Տնտեսության պետական կարգավորման տեսամեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրները

Политология

Աշխատությունը նվիրված է պետական կառավարման համակարգի արդյունավետության վրա քաղաքական միջավայրի, ինստիտուտների և կառավարչական հարաբերությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում պետական իշխանության մարմինների գործունեության կազմակերպման, քաղաքական որոշումների մշակման և իրականացման, ինստիտուցիոնալ փոխգործակցության ու հանրային կառավարման արդյունքների միջև ձևավորվող կապերն են։ Արդյունավետությունը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը կարող է ներառել պետական մարմինների գործունակությունը, որոշումների իրականացման հետևողականությունը, ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը, հանրային ծառայությունների որակը, հաշվետվողականությունը և հասարակության հետ հաղորդակցության արդյունավետությունը։ Քննվում է քաղաքական ինստիտուտների կայունության, լիազորությունների հստակ բաշխման, կառավարման տարբեր մակարդակների համագործակցության և որոշումների ընդունման ընթացակարգերի նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքական և վարչական կառավարման փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագիտական պետական ծառայության, քաղաքական ղեկավարության և ինստիտուցիոնալ շարունակականության միջև հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևորվում են նաև թափանցիկության, հաշվետվողականության, հանրային մասնակցության և պետական մարմինների նկատմամբ վստահության գործոնները՝ որպես կառավարման համակարգի գործունեության սոցիալ-քաղաքական միջավայր ձևավորող բաղադրիչներ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական և քաղաքական փաստաթղթերի, կառավարման կառուցվածքների, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և հանրային կառավարման վերաբերյալ սոցիոլոգիական տվյալների համադրական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքական մրցակցությունը, շահերի ներկայացումը, քաղաքացիական հասարակության մասնակցությունը և պետական մարմինների միջև փոխհարաբերությունները կարող են անդրադառնալ որոշումների որակի ու դրանց իրականացման գործընթացի վրա։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշների ընտրությանը, քանի որ պետական կառավարման արդյունքները պայմանավորված են ոչ միայն վարչական ցուցանիշներով, այլև քաղաքական ինստիտուտների գործունեությամբ և հասարակության հետ դրանց փոխադարձ կապերով։ Հայաստանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պետական կառավարման համակարգի ձևավորման ու վերափոխման ընթացքում ի հայտ եկող քաղաքական և ինստիտուցիոնալ խնդիրները՝ առանց դրանք մեկ գործոնով պայմանավորելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքագիտության, հանրային կառավարման և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մոտեցումները՝ պետական կառավարման արդյունավետության վրա ազդող քաղաքական գործոնների փոխկապակցված համակարգը բացահայտելու և կառավարման կատարելագործման տեսական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Религия

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական սիրո գաղափարին և Հայ առաքելական Սուրբ եկեղեցու դավանաբանական ուսմունքի մի շարք հարցերի պարզաբանմանը։ Այն ներկայացնում է հավատքի տարբեր դրույթների վերաբերյալ հարցերի պատասխաններ՝ հիմնվելով հայոց եկեղեցական ավանդության և Գրիգոր Լուսավորչի անվան հետ կապվող դավանաբանական ուղղության վրա։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին հասկանալի ձևով ներկայացնելու եկեղեցու հավատքի սկզբունքները, օգնելու կողմնորոշվել կրոնական հարցերում և ամրապնդելու քրիստոնեական աշխարհայացքը։ Սիրո թեման այստեղ դիտարկվում է որպես քրիստոնեական կյանքի և հավատքի կարևոր հիմք՝ կապված մերձավորի հանդեպ հոգատարության, բարության, ներողամտության և հոգևոր պատասխանատվության գաղափարների հետ։ Հարց ու պատասխանի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս ուսուցողական նյութը ներկայացնել համակարգված և մատչելի՝ այն դարձնելով օգտակար ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ կրոնական կրթության ու դավանաբանական զրույցների համար։ Աշխատությունն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայ եկեղեցական մտքի, հավատքի մեկնաբանության և հայալեզու հոգևոր գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Экология

