որպես առանձնահատուկ քաջության և անձնազոհության օրինակներ։ Միաժամանակ այդ փաստը պատմականորեն կապում է անհատական սխրանքը խորհրդային ժամանակաշրջանի պետական պարգևատրման և հիշողության քաղաքականության հետ։ Ուսումնասիրության մեջ ռազմական իրադարձությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև ռազմապատմական տեսանկյունից։ Մարտական գործողությունների նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել այնպիսի գործոնների մասին, ինչպիսիք են ստորաբաժանումների փոխգործակցությունը, հրամանատարական որոշումները, մարտական առաջադրանքների կատարումը և ռազմաճակատում զինվորների գործողությունների պայմանները։ Այս մանրամասները անհատական կենսագրությունը վերածում են ավելի լայն ռազմական պատմության մի մասի։ Հերոսի կերպարը նաև հիշողության պահպանման կարևոր օրինակ է։ Պատերազմի մասնակիցների մասին կենսագրական աշխատությունները նպաստում են ոչ միայն կոնկրետ մարդու կյանքի վերականգնմանը, այլև հասարակական հիշողության պահպանմանը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հաջորդ սերունդներին պատկերացում կազմել պատերազմի իրական մասնակիցների մասին՝ նրանց կյանքի, ծառայության, դժվարությունների և կատարած սխրանքների միջոցով։ Այս իմաստով գիրքը կարող է դիտարկվել որպես պատմական հիշողության պահպանման միջոց։ Միաժամանակ նյութը արժեքավոր է հայկական ռազմական պատմության տեսանկյունից, քանի որ հայազգի զինվորականների մասնակցությունը Հայրենական մեծ պատերազմին խորհրդային պատմության կարևոր բաղադրիչներից է։ Հայկական ծագում ունեցող զինվորների և սպաների կենսագրությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու պատերազմի տարիների հայերի մասնակցության վերաբերյալ պատմական պատկերը և ներկայացնելու այն մարդկանց անհատական ճակատագրերը, որոնք ծառայել են խորհրդային բանակում։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Ս. Մ. Օհանյանի կյանքի և զինվորական գործունեության պատմությունը՝ այն կապելով Հայրենական մեծ պատերազմի ռազմաճակատային իրադարձությունների և խորհրդային ռազմական հերոսության գաղափարի հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արևելյան ճակատի պատմությամբ, հայ զինվորականների կենսագրություններով և Խորհրդային Միության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։