Թուրքերենի ինքնուսույց

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայոց երկրագործական աշխատանքային երգերի՝ հոռովելների երաժշտալեզվական առանձնահատկությունների և ձայնակարգային կառուցվածքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հոռովելների տեղն ու նշանակությունը հայ ժողովրդական երաժշտական մշակույթում, դրանց կապը երկրագործական աշխատանքի, ավանդական կենցաղի և գյուղական համայնքների մշակութային միջավայրի հետ։ Վերլուծվում են երգերի մեղեդային կառուցվածքը, ինտոնացիոն դարձվածքները, ռիթմական կազմակերպումը, հնչյունաշարերը, կատարողական ձևերը և երաժշտական արտահայտչամիջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոռովելների ձայնակարգային համակարգերին, հենակետային հնչյունների հարաբերակցությանը, մեղեդու զարգացման սկզբունքներին և տարբեր տեղական տարբերակներում դրսևորվող կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են աշխատանքի ընթացքի և երաժշտական ռիթմի փոխկապակցվածությունը, կանչային ու բացականչական տարրերի գործառույթը, ինչպես նաև խոսքային և երաժշտական բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Քննարկվում են հոռովելների տարբեր տարածաշրջանային օրինակների ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ դրանց երաժշտական լեզվի տիպական հատկանիշները բացահայտելու նպատակով։ Կարևորվում է ժողովրդական կատարողական ավանդույթի, բանավոր փոխանցման և տարբերակային զարգացման դերը երգերի ձևավորման ու պահպանման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հոռովելների գրառման, դասակարգման և երաժշտագիտական վերլուծության սկզբունքներին, ինչպես նաև դրանցում պահպանված հնագույն երաժշտական մտածողության տարրերին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ երկրագործական երգերի ձայնակարգային և մեղեդային համակարգի, ժանրային ինքնատիպության ու պատմամշակութային արժեքի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, ազգագրագետների, բանահյուսագետների, ժողովրդական երաժշտության կատարողների և հայ ավանդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է տնտեսական զարգացման սոցիալական առանձնահատկություններին՝ ընդգծելով տնտեսական աճի և հասարակական կառուցվածքի փոխկապակցվածությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն հիմնական սոցիալական գործոնները, որոնք ազդում են զարգացման գործընթացների վրա՝ կրթության մակարդակ, զբաղվածության կառուցվածք, եկամուտների բաշխում, սոցիալական անհավասարություն և բնակչության կյանքի որակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տնտեսական զարգացումը չի սահմանափակվում միայն արտադրության աճով, այլ ներառում է սոցիալական ինստիտուտների կայուն զարգացում, մարդկային կապիտալի կուտակում և սոցիալական արդարության ապահովում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է պետության սոցիալական քաղաքականության դերը՝ որպես կարգավորիչ մեխանիզմ, որը հավասարակշռում է շուկայական գործընթացների ազդեցությունը և նպաստում սոցիալական համախմբվածությանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են տարածաշրջանային անհամաչափ զարգացման, աղքատության նվազեցման և սոցիալական շարժունակության խնդիրները՝ ցույց տալով, որ տնտեսական առաջընթացի կայունությունը մեծապես կախված է հասարակական կառուցվածքի ներառականությունից և սոցիալական համակարգերի արդյունավետությունից։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ազգային մատենագիտության կարևոր տեղեկատու աղբյուր է, որի հիմնական նպատակը Հայաստանի Հանրապետությունում և հայկական սփյուռքի տարբեր համայնքներում լույս տեսնող տպագիր նյութերի համակարգված հաշվառումն ու մատենագիտական ներկայացումն է։ Այն հնարավորություն է տալիս մեկ միասնական տեղեկատվական համակարգում արձանագրել գրքերը, պարբերական և շարունակվող հրատարակությունները, թերթերում ու ամսագրերում հրապարակված հոդվածները, գրախոսությունները, ատենախոսությունների սեղմագրերը և տպագիր արտադրանքի այլ տեսակներ։ Յուրաքանչյուր նյութ ներկայացվում է ընդունված մատենագիտական նկարագրության սկզբունքներով՝ ներառելով հրատարակությունը նույնականացնելու և համապատասխան գրականությունը որոնելու համար անհրաժեշտ տվյալները։ Նյութերի դասակարգված և համակարգված կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս օգտվողին կողմնորոշվել գիտության, կրթության, գրականության, արվեստի, հասարակական կյանքի և այլ բնագավառներին վերաբերող հրատարակությունների բազմազանության մեջ։ Հրատարակության առանձնահատուկ նշանակությունը պայմանավորված է ազգային տպագիր ժառանգության շարունակական փաստագրմամբ, քանի որ հաջորդական համարներում հավաքված մատենագիտական գրառումները ժամանակի ընթացքում ձևավորում են հայկական հրատարակչական գործունեության ծավալուն տեղեկատվական պատկերը։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված գրականության թեմատիկ ուղղությունները, հեղինակային կազմը, հրատարակչական ակտիվությունը և տպագիր մշակույթի զարգացման միտումները։ Տեղեկատուն գործնական նշանակություն ունի գրադարանավարների և մատենագետների համար՝ նպաստելով հավաքածուների համալրմանը, մատենագիտական որոնմանը և տեղեկատու սպասարկմանը, իսկ գիտական հետազոտությունների շրջանակում այն կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր գրքի պատմության, մամուլի, մշակույթի, գիտության և հրատարակչական գործի ուսումնասիրության համար։ Կարևորվում է նաև սփյուռքահայ տպագիր արտադրանքի ընդգրկումը, որի շնորհիվ հայկական տպագիր ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն Հայաստանի սահմաններում, այլև աշխարհասփյուռ հայկական մշակութային կենտրոնների համատեքստում։ Պարբերաբար կազմվող նման մատենագիտական ցանկերը նպաստում են տպագիր տեղեկատվության պահպանմանը, որոնելիությանը և գիտական շրջանառությանը՝ միաժամանակ ապահովելով հայկական գրքի ու մամուլի պատմության փաստագրական շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ազգային մատենագիտական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է և արժեքավոր տեղեկատվական գործիք՝ հայկական տպագիր արտադրանքի հաշվառման, պահպանման և բազմակողմանի ուսումնասիրման համար։

