Ещё в разделе Культура

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Культура

    Ամերիկահայ կերպարվեստը

    Աշխատությունը նվիրված է Միացյալ Նահանգներում ձևավորված հայ կերպարվեստի պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հայազգի արվեստագետների ստեղծագործական գործունեությունն է սփյուռքյան միջավայրում՝ ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման, նոր գեղարվեստական ազդեցությունների յուրացման և ինքնության արտահայտման փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր սերունդների նկարիչների, քանդակագործների և այլ կերպարվեստագետների ստեղծագործական ուղիները՝ բացահայտելով նրանց աշխատանքներում հայկական մշակութային հիշողության և ամերիկյան գեղարվեստական միջավայրի փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ներգաղթի և սփյուռքյան կյանքի փորձառության արտացոլմանը, հայրենիքի մասին պատկերացումներին, պատմական հիշողությանը, համայնքային կյանքին և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Միաժամանակ ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել ԱՄՆ-ի արվեստի զարգացման տարբեր ուղղությունների հետ առնչությունների շրջանակում՝ ուսումնասիրելով գեղարվեստական լեզվի, ոճերի, տեխնիկաների և արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր ժամանակաշրջանների ստեղծագործական միտումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են փոխվել ազգային թեմաների մեկնաբանությունները և արվեստագետների վերաբերմունքը հայկական ու ամերիկյան մշակութային միջավայրերի նկատմամբ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև դիմանկարչությունը, բնանկարը, պատմական և խորհրդանշական թեմաները, աբստրակտ արվեստը և ժամանակակից արտահայտչաձևերը՝ որպես ստեղծագործական բազմազանության դրսևորումներ։ Առանձին նշանակություն ունի սփյուռքյան մշակութային հաստատությունների, ցուցահանդեսների, արվեստագիտական շրջանակների և համայնքային նախաձեռնությունների դերը արվեստագետների գործունեության ներկայացման ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ամերիկահայ կերպարվեստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել ոչ միայն հայկական սփյուռքի մշակույթի բաղադրիչ, այլև ավելի լայն միջմշակութային փոխազդեցությունների արդյունք, որտեղ ազգային ավանդույթները շարունակաբար վերաիմաստավորվում են նոր հասարակական և գեղարվեստական պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արվեստաբանության, սփյուռքագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության զարգացման, ինքնության և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ամբողջական պատկերը։

    Обновлено. 2026-09-28
    Ամերիկահայ կերպարվեստը
    Онлайн

    История

    Թյուրքալեզու ցեղերի պատմության վաղ շրջանը (թյուրք և օղուզ էթնոնիմների կազմավորումը)

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է թյուրքալեզու ցեղերի պատմության վաղ շրջանին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «թյուրք» և «օղուզ» էթնոնիմների ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են Կենտրոնական Ասիայի տափաստանային աշխարհում ձևավորված վաղ պետական և ցեղային միավորումները, որոնց սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքը, քոչվոր տնտեսությունը և ռազմական կազմակերպվածությունը կարևոր դեր են ունեցել թյուրքական էթնիկական ընդհանրության կայացման գործում։ Վերլուծվում է «թյուրք» անվան սկզբնական կիրառությունը որպես քաղաքական-համադաշնային ինքնանվանում, որը կապված է Թյուրքական խագանատների ձևավորման և ընդլայնման հետ, ինչպես նաև դրա աստիճանական վերածումը ավելի լայն էթնիկ և լեզվական նշանակության կրողի։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում «օղուզ» անվան ծագման և կիրառման առանձնահատկություններին, որը սկզբում հանդես է եկել որպես ցեղային միության անվանում, այնուհետև վերածվել է ավելի լայն էթնո-քաղաքական խմբավորման ինքնության բաղադրիչի՝ ազդեցություն ունենալով միջնադարյան թյուրքական պետական կազմավորումների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է այս երկու էթնոնիմների պատմական փոխկապակցվածությունը և նրանց դերը թյուրքական աշխարհի ինքնության ձևավորման գործընթացում։

    Обновлено. 2026-09-21
    Թյուրքալեզու ցեղերի պատմության վաղ շրջանը (թյուրք և օղուզ էթնոնիմների կազմավորումը)
    Онлайн

