Թոքային հիվանդությունները` թթվածնի թշնամի

Բժշկություն

Թոքային հիվանդությունները մարդու առողջության համար ամենավտանգավոր խնդիրներից են, քանի որ դրանք անմիջականորեն ազդում են օրգանիզմի թթվածնով ապահովման գործընթացի վրա։ Թոքերը մարդու շնչառական համակարգի հիմնական օրգաններն են, որոնց միջոցով օրգանիզմը ստանում է թթվածին և հեռացնում ածխաթթու գազը։ Երբ թոքերի աշխատանքը խանգարվում է, օրգանիզմի բոլոր համակարգերը սկսում են թթվածնի պակաս զգալ, ինչը կարող է հանգեցնել լուրջ առողջական բարդությունների։ Թոքային հիվանդությունները կարող են լինել վարակիչ և ոչ վարակիչ։ Ամենատարածված հիվանդություններից են թոքաբորբը, բրոնխիտը, ասթման, տուբերկուլյոզը և թոքերի քրոնիկ օբստրուկտիվ հիվանդությունը։ Այս հիվանդությունները հաճախ առաջանում են վիրուսների, բակտերիաների, ծխախոտի օգտագործման, օդի աղտոտվածության կամ վնասակար աշխատանքային պայմանների հետևանքով։ Հատկապես վտանգավոր է ծխելը, քանի որ այն վնասում է թոքերի հյուսվածքները և նվազեցնում թթվածնի բնական շրջանառությունը։ Թոքային հիվանդությունների հիմնական ախտանիշներն են երկարատև հազը, շնչառության դժվարացումը, կրծքավանդակի ցավը, արագ հոգնածությունը և թուլությունը։ Եթե հիվանդությունը ժամանակին չի բուժվում, այն կարող է դառնալ քրոնիկ և ազդել սրտի ու այլ օրգանների աշխատանքի վրա։ Թոքային հիվանդությունների կանխարգելման համար կարևոր է առողջ ապրելակերպ վարելը, չծխելը, պահպանել մաքուր միջավայր, զբաղվել ֆիզիկական ակտիվությամբ և ժամանակին դիմել բժշկի։ Բացի այդ, մեծ նշանակություն ունեն պատվաստումները և վարակների տարածման կանխումը։ Ժամանակակից բժշկությունը հնարավորություն է տալիս վաղ փուլում հայտնաբերել և արդյունավետ բուժել բազմաթիվ թոքային հիվանդություններ, սակայն յուրաքանչյուր մարդ պետք է գիտակցի, որ առողջ թոքերը կենսական նշանակություն ունեն ամբողջ օրգանիզմի բնական գործունեության համար։

Քաղաքագիտություն

Մեժլումյան Ռ.Ա., հանդիսանում է ուսումնական և գործնական ձեռնարկ, որը նվիրված է բնակչության պաշտպանության համակարգի կազմակերպմանը և արտակարգ իրավիճակներում անվտանգության ապահովման հիմնական սկզբունքներին։ Այն ընդգրկում է քաղաքացիական պաշտպանության տեսական հիմքերը, վտանգների դասակարգումը և արտակարգ իրավիճակների տեսակները՝ բնական (երկրաշարժեր, ջրհեղեղներ, սողանքներ), տեխնածին (վթարներ արդյունաբերությունում, տրանսպորտում, էներգետիկ համակարգերում) և ռազմական բնույթի սպառնալիքներ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են բնակչության նախազգուշացման և տարհանման համակարգերը, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանական միջոցները, վարքագծի կանոնները վտանգավոր իրավիճակներում, ինչպես նաև առաջին օգնության և ինքնապաշտպանության հիմնական մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման, ռիսկերի նվազեցման, փրկարարական աշխատանքների կազմակերպման և պետական ու տեղական կառավարման մարմինների դերակատարման հարցերին։ Ներառված են նաև ուսումնական և գործնական հանձնարարականներ, որոնք նպաստում են բնակչության պատրաստվածության բարձրացմանը և անվտանգության մշակույթի ձևավորմանը։ Այս գիրքը կարևոր աղբյուր է ուսանողների, ուսուցիչների, փրկարար ծառայությունների աշխատակիցների և քաղաքացիական պաշտպանության ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ ապահովելով համալիր գիտելիքներ արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ և արդյունավետ գործելու համար։

Արտասահմանյան գրականություն

Ջորջ Օրուելի դիստոպիկ վարպետpiece-ներից մեկն է, որը նկարագրում է ապագա աշխարհ, որտեղ վերահսկողությունն ու բռնապետությունը հասնում են կիզակետին։ Գիրքը պատմում է Ուինսթոն Սմիթի մասին, ով ապրում է «Օվերուզ» (Overus) աշխարհում՝ Բրիտանիայի բռնապետական և բոլոր ասպեկտներով վերահսկվող պետական համակարգում։ Սմիթը աշխատում է «Մտքի ոստիկանությունում»՝ մշտապես վերահսկելով քաղաքացիների մտքերը և խոսքերը՝ անխուսափելիորեն նշելով «բարեփոխումների» մասին քաղաքականությունը։ Գիրքը բացահայտում է, թե ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ պետությունը մարդու ազատ կամքի վրա՝ ստեղծելով մի աշխարհ, որտեղ «Ներդաշնակություն» (Peace) կոչվող չարագործ համակարգը փորձում է վերահսկել նույնիսկ ամենափոքրագույն մարդկային մտածողությունը։ «1984»-ը մի քանի կարևոր հարցերի մասին է՝ մարդու ազատության, ինքնության ու արժեհամակարգի պաշտպանություն, ինչպես նաև այն, թե ինչ կարող է տեղի ունենալ, երբ հանրությունը կորցնում է իր իրավունքը՝ ընտրելու ու խոսելու ազատության մասին։ Օրուելը մեծ խորը վերլուծություն է անում այն մասին, թե ինչպես կարող է մեծ իշխանություն վերցնել մի ուժեղագույն դիկտատոր, ով ողջ աշխարհը կծածկի վերահսկողության թաղանթով։ Գիրքը մնում է համաշխարհային գրականության նշանավոր երկերից մեկը, որի ազդեցությունն այսօր էլ զգացվում է՝ կոչելով ընթերցողներին սթափվել և կանխել նման մի համակարգի առաջացումը։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-51-392-8

Քաղաքագիտություն

«Վանոյի հետ և առանց Վանոյի» գիրքը ներկայացնում է մարդկային հարաբերությունների, ընկերության, ճակատագրի և անձնական ինքնաճանաչման թեմաները։ Գիրքը պատմում է մեկ մարդու՝ Վանոյի մասին, նրա կյանքը, մտորումները, ներսի պայքարը և այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում, երբ Վանոն կա՝ և երբ չկա՝ պատմվածքի հերոսի կյանքում։ Գիրքը ընդգրկում է՝ մարդու ներսի միտքն ու հոգեվիճակը, ընկերության արժեքը և բացակայության ազդեցությունը, կյանքի դժվարությունները և դրանց հաղթահարումը, հարաբերությունների փոխազդեցությունը և դրանց նշանակությունը։ «Վանոյի հետ և առանց Վանոյի»-ը ընթերցողին տանում է դեպի մարդկային հոգու խորքերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մի անձի ներկայությունը կամ բացակայությունը կարող է փոխել ամբողջ կյանքը և տեսանկյունը։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակություն Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-0-2960-3

Այլ առարկաներ

Գրքում առանձնացվում են Հայաստանի բյուջետային քաղաքականության հիմնական տարրերը՝ պետական ծախսեր, հարկաբյուջետային միջոցների հավաքագրում, պետբյուջեի եկամուտների և ծախսերի բալանսավորում։ Հեղինակը քննարկում է բյուջետային կառավարման թերությունները, համակարգի թափանցիկության բացակայությունը, ինչպես նաև պետական վերահսկողության խնդիրը։ Նա ընդգծում է, որ բյուջետային քաղաքականության հիմնախնդիրների լուծումը կարող է նպաստել երկրի տնտեսական կայունացմանը, բիզնեսի զարգացմանը և սոցիալական խնդիրների լուծմանը։ Աշխատությունում շեշտադրվում է պետական բյուջեի արդյունավետություն բարձրացնելու համար անհրաժեշտ բարեփոխումները՝ հարկային համակարգի կատարելագործում, պետական ծախսերի արդյունավետ կառավարում, կառավարության և պետական մարմինների համագործակցությունը, ինչպես նաև բյուջետային հաշվետվողականությունը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես պետք է ապահովել բյուջեի ձևավորման գործընթացների թափանցիկությունը և մոնիտորինգի մեթոդները՝ խթանելով տնտեսության զարգացմանը և նվազեցնելով թալանման և առևտրային մոնոպոլիաների ռիսկերը։ Գրքում քննարկվում են նաև արտաքին ֆինանսական աջակցությունները՝ միջազգային ֆինանսական կառույցների, ինչպես նաև Սփյուռքի ներդրումների դերը Հայաստանում իրականացվող բյուջետային քաղաքականության բարեփոխումների մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև լավագույն միջազգային փորձը՝ բյուջետային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման համար։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագիտության, պետական կառավարման, ֆինանսների, բյուջետային քաղաքականության, ինչպես նաև դասավանդման ոլորտների մասնագետների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Զվարթնոց տաճար-ը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ամենանշանավոր հուշարձաններից է, որը կառուցվել է 7-րդ դարում՝ կաթողիկոս Ներսես III Շինարարի օրոք։ Տաճարը գտնվում է Վաղարշապատի մոտակայքում և համարվում է իր ժամանակի բացառիկ ճարտարապետական նորարարություն՝ իր շրջանաձև կառուցվածքով և բազմահարկ սյունաշարային հորինվածքով, որը համատեղում էր ինչպես հայկական, այնպես էլ բյուզանդական ճարտարապետական ազդեցությունները։ Զվարթնոցը եղել է ոչ միայն կրոնական կենտրոն, այլ նաև քաղաքական և մշակութային կարևոր վայր, որը խորհրդանշել է Հայաստանի հոգևոր և պետական ինքնությունը։ Տաճարը ավերվել է 10-րդ դարում՝ հավանաբար երկրաշարժի հետևանքով, և երկար ժամանակ մնացել է որպես ավերակ, սակայն նույնիսկ իր մնացորդներով այն շարունակում է մեծ տպավորություն թողնել իր մասշտաբով և ճարտարապետական լուծումներով։ Այսօր Զվարթնոցի ավերակները ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում և հանդիսանում են Հայաստանի կարևորագույն զբոսաշրջային և գիտական ուսումնասիրության օբյեկտներից մեկը՝ արտացոլելով միջնադարյան հայ ճարտարապետության բարձր մակարդակը։