Учебно-полевая практика по ботанике

Գեղարվեստական հայ․

«Կարմիր․ Վեպ» (Հարություն Աֆյան) ժամանակակից հայկական վեպ է, որը առանձնանում է իր լարվածությամբ, հոգեբանական խորությամբ և հասարակության վրա նետված սուր դիտարկումներով։ Գիրքը պատմում է մի աշխարհի մասին, որտեղ «կարմիր» գույնը կարող է խորհրդանշել ինչպես սերը, այնպես էլ արյունը, կրքը, վտանգը և հեղափոխական էներգիան։ Վեպի հերոսները հաճախ հայտնվում են ներքին հակասությունների մեջ՝ երբ պետք է ընտրեն կամ պայքարեն՝ իրենց սկզբունքների և կյանքի ճնշումների միջև։ Աֆյանը օգտագործում է խորհրդանշական լեզու, որը թույլ է տալիս ընթերցողին գտնել տարբեր շերտեր՝ ինչպես արտաքին գործողություններում, այնպես էլ հերոսների հոգևոր աշխարհում։ Գիրքը շոշափում է հասարակական անհավասարություններ, բարոյական արժեքների կորուստ, իշխանության ազդեցություն և մարդու ինքնության ճգնաժամը։ «Կարմիր»-ը նաև կարող է ներկայացնել մարդու ներքին «կրակոտ» զգացմունքները՝ սիրո, ատելության, ցանկության և զայրույթի տեսքով։ Վեպը ընթերցվում է արագ, բայց երկար է մնալով մտքում՝ այն պատճառով, որ յուրաքանչյուր դրվագում կա մեկ կամ մի քանի խոր իմաստներ։ Հեղինակի ոճը էմոցիոնալ և դինամիկ է, ինչը ստեղծում է սուր, գրավիչ պատմություն՝ ժամանակակից ընթերցողի համար։ Այս վեպը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են սոցիալական դրամա, հոգեբանական թրիլեր և խորհրդանշական գրականություն։ Ընդհանուր առմամբ, «Կարմիր․ Վեպ» ընթերցողին տալիս է հետաքրքիր, լարված և մտորիչ պատմություն՝ մարդու ներսի ու հասարակության խնդիրների մասին։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-639-3

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը տարածաշրջանային տնտեսագիտության և տնտեսական աշխարհագրության ուսումնական բնույթի գիրք է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքային զարգացման, տնտեսական կառուցվածքի և սոցիալական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված աշխարհագրության, տնտեսագիտության, տարածաշրջանային պլանավորման և սոցիալական գիտությունների ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են երկու տարածքների տնտեսական-աշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները, բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը և դրանց ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա, ինչպես նաև արտադրական ուժերի տեղաբաշխման հիմնական օրինաչափությունները, բացատրվում են արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացման տարածքային տարբերությունները, ենթակառուցվածքների, էներգետիկայի և տրանսպորտային համակարգերի դերը տնտեսական կապերի ձևավորման մեջ, մանրամասն քննարկվում են բնակչության բաշխման և ժողովրդագրական գործընթացների առանձնահատկությունները՝ ներառյալ քաղաքների զարգացումը, գյուղական բնակավայրերի կառուցվածքը և միգրացիոն շարժերը, աշխատությունը անդրադառնում է նաև սոցիալական ոլորտի զարգացման խնդիրներին՝ կրթություն, առողջապահություն և զբաղվածության կառուցվածք, ինչպես նաև տարածաշրջանային զարգացման անհամաչափությունների պատճառներին և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիներին, ներկայացվում են տնտեսական պլանավորման և տարածքային քաղաքականության հիմնական մոտեցումները, գրքում ընդգծվում է տնտեսական և սոցիալական գործոնների փոխկապակցվածությունը տարածքային զարգացման գործընթացներում, աշխատությունը համադրում է աշխարհագրական, տնտեսական և սոցիոլոգիական վերլուծությունները՝ ձևավորելով տարածաշրջանի տնտեսական և սոցիալական կառուցվածքի ամբողջական պատկերացում։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի սոցիալ-տնտեսաաշխարհագրական համալիր ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տարածքային զարգացման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանի բնական ու տնտեսական ներուժի փոխկապակցվածությունը։ Վերլուծվում են մարզի բնական պայմանները՝ ռելիեֆը, կլիման, ջրային ռեսուրսները և հողային ֆոնդը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման և տնտեսական գործունեության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և ծառայությունների ոլորտների զարգացման մակարդակին, ինչպես նաև բնակչության սոցիալ-ժողովրդագրական կառուցվածքի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև բացահայտում է տարածքային անհամաչափ զարգացումները, տնտեսական ակտիվության կենտրոնացման միտումները և տարածաշրջանային զարգացման խոչընդոտները։ Աշխատությունը ներկայացնում է համալիր աշխարհագրական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով գնահատել Շիրակի մարզի զարգացման ներուժը և առաջարկել տարածքային զարգացման արդյունավետ ուղղություններ։