    Математика

    Տարրական մաթեմատիկա, գիրք Ա․ Թվաբանություն

    Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկայի հիմնարար բաժիններից մեկին՝ թվաբանությանը, և նպատակ ունի ընթերցողին հաղորդելու թվերի, թվային հարաբերությունների, թվաբանական գործողությունների և հաշվարկների վերաբերյալ անհրաժեշտ տարրական գիտելիքներ։ Այն ներկայացնում է մաթեմատիկական կրթության սկզբնական աստիճանի համար նախատեսված ուսումնական աշխատություն, որի հիմնական նպատակն է ձևավորել հաշվողական կարողություններ, զարգացնել տրամաբանական մտածողությունը և սովորողին նախապատրաստել մաթեմատիկական ավելի բարդ գիտելիքների յուրացմանը։ Թվաբանությունը դիտարկվում է որպես ճշգրիտ գիտությունների հիմք, որն ուսումնասիրում է թվերը, դրանց հատկությունները, փոխհարաբերությունները և դրանց նկատմամբ կատարվող գործողությունները։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը թվաբանական գիտելիքների համակարգված ուսուցման նպատակադրումն է՝ տարրական հասկացություններից աստիճանաբար անցնելով հաշվարկային ավելի բարդ գործողությունների և խնդիրների լուծման սկզբունքներին։ Բովանդակային առումով աշխատության առանցքը բնական թվերի ճանաչումն ու դրանց հետ կատարվող հիմնական թվաբանական գործողությունների յուրացումն է։ Թվերի նշանակության, գրության, անվանման, հաջորդականության և համեմատության ուսումնասիրությունը կազմում է թվաբանական գիտելիքի նախնական հիմքը։ Թվային համակարգի ըմբռնումը հնարավորություն է տալիս սովորողին ճանաչելու քանակական հարաբերությունները, տարբերակելու թվերի մեծության աստիճանները և հասկանալու թվային արտահայտությունների կառուցվածքը։ Հատուկ նշանակություն ունի թվերի դասակարգման և տասնորդական հաշվարկային համակարգի սկզբունքների յուրացումը, որի միջոցով ձևավորվում է թվային մեծությունների ճիշտ ընկալման և գրառման կարողությունը։ Աշխատության ուսումնական ուղղվածության կարևոր բաղադրիչն են թվաբանական չորս հիմնական գործողությունները՝ գումարումը, հանումը, բազմապատկումը և բաժանումը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու թվերի միջև գոյություն ունեցող քանակական հարաբերությունները և յուրացնելու գործնական հաշվարկների հիմնական եղանակները։ Գումարումը ներկայացվում է որպես մեծությունների միավորման, իսկ հանումը՝ դրանց տարբերության որոշման միջոց։ Բազմապատկումն ու բաժանումը լրացնում են թվաբանական գործողությունների համակարգը՝ հնարավորություն տալով լուծելու կրկնվող գումարման, հավասար բաժանման և համեմատական հաշվարկների հետ կապված խնդիրներ։ Այս գործողությունների իմացությունը հիմք է հանդիսանում առօրյա կյանքում հանդիպող բազմաթիվ հաշվարկային խնդիրների լուծման համար։ Աշխատության կարևոր ուսուցողական ուղղություններից է նաև թվաբանական գործողությունների փոխադարձ կապերի և հատկությունների ըմբռնումը։ Գործողությունների հաջորդականության, հաշվարկման եղանակների և ստուգման սկզբունքների յուրացումը սովորողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ճիշտ կատարելու հաշվարկները, այլև հասկանալու դրանց ներքին տրամաբանությունը։ Մաթեմատիկական գիտելիքների աստիճանական յուրացումը նպաստում է մտավոր կարգապահության ձևավորմանը, քանի որ յուրաքանչյուր գործողություն պահանջում է ուշադրություն, հետևողականություն և ճշգրտություն։ Թվաբանության ուսուցման կարևոր բաղադրիչ են նաև թվային խնդիրները, որոնց միջոցով տեսական գիտելիքները կիրառվում են գործնական իրավիճակներում։ Խնդիրների լուծումը զարգացնում է պայմանները վերլուծելու, անհրաժեշտ գործողություններն ընտրելու, հաշվարկներն իրականացնելու և ստացված արդյունքը գնահատելու կարողությունը։ Այսպիսի ուսուցումը նպաստում է ինքնուրույն մտածողության զարգացմանը և սովորողին սովորեցնում է մաթեմատիկական գիտելիքները կիրառել տարբեր բնագավառներում։ Թվաբանական գիտելիքների գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է առևտրի, արհեստների, գյուղատնտեսության, չափումների, դրամական հարաբերությունների և տնտեսական գործունեության մեջ։ Քանակների հաշվարկը, արժեքների համեմատությունը, բաժանումը, չափերի որոշումը և տարբեր մեծությունների հետ աշխատանքը պահանջում են թվաբանական տարրական գիտելիքներ։ Հետևաբար աշխատությունը կարևորում է մաթեմատիկայի կիրառական նշանակությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ոչ միայն տեսական գիտություն, այլև առօրյա կյանքի անհրաժեշտ գործիք։ Մանկավարժական առումով գիրքը կարևոր է տարրական մաթեմատիկական կրթության կազմակերպման տեսանկյունից։ Թվաբանության ուսուցումը պահանջում է գիտելիքների աստիճանական մատուցում՝ պարզ թվային պատկերացումներից անցում կատարելով հաշվարկային գործողություններին և դրանց գործնական կիրառություններին։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սովորողին ամրապնդելու նախնական գիտելիքները և դրանց հիման վրա յուրացնելու նոր հասկացություններ։ Հաշվարկների կրկնությունը, թվային հարաբերությունների համեմատությունը և խնդիրների լուծումը նպաստում են հիշողության, ուշադրության, վերլուծական մտածողության և մտավոր ճկունության զարգացմանը։ Աշխատության կարևոր արժեքներից է նաև մաթեմատիկական ճշգրտության և հետևողականության մշակույթի ձևավորումը։ Թվաբանությունը սովորեցնում է տարբերակել ճիշտ և սխալ հաշվարկները, ստուգել արդյունքները, պահպանել գործողությունների տրամաբանական հաջորդականությունը և հիմնավորել կատարված եզրակացությունները։ Այս հատկությունները կարևոր են ոչ միայն մաթեմատիկայի հետագա ուսումնասիրության, այլև մարդու ընդհանուր կրթական ու մտավոր զարգացման համար։ Գրական և գիտամեթոդական առումով հրատարակությունը պատկանում է մաթեմատիկական դասագրքերի և ուսումնական ձեռնարկների ժանրին։ Այն արտացոլում է հայերենով ճշգրիտ գիտությունների դասավանդման և թվաբանական գիտելիքների մատչելի ներկայացման ձգտումը։ Մաթեմատիկական հասկացությունների հայերեն ձևակերպումն ու մասնագիտական բառապաշարի կիրառությունը նպաստում են գիտական լեզվի զարգացմանը և ազգային կրթական միջավայրում մաթեմատիկական տերմինաբանության հաստատմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն իր ուսումնական բովանդակությամբ, այլև հայերեն մաթեմատիկական գրականության պատմության մեջ ունեցած նշանակությամբ։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ կրթական և գիտական մտքի զարգացման գործընթացում։ Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը հայերեն գրահրատարակության, գիտության և կրթության զարգացման կարևոր կենտրոններից էր։ Միաբանության գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայերենով տարբեր գիտությունների ուսուցման համար անհրաժեշտ գրականության ստեղծմանը, հրատարակմանը և տարածմանը։ Մխիթարյանները կարևորում էին ոչ միայն կրոնական ու բանասիրական գիտելիքների փոխանցումը, այլև աշխարհիկ կրթության զարգացումը՝ հրատարակելով մաթեմատիկայի, բնագիտության, աշխարհագրության և այլ գիտությունների ուսումնական աշխատություններ։ Այս գործունեությունը նպատակ ուներ ընդլայնելու հայալեզու կրթության հնարավորությունները և ժամանակակից գիտելիքը հասանելի դարձնելու հայ ընթերցողին։ Ղուկաս Տերտերյանի աշխատությունը տեղավորվում է այդ կրթական ավանդույթի շրջանակում՝ ներկայացնելով թվաբանության հայերեն ուսուցման կարևոր օրինակ։ Հատկանշական է նաև այն հանգամանքը, որ մաթեմատիկական դասագրքերի ստեղծումը նպաստում էր հայերեն գիտական լեզվի հարստացմանը, մասնագիտական հասկացությունների միասնականացմանը և կրթական նյութերի ազգային լեզվով մատուցման ավանդույթի ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայ մաթեմատիկական կրթության պատմության, թվաբանության դասավանդման մեթոդների, հայերեն գիտական տերմինաբանության ձևավորման և Մխիթարյան միաբանության կրթական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, մանկավարժներին, կրթության պատմաբաններին, հայագետներին և հայերեն գիտական գրականության հետազոտողներին։ Գրքի ընթերցողական ու գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ներկայացնում է թվաբանական գիտելիքների տարածման, մայրենի լեզվով ճշգրիտ գիտությունների ուսուցման և հայ կրթական մշակույթի զարգացման պատմական ավանդույթը։ Այն վկայում է, որ հայ մտավոր և կրթական շրջանակները կարևորել են մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացումը՝ որպես ընդհանուր կրթության, գործնական հմտությունների և գիտական մտածողության զարգացման անհրաժեշտ պայման։ Այսպիսով, աշխատությունը հայերեն ուսումնական գրականության արժեքավոր նմուշ է, որն արտացոլում է տասնիններորդ դարում մաթեմատիկական կրթության ընդլայնման, գիտական լեզվի զարգացման և ազգային կրթական ժառանգության ձևավորման կարևոր գործընթացները։

