Ուղեղի արյան շրջանառության փորձարարական խանգարումների և դրանցով պայմանավորված վարքի փոփոխությունների համուղղումը մեսեդինով

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆօքսիդային լուծույթներում ակրիլոնիտրիլի միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների և սոլվատացման գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ միջավայրում իրականացվող պոլիմերացման գործընթացին և ստացված պոլիմերների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում գտնվում է այն խնդիրը, թե ինչպես են լուծիչի, մոնոմերի և առաջացող պոլիմերային շղթաների միջև փոխազդեցությունները ազդում ռեակցիայի ընթացքի, պոլիմերացման արդյունավետության և վերջնական նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ակրիլոնիտրիլի մոլեկուլների և սուլֆօքսիդային միջավայրի փոխազդեցությունները, սոլվատացման բնույթը, լուծույթի մոլեկուլային կառուցվածքը և այն գործոնները, որոնք կարող են որոշել մոնոմերի ռեակցիոնունակությունն ու պոլիմերացման մեխանիզմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծիչի ազդեցությանը պոլիմերացման կինետիկայի, շղթաների ձևավորման և պոլիմերային նյութի կառուցվածքի վրա։ Ստացված պոլիմերների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել դրանց մոլեկուլային բնութագրերը, ջերմային և մեխանիկական հատկությունները, լուծելիությունը, խտությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այլ ֆիզիկաքիմիական պարամետրեր։ Նման համապարփակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել սկզբնական լուծույթի մոլեկուլային մակարդակում տեղի ունեցող գործընթացների և վերջնական պոլիմերի հատկությունների միջև։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր պայմաններում ստացված նյութերի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել պոլիմերացման պայմանների, լուծիչի բնույթի և միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների ազդեցությունը պոլիմերի որակի և կիրառական բնութագրերի վրա։ Արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ պոլիմերացման նոր կամ կատարելագործված տեխնոլոգիաների մշակման, ակրիլոնիտրիլի հիմքով նյութերի հատկությունների նպատակային կառավարման և պոլիմերային արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի մասնագետներին, պոլիմերային քիմիկոսներին, քիմիական տեխնոլոգներին, նյութագիտության ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Հրատարակությունը նախատեսված է առաջադեմ աշակերտների համար և ներկայացնում է հայ հին մատենագրության ընտրված հատվածներ՝ ուղեկցված համապատասխան ծանոթագրություններով։ Այն նպատակ ունի սովորողներին ծանոթացնելու հայ գրավոր ժառանգության կարևոր նմուշներին, զարգացնելու բնագրերի ինքնուրույն ընթերցման և մեկնաբանման կարողությունները, ինչպես նաև խորացնելու նրանց գիտելիքները հայ գրականության, լեզվի և մտավոր մշակույթի պատմության վերաբերյալ։ Հին հայ մատենագրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն գրականության զարգացման, այլև հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, հոգևոր կյանքի, կրթական ավանդույթների և հասարակական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Նախնիների երկերից ընտրված ընթերցվածքները հնարավորություն են տալիս սովորողներին անմիջականորեն առնչվելու տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված գրավոր ժառանգությանը և պատկերացում կազմելու հայ հեղինակների լեզվական արտահայտչամիջոցների, շարադրանքի առանձնահատկությունների ու մտքի կառուցման եղանակների մասին։ Ծանոթագրությունների առկայությունը կարևոր ուսուցողական նշանակություն ունի․ դրանք նպաստում են բնագրերի բովանդակության ընկալմանը, հնացած կամ դժվար հասկանալի բառերի ու արտահայտությունների պարզաբանմանը և պատմամշակութային համատեքստի բացահայտմանը։ Այս մոտեցումը սովորողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ընթերցելու գրական հատվածները, այլև վերլուծելու դրանց լեզվական, գաղափարական և գրական առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը, ընթերցանության հմտությունների կատարելագործմանը և հայ գրական ավանդույթի նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության ձևավորմանը։ Այն արտացոլում է հայ կրթական գրականության այն ուղղությունը, որը դասավանդումը կապում է ազգային մատենագրության ուսումնասիրության և դասական բնագրերի հետ անմիջական ծանոթության հետ։ Գիրքը արժեքավոր է հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, աշակերտների, հայ հին գրականությամբ հետաքրքրվողների, բանասերների և մատենագետների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնական նյութ հայ մատենագրության դասավանդման, դասական բնագրերի ընթերցման և հայ գրավոր մշակույթի պատմական շարունակականության ուսումնասիրման ընթացքում։