Տնտեսագիտություն

Կառավարչական որոշումները կառավարման գործընթացի հիմնական բաղադրիչն են, որոնք արտահայտում են ղեկավարի կամ կառավարման մարմնի կողմից ընդունվող ընտրությունը՝ ուղղված կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Դրանք կապված են տարբեր խնդիրների լուծման հետ՝ սկսած ռեսուրսների բաշխումից մինչև ռազմավարական զարգացման ուղղությունների ընտրություն։ Կառավարչական որոշումների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք ապահովում են կազմակերպության գործունեության ուղղորդումը, արդյունավետության բարձրացումը և նպատակների իրագործումը՝ տարբեր այլընտրանքներից ամենահարմար տարբերակի ընտրության միջոցով։ Այդ որոշումները կարող են ընդունվել ինչպես անհատական ղեկավարի կողմից, այնպես էլ կոլեկտիվ կառավարման մարմինների միջոցով։ Կառավարչական որոշումները ունեն մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ՝ նպատակային ուղղվածություն, պատասխանատվություն, հիմնավորվածություն և ժամանակային սահմանափակումներ։ Դրանք պետք է լինեն տրամաբանական, տվյալների վրա հիմնված և համապատասխան կազմակերպության ռեսուրսներին ու հնարավորություններին։ Կառավարչական որոշումները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ մակարդակի՝ դրանք լինում են ռազմավարական, տակտիկական և օպերատիվ։ Ռազմավարական որոշումները վերաբերում են կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը, տակտիկականները՝ միջինաժամկետ ծրագրերին, իսկ օպերատիվները՝ առօրյա գործունեությանը։ Ըստ ընդունման ձևի դրանք կարող են լինել անհատական կամ կոլեկտիվ։ Ըստ կրկնելիության՝ տարբերակում են միանվագ և կրկնվող որոշումներ։ Ըստ պայմանների՝ լինում են որոշակիության պայմաններում ընդունված, ռիսկային և անորոշության պայմաններում ընդունված որոշումներ։ Կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը կախված է տեղեկատվության ճշգրտությունից, ղեկավարի փորձից, վերլուծական կարողություններից և ժամանակին արձագանքելու ունակությունից։ Ճիշտ ընդունված որոշումները նպաստում են կազմակերպության կայուն զարգացմանը և հաջող գործունեությանը, մինչդեռ սխալ որոշումները կարող են բերել ֆինանսական և կազմակերպչական խնդիրների։ Այսպիսով, կառավարչական որոշումները հանդիսանում են կառավարման համակարգի առանցքային տարր, որը ապահովում է նպատակների իրականացումը և կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։

Փիլիսոփայություն

«Անտիխիստը», «Ecce Homo» և «Սիմվոլների մթնշաղը» (Նիցշե) ներկայացնում են փիլիսոփայի ամենաուժեղ և ամենաարտահայտիչ գրքերը, որոնք նվիրված են քրիստոնեության, բարոյականության և մարդկային արժեքների քննադատությանը։ Նիցշեն այստեղ չի փորձում «լավախոսել»՝ այլ հակառակը՝ ցույց է տալիս, որ ավանդական բարոյականության մեծ մասը՝ որպես «քիչ կյանքի» ու «վախեցած» մարդու արտահայտություն, իրականում խեղացնում է մարդու ազատությունը։ «Անտիխիստը» քննադատում է քրիստոնեական բարոյականությունը՝ համարելով այն ուժեղի և ստեղծարարի դեմ ուղղված քաղաքական-դատապարտիչ համակարգ։ «Ecce Homo» (լատ.՝ «Ահա մարդը») Նիցշեի ինքնաքննադատական և ինքնաբացահայտման գիրքն է, որտեղ նա ներկայացնում է իր գրական-փիլիսոփայական ուղին և սեփական արժեքը։ «Սիմվոլների մթնշաղը» (Also sprach Zarathustra)՝ նրա ամենահռչակավոր ստեղծագործություններից է, որտեղ ներկայացվում է Զարաթուստրայի կերպարը՝ որպես նոր արժեքներ ստեղծողի։ Այս երեք աշխատությունները հաճախ պարունակում են զարկերակային, երբեմն բուռն լեզու, մետաֆորներ և առասպելային տոն՝ ընթերցողին մտավոր մարտի կանչելով։ Նիցշեի գաղափարներից մեկը «Übermensch»-ն է՝ որպես այն մարդը, ով կարող է վերափոխել ինքն իրեն և ստեղծել սեփական արժեքները։ Գրքում կարևոր է նաև «հոգևոր վերածնունդը»՝ այն մոտեցումը, որ մարդը պետք է ապրի ամբողջությամբ, առանց խաբեության ու կեղծավորության։ Այս աշխատությունները պահանջում են ակտիվ ընթերցում՝ քանի որ դրանք չեն տալիս պարզ պատասխաններ, այլ հրավիրում են մտածել, վեճ անել և վերարժևորել։ Նիցշեի մոտեցումը կարող է լինել դժվար և նույնիսկ սաստիկ, բայց այն հզոր է՝ վերածելով ընթերցողին ավելի ինքնուրույն և զգոն մտածողի։ Այս գրքերը հարմար են փիլիսոփայության, մշակույթի, կրոնի քննադատության և ինքնաճանաչման մեջ հետաքրքրված մարդկանց համար։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-115205-5

Փիլիսոփայություն

Անտիկ փիլիսոփայության պատմություն աշխատությունը փիլիսոփայության պատմության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հին հունական և հռոմեական փիլիսոփայական մտքի զարգացման հիմնական փուլերը, այն բացատրում է նախասոկրատեսյան մտածողների բնափիլիսոփայական մոտեցումները, Սոկրատեսի էթիկական շրջադարձը, Պլատոնի գաղափարների տեսությունը և Արիստոտելի համակարգային փիլիսոփայությունը, գիրքը անդրադառնում է նաև հելլենիստական դպրոցներին՝ ստոիցիզմ, էպիկուրիզմ և սկեպտիցիզմ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը եվրոպական փիլիսոփայական ավանդույթի վրա, միաժամանակ ընդգծելով անտիկ մտածողների գաղափարների կապը տրամաբանության, էթիկայի և քաղաքական փիլիսոփայության ձևավորման հետ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր փիլիսոփայության պատմության և հումանիտար գիտությունների ուսումնասիրության համար։