Գրականություն

Ստեղծագործության կենտրոնում սովորաբար հայտնվում են մարդու ներքին ծանրաբեռնվածության, բարոյական ընտրության և կյանքի սոցիալական պայմանների ազդեցության թեմաները։ «Հոգսը» վերնագիրը ինքնին ընդգծում է հոգեբանական լարվածություն և պատասխանատվության կամ ներքին ճնշման զգացողություն, որը կարող է վերաբերել թե՛ անհատի անձնական խնդիրներին, թե՛ հասարակական պարտականությունների բեռին։ Զուդերմանի գրական ոճին բնորոշ է ռեալիստական պատկերումը՝ ուժեղ հոգեբանական վերլուծությամբ։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ ընդգծվում են մարդկային հարաբերությունների բարդությունները, սոցիալական անհավասարությունները և այն ներքին հակասությունները, որոնք ձևավորում են կերպարների վարքագիծը։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ընթերցողին ոչ միայն հետևել սյուժեին, այլ նաև խորությամբ հասկանալ կերպարների հոգեբանական վիճակները։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է հողալկալիական մետաղների սիլիկատային միացությունների ստացման ցածրջերմաստիճանային գործընթացների և դրանց ձևավորման ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ավանդական բարձր ջերմաստիճանային եղանակների համեմատ ավելի մեղմ ջերմային պայմաններում սիլիկատային կառուցվածքների առաջացման հնարավորություններն են, դրանց փուլային փոխակերպումները և ստացվող նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում սկզբնական բաղադրիչների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների, մասնիկների կառուցվածքի և փոխազդեցության բնույթի ազդեցությունները սիլիկատային համակարգերի ձևավորման ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիոն գործընթացների ակտիվացմանը, միջանկյալ փուլերի առաջացմանը և այն գործոններին, որոնք կարող են նպաստել վերջնական նյութի ձևավորմանը համեմատաբար ցածր ջերմաստիճաններում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր հողալկալիական մետաղներ պարունակող համակարգերի համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու դրանց քիմիական բնույթի և իոնային առանձնահատկությունների ազդեցությունը սիլիկատային կառուցվածքների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացված նյութերի փուլային կազմի, բյուրեղային կամ ամորֆ կառուցվածքի, ջերմային կայունության և այլ ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի գնահատումը։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու պինդ ֆազային և հարակից գործընթացներում նյութերի փոխակերպման մեխանիզմները և կապ հաստատելու սինթեզի ընդհանուր պայմանների ու վերջնական արտադրանքի հատկությունների միջև։ Ցածրջերմաստիճանային մոտեցումների ուսումնասիրությունը նյութագիտական նշանակություն ունի նաև էներգատարության նվազեցման և նպատակային հատկություններով անօրգանական նյութերի ստացման առավել արդյունավետ եղանակների որոնման տեսանկյունից։ Սիլիկատային համակարգերի հատկությունների վերաբերյալ ստացված գիտելիքները կարող են կարևոր լինել կերամիկական, ապակենման, կապակցող և այլ անօրգանական նյութերի գիտական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական քիմիայի, ֆիզիկական քիմիայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ հողալկալիական մետաղների սիլիկատների ձևավորման պայմանների, կառուցվածքի և հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունները բացահայտելու նպատակով։