Հրատարակությունը մեթոդական-մատենագիտական բնույթի հանձնարարական գրականության ցանկ է, որի նպատակն է ընթերցողին ուղղորդել հայրենի բնության, բնական հարստությունների և շրջակա միջավայրի պահպանության վերաբերյալ համապատասխան գրականության ընտրության հարցում։ Նյութը կարևորում է բնության նկատմամբ հոգատար և պատասխանատու վերաբերմունքի ձևավորումը՝ ներկայացնելով այնպիսի գրականություն, որը կարող է նպաստել բնապահպանական գիտելիքների ընդլայնմանը, բնական միջավայրի արժեքի գիտակցմանը և էկոլոգիական մշակույթի զարգացմանը։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել Հայաստանի բնաշխարհին, բուսական և կենդանական աշխարհին, լանդշաֆտների պահպանությանը, բնական հուշարձաններին, ջրային և անտառային ռեսուրսներին, բնության հատուկ պահպանվող տարածքներին, շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելմանը և բնական պաշարների խելամիտ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է գրադարանների, դպրոցների և կրթական ու մշակութային հաստատությունների համար՝ ընթերցանության, բնապահպանական միջոցառումների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, զրույցների և ճանաչողական աշխատանքների կազմակերպման նպատակով։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես գրականության ընտրության ուղեցույց՝ օգնելով տարբեր տարիքային խմբերի ընթերցողներին գտնել Հայաստանի բնության և դրա պահպանության վերաբերյալ համապատասխան աղբյուրներ։ Նյութի կարևոր նշանակությունն այն է, որ բնապահպանական գիտելիքը կապում է հայրենիքի նկատմամբ հոգատարության և քաղաքացիական պատասխանատվության գաղափարի հետ՝ խրախուսելով բնության նկատմամբ գիտակից ու պահպանողական վերաբերմունք։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանավարներին, ուսուցիչներին, աշակերտներին, ուսանողներին, բնապահպանության ոլորտի մասնագետներին և Հայաստանի բնաշխարհով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի առաջին տասնամյակների հայ մշակութային ու հասարակական կյանքի ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի կենսագրության և բազմակողմ գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են նրա կյանքի հիմնական փուլերը, կրթական միջավայրը, աշխարհայացքի ձևավորման պայմանները և հասարակական գործունեության ուղղությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմամշակութային իրողությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մանկավարժական և գյուղատնտեսական գործունեությանը, ինչպես նաև հասարակական կյանքում ունեցած մասնակցությանը։ Լուսաբանվում է նրա գրական ժառանգությունը՝ հատկապես երգիծական ստեղծագործությունները, որոնց միջոցով արտացոլվել են ժամանակի կենցաղային, հասարակական և մշակութային երևույթները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շուշիի հասարակական կյանքի և իրականության պատկերումը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մի մասը սերտորեն կապված է այդ միջավայրի, նրա մարդկանց, բարքերի և լեզվական առանձնահատկությունների հետ։ Քննվում է նաև մանկագրության և թարգմանական գործունեության բնագավառում ունեցած ներդրումը՝ բացահայտելով նրա հետաքրքրությունների լայն շրջանակը և գրական աշխատանքի տարբեր ուղղությունները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա է ժողովրդագիտական գործունեությունը, որի շնորհիվ պահպանվել և գրանցվել են ժողովրդական մշակույթին, կենցաղին, բանավոր ավանդույթներին ու լեզվին վերաբերող արժեքավոր նյութեր։ Կարևորվում է Ղարաբաղի բարբառի օգտագործումը ստեղծագործություններում և դրա նշանակությունը ոչ միայն գեղարվեստական խոսքի անհատականացման, այլև ժամանակաշրջանի կենդանի լեզվական միջավայրի արտացոլման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս նրա գործունեությունը դիտարկել գրականության, բանահյուսության, ազգագրության, մանկավարժության և հասարակական կյանքի փոխկապակցվածության մեջ։ Կենսագրական տվյալների, ձեռագիր աղբյուրների, մամուլի նյութերի և գրական ժառանգության ուսումնասիրության միջոցով ձևավորվում է գործչի մտավոր ու ստեղծագործական դիմանկարը։ Նրա գործունեության բազմակողմ քննությունը կարևոր է նաև XIX–XX դարերի սահմանագծի արևելահայ մշակութային կյանքի, Շուշիի մտավոր միջավայրի և հայ երգիծական գրականության զարգացման պատմությունը հասկանալու համար։ Աշխատության մեջ ներկայացված մատենագիտական և աղբյուրագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս համակարգելու նրա ստեղծագործական ժառանգությունը և գնահատելու այն հայ մշակույթի պատմության ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության, ազգագրության, բանահյուսության, մշակույթի պատմության և հայագիտական ուսումնասիրությունների խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Финансы