    Обновлено. 2026-11-12
    Տարրական մաթեմատիկա, գիրք Ա․ Թվաբանություն
    Онлайн

    Медицина

    Ультрасонография головного мозга взрослых

    Աշխատությունը նվիրված է մեծահասակների գլխուղեղի ուլտրաձայնային հետազոտության հնարավորությունների, մեթոդների և կլինիկական կիրառության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ուլտրաձայնային ախտորոշման ֆիզիկական հիմունքները, գլխուղեղի և ներգանգային անոթների հետազոտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մեծահասակների մոտ գանգի ոսկրային կառուցվածքով պայմանավորված մեթոդական սահմանափակումները։ Ներկայացվում են համապատասխան ակուստիկ պատուհանների ընտրության սկզբունքները և տարբեր ուլտրաձայնային եղանակների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տրանսկրանիալ ուլտրաձայնային և դոպլերային հետազոտություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու ներգանգային անոթներում արյան հոսքի բնութագրերը և դրանց փոփոխությունները։ Քննարկվում են հետազոտության ընթացքում ստացվող հիմնական ցուցանիշների գնահատման սկզբունքները, տվյալների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և հնարավոր ախտաբանական փոփոխությունների հայտնաբերման նշանակությունը։ Դիտարկվում է մեթոդի կիրառությունը գլխուղեղի արյան շրջանառության խանգարումների, անոթային փոփոխությունների և որոշ նյարդաբանական վիճակների համալիր գնահատման շրջանակում։ Կարևորվում են հետազոտության ոչ ինվազիվ բնույթը, կրկնակի կիրառման հնարավորությունը և հիվանդի վիճակի դինամիկ վերահսկման համար դրա գործնական նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուլտրաձայնային հետազոտության արդյունքների համադրմանը կլինիկական տվյալների և նեյրոպատկերագրման այլ մեթոդներով ստացված արդյունքների հետ։ Աշխատությունը նպաստում է մեծահասակների գլխուղեղի ուլտրաձայնային հետազոտության ախտորոշիչ հնարավորությունների և սահմանափակումների վերաբերյալ համակարգված պատկերացման ձևավորմանը և կարող է օգտակար լինել նյարդաբանության, ճառագայթային ու ուլտրաձայնային ախտորոշման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-02
    Ультрасонография головного мозга взрослых
    Онлайн

    Технология

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1985)