Գրականություն

Չարլի Չապլինը համաշխարհային կինոյի ամենահայտնի դերասաններից, ռեժիսորներից և սցենարիստներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել կինոարվեստի զարգացման վրա։ Նա հայտնի դարձավ հատկապես համր կինոյի ժամանակաշրջանում՝ ստեղծելով անմոռանալի կերպարներ և յուրահատուկ հումորային ոճ։ Չապլինի ստեղծած ամենահայտնի կերպարը թափառաշրջիկն էր, որը համեստ հագուստով, ձեռնափայտով և յուրահատուկ շարժուձևով դարձավ համաշխարհային կինոյի խորհրդանիշներից մեկը։ Նրա ֆիլմերում հումորը հաճախ համադրվում էր տխրության, սոցիալական խնդիրների և մարդկային կյանքի դժվարությունների հետ, ինչի շնորհիվ դրանք ոչ միայն զվարճացնում էին, այլ նաև ստիպում մտածել հասարակության խնդիրների մասին։ Չապլինը իր ստեղծագործություններում անդրադարձել է աղքատության, անարդարության, աշխատանքի ծանր պայմանների, պատերազմի և մարդկային հարաբերությունների թեմաներին՝ դրանք ներկայացնելով պարզ, բայց խոր ազդեցություն ունեցող ձևով։ Նրա ֆիլմերը առանձնանում են արտահայտիչ շարժումներով, հուզական տեսարաններով և մարդկային զգացմունքների խոր ներկայացմամբ։ Չարլի Չապլինը ոչ միայն դերասան էր, այլ նաև տաղանդավոր ռեժիսոր ու երաժիշտ, քանի որ իր ֆիլմերի մեծ մասի երաժշտությունը նույնպես ինքն էր ստեղծում։ Նրա արվեստը մեծ ազդեցություն ունեցավ համաշխարհային մշակույթի վրա և դարձավ կինոյի պատմության կարևոր մաս։ Չապլինի ստեղծագործությունները սիրվել են տարբեր ժողովուրդների կողմից, քանի որ դրանք ներկայացնում են մարդկային համընդհանուր արժեքներ՝ բարություն, մարդասիրություն, պայքար և հույս։ Նրա հայտնի ֆիլմերը մինչ այսօր համարվում են կինոարվեստի դասական օրինակներ և ուսումնասիրվում են տարբեր երկրներում։ Չարլի Չապլինը կարողացավ ստեղծել այնպիսի արվեստ, որը հասկանալի և հարազատ է մարդկանց անկախ ժամանակից ու մշակույթից։