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրին։ Գրքում ներկայացվում է գնաճի նպատակադրման՝ որպես ժամանակակից դրամավարկային քաղաքականության կարևորագույն մոտեցման ձևավորման տրամաբանությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, նպատակները, նախադրյալներն ու կիրառման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են կենտրոնական բանկերը սահմանում գնաճի նպատակային ցուցանիշը, ինչպիսի գործիքներով են փորձում ապահովել գների կայունությունը և ինչ նշանակություն ունեն դրամավարկային քաղաքականության տոկոսադրույքները, գնաճային սպասումները, փողի առաջարկը, փոխարժեքը և տնտեսական ակտիվությունը այդ գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական հիմքերին՝ մակրոտնտեսական հավասարակշռությանը, Ֆիլիպսի կորին, ռացիոնալ և հարմարվողական սպասումներին, դրամավարկային փոխանցման մեխանիզմին, կենտրոնական բանկի անկախությանը և դրամավարկային քաղաքականության նկատմամբ վստահությանը։ Աշխատանքը նաև դիտարկում է այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում գնաճի նպատակադրումը կարող է արդյունավետ գործել, ինչպես նաև այն սահմանափակումներն ու ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ փոքր և բաց տնտեսություններում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով քննարկվում են գնաճային գործընթացների առանձնահատկությունները, դրամավարկային քաղաքականության ինստիտուցիոնալ զարգացումը, Հայաստանի Կենտրոնական բանկի կողմից գնաճի նպատակադրման ռազմավարության կիրառման տրամաբանությունը և դրա ազդեցությունը գների կայունության ապահովման վրա։ Կարևորվում են նաև արտաքին տնտեսական շոկերի, փոխարժեքի տատանումների, ներմուծվող գնաճի, համաշխարհային գների փոփոխությունների և ներքին պահանջարկի ազդեցությունը գնաճային միջավայրի վրա։ Գրքի բովանդակությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների և դրամավարկային քաղաքականության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն գնաճի նպատակադրման ռազմավարության տեսական էությունը, այլև դրա կիրառման առանձնահատկությունները Հայաստանի տնտեսության պայմաններում։ Աշխատանքը համադրում է տեսական դրույթներն ու Հայաստանի փորձը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մակրոտնտեսական տեսությունները վերածվում գործնական դրամավարկային որոշումների և ինչ դեր ունեն գների կայունությունը, տնտեսական կանխատեսելիությունն ու հանրության վստահությունը երկրի տնտեսական զարգացման գործում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հոգեբանական գործոնների ազդեցությունը տնտեսական գործընթացների վրա՝ համադրելով տեսական մոտեցումները և գործնական դիտարկումները։ Այն բացահայտում է, թե ինչպես են անհատների և խմբերի վարքային առանձնահատկությունները՝ ինչպիսիք են ընկալումները, սպասումները, վախերը, վստահության մակարդակը և ռիսկի նկատմամբ վերաբերմունքը, ձևավորում տնտեսական որոշումների ընդունումը ինչպես միկրո, այնպես էլ մակրո մակարդակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վարքաբանական տնտեսագիտության գաղափարներին, որոնք վիճարկում են ավանդական ռացիոնալ ընտրության մոդելը և ցույց են տալիս, որ տնտեսական սուբյեկտները հաճախ գործում են ոչ լիարժեք տեղեկատվության, հուզական ազդեցությունների և ճանաչողական շեղումների պայմաններում։ Վերլուծվում են նաև շուկաների վարքագծային տատանումները, սպառողական պահանջարկի փոփոխությունները, ներդրումային որոշումների հոգեբանական հիմքերը և ֆինանսական ճգնաժամերի առաջացման ոչ տնտեսական գործոնները։ Գործնական մասում ներկայացվում են օրինակներ իրական տնտեսություններից, որտեղ հոգեբանական գործոնները հանգեցրել են ինչպես աճի խթանման, այնպես էլ անկայունության խորացման։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն մշակելու համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն դասական տնտեսական ցուցանիշները, այլ նաև հասարակության հոգեբանական տրամադրությունները և վարքային օրինաչափությունները։

Lեզվաբանություն

Հ. Ղուկասյանցի աշխատությունը նախատեսված է սովորողների ընթերցանության հմտությունների զարգացման և գրավոր խոսքի ըմբռնման կարողությունների ձևավորման համար։ Այն պատկանում է դպրոցական ընթերցանության դասագրքերի այն ավանդույթին, որի նպատակն է երեխաներին և պատանի ընթերցողներին աստիճանաբար ծանոթացնել գրական ու ուսուցողական նյութերին, զարգացնել նրանց լեզվական գիտելիքները և խթանել ինքնուրույն ընթերցելու կարողությունը։ Նման ձեռնարկներում ընտրված տեքստերը սովորաբար ծառայում են ոչ միայն սահուն ու արտահայտիչ ընթերցանության վարժանքներին, այլև բառապաշարի հարստացմանը, խոսքի զարգացմանը, ընթերցած նյութի բովանդակությունը հասկանալու և վերարտադրելու կարողությունների ամրապնդմանը։ Ընթերցանությունը դիտարկվում է որպես կրթության հիմնարար բաղադրիչ, որը նպաստում է սովորողների մտավոր զարգացմանը, աշխարհաճանաչողությանը, բարոյական պատկերացումների ձևավորմանը և գրականության նկատմամբ հետաքրքրության առաջացմանը։ Դասագրքի կրթական նշանակությունը կապված է նաև հայերեն գրավոր խոսքի մշակույթի տարածման և դպրոցական ուսուցման արդյունավետության բարձրացման հետ։ Հրատարակությունը կարևոր նյութ է 19-րդ դարի հայկական դպրոցական կրթության, հայերեն ընթերցանության դասագրքերի կազմման սկզբունքների, մանկավարժական մեթոդների և հայալեզու ուսումնական գրականության զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։