    Այս տեղեկատուն ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում վերջերս հրատարակված տեխնիկական և ինժեներական գրականությունը՝ որպես տեղեկատվական և մատենագիտական ուղեցույց։ Նյութում ընդգրկված են մեխանիկայի, էլեկտրոնիկայի, մեքենաշինության, էներգետիկայի, ավտոմատիկայի, քիմիական և արդյունաբերական տեխնոլոգիաների ոլորտների վերջին հրատարակությունները, նրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հեղինակը, հրատարակման տարեթիվը և հրատարակչությունը։ Աշխատությունը նախատեսված է ինժեներների, ուսանողների, գիտնականների և տեխնիկական ոլորտների մասնագետների համար՝ թույլ տալով արագ կողմնորոշվել նոր տպագիր և հետազոտական նյութերի մեջ, պլանավորել ուսումնասիրություններ և ապահովել մասնագիտական գրականության հասանելիություն։ Տեղեկատուն ընդգծում է նաև գրքերի թեմատիկ տարանջատումը, ինչն օգնում է օգտվողներին կենտրոնանալ կոնկրետ տեխնիկական ուղղությունների վրա՝ նոր տեխնոլոգիաների, սարքավորումների, մոդելավորման և կիրառական մեթոդների ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-08-27
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1985)
    Онлайн

    Психология

    Երկրաշարժի նկատմամբ բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության նվազեցման ուղիները

    Այս աշխատությունը նվիրված է երկրաշարժերի նկատմամբ բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության նվազեցման հիմնախնդրին՝ բնական աղետների ռիսկի կառավարման և բնակչության դիմակայունության բարձրացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում երկրաշարժը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ֆիզիկական և նյութական վնասներ առաջացնող բնական վտանգ, այլև որպես սոցիալական և հոգեբանական լուրջ ազդեցություն ունեցող իրադարձություն, որի հետևանքները կարող են դրսևորվել ինչպես աղետի պահին, այնպես էլ դրանից հետո։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնակչության խոցելիությունը պայմանավորող սոցիալական, հոգեբանական, ժողովրդագրական և վարքաբանական գործոնները, ինչպես նաև տարբեր խմբերի՝ երեխաների, տարեցների, հաշմանդամություն ունեցող անձանց և այլ խոցելի բնակչության հնարավոր առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրաշարժի ժամանակ և դրանից հետո առաջացող վախի, սթրեսի, տագնապի, անորոշության, խուճապային վարքագծի և տեղեկատվական շփոթության խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է բնակչության նախապատրաստվածության մակարդակի և սոցիալ-հոգեբանական դիմակայունության միջև կապի բացահայտումը, քանի որ վտանգի մասին գիտելիքը, գործողությունների նախապես մշակված պլանը և համապատասխան հմտությունների առկայությունը կարող են նվազեցնել արտակարգ իրավիճակում անորոշությունն ու ոչ արդյունավետ վարքագծի հավանականությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ իրազեկման և կրթական ծրագրերի, տարհանման վարժանքների, հոգեբանական պատրաստվածության, համայնքային աջակցության և փոխօգնության համակարգերի դերին։ Կարևորվում է նաև պետական կառավարման մարմինների, փրկարարական ծառայությունների, առողջապահական և սոցիալական կառույցների, կրթական հաստատությունների, համայնքների և հասարակական կազմակերպությունների համագործակցությունը՝ բնակչության համապարփակ պատրաստվածությունն ապահովելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ճգնաժամային հաղորդակցության արդյունավետությանը, քանի որ հստակ, ժամանակին և վստահելի տեղեկատվության տրամադրումը կարող է էական նշանակություն ունենալ բնակչության վարքագծի կարգավորման և խուճապի կանխարգելման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել նաև երկրաշարժից հետո հոգեբանական աջակցության, սոցիալական վերականգնման և համայնքային կապերի վերականգնման մեխանիզմները։ Կարևորվում է երկարաժամկետ մոտեցումը, որի նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել աղետի անմիջական հոգեբանական հետևանքները, այլև ձևավորել հասարակության կայուն դիմակայունություն ապագա վտանգների նկատմամբ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության հիմնական պատճառները և մշակելու դրա նվազեցման գործնական ուղղություններ՝ հիմնված իրազեկման, պատրաստվածության, համագործակցության, հոգեբանական աջակցության և համայնքային ներուժի ամրապնդման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աղետների ռիսկի կառավարման մասնագետների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, քաղաքացիական պաշտպանության ոլորտի մասնագետների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-09-20
    Երկրաշարժի նկատմամբ բնակչության սոցիալ-հոգեբանական խոցելիության նվազեցման ուղիները