Նվիրված է կազմակերպությունների գործունեության ֆինանսական արդյունքների ձևավորման, գնահատման և մեկնաբանման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, հաշվապահության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական արդյունքների վերլուծության հիմնական մոտեցումները՝ եկամուտների, ծախսերի և շահույթի կառուցվածքային վերլուծություն, շահութաբերության ցուցանիշների գնահատում, ինչպես նաև ֆինանսական արդյունքների վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների բացահայտում, բացատրվում է ֆինանսական հաշվետվությունների՝ շահույթի և վնասի հաշվետվության, հաշվեկշռի և դրամական հոսքերի հաշվետվության դերը վերլուծության գործընթացում, մանրամասն քննարկվում են շահութաբերության ցուցանիշները՝ համախառն, գործառնական և զուտ շահույթ, ինչպես նաև կապիտալի վերադարձելիության և ակտիվների արդյունավետության գործակիցները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև ֆինանսական արդյունքների դինամիկ վերլուծությանը՝ ժամանակային շարքերի և համեմատական մեթոդների կիրառմամբ, ինչպես նաև պլանավորված և փաստացի արդյունքների շեղումների գնահատմանը, ներկայացվում են վերլուծության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների կայացման մոտեցումները և կազմակերպության արդյունավետության բարձրացման ուղիները, գրքում ընդգծվում է ֆինանսական վերլուծության դերը ռազմավարական պլանավորման, ներդրումային որոշումների և ձեռնարկության մրցունակության ապահովման գործընթացներում, աշխատությունը համադրում է տեսական մեթոդաբանությունը և գործնական վերլուծական գործիքները՝ ձևավորելով ֆինանսական արդյունքների գնահատման ամբողջական համակարգ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է բժշկական քոլեջների սովորողների մասնագիտական գործունեությանը համապատասխան ֆիզիկական պատրաստության կազմակերպման մեթոդիկայի տեսական և մանկավարժական հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ֆիզիկական պատրաստությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ընդհանուր ֆիզիկական զարգացման միջոց, այլև որպես ապագա մասնագետների մասնագիտական կարողությունների ձևավորմանն աջակցող կրթական բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բժշկական մասնագիտությունների աշխատանքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և այն ֆիզիկական ու հոգեֆիզիոլոգիական պահանջների բացահայտմանը, որոնց կարող են առնչվել սովորողները հետագա մասնագիտական գործունեության ընթացքում։ Քննվում են ընդհանուր և հատուկ ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական կարողությունների, դիմացկունության, ուժի, ճկունության, շարժումների համաձայնեցման և աշխատանքային ծանրաբեռնվածությանը հարմարվելու նշանակությունը։ Կարևորվում է երկարատև կանգնած աշխատանքի, կրկնվող շարժումների, մարմնի որոշակի դիրքերի պահպանման և մասնագիտական առօրյային բնորոշ այլ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների հաշվառումը ուսումնական ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համապատասխան վարժությունների և ուսուցման միջոցների ընտրության գիտամանկավարժական հիմնավորումը՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային, անհատական և ֆիզիկական պատրաստվածության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են դասերի կառուցվածքի, ծանրաբեռնվածության աստիճանական կազմակերպման, շարժողական առաջադրանքների ընտրության և ուսուցման տարբեր փուլերում դրանց կիրառման մեթոդական սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սովորողների մոտ սեփական ֆիզիկական վիճակի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի, ինքնուրույն ֆիզիկական ակտիվության և մասնագիտական գործունեության ընթացքում աշխատունակության պահպանման մշակույթի ձևավորմանը։ Քննվում է նաև ֆիզիկական պատրաստության և մասնագիտական ուսուցման փոխկապակցվածությունը՝ նպատակ ունենալով ֆիզիկական դաստիարակության բովանդակությունը հնարավորինս համապատասխանեցնել ապագա աշխատանքի պահանջներին։ Մեթոդիկայի արդյունավետության գնահատման համար կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, ֆիզիկական պատրաստվածության տարբեր ցուցանիշների գնահատում և ուսումնական գործընթացի սկզբնական ու հետագա արդյունքների համեմատություն։ Կարևորվում է նաև ուսումնական ծրագրի տարբերակված կազմակերպումը, որպեսզի ֆիզիկական առաջադրանքները համապատասխանեն սովորողների հնարավորություններին և նպաստեն նրանց աստիճանական զարգացմանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ֆիզիկական դաստիարակությունը ներառել մասնագիտական պատրաստության ընդհանուր համակարգում՝ որպես ապագա մասնագետի աշխատունակության և մասնագիտական գործունեության պահանջներին հարմարվելու կարողության զարգացման միջոց։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն բժշկական քոլեջներում ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործման, մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող պարապմունքների մշակման և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության գնահատման մեթոդների զարգացման համար։