Վարակի համաճարակաբանական հսկողության առանձնահատկություններն ու խնդիրները մանակական բազմապրոֆիլ ստացիոնարում

История

Աշխատությունը ներկայացնում է Էրիվանի նահանգի և Գոկչա լճի վերաբերյալ տնտեսական, աշխարհագրական և սոցիալ-պատմական բնույթի ուսումնասիրություններ՝ կարևորելով տվյալ տարածքի բնական պայմանները, բնակչությունը, տնտեսության ճյուղերը և տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել պատմական Հայաստանի այն ժամանակաշրջանի մասին, երբ Էրիվանի նահանգը հանդես էր գալիս որպես բազմաբնույթ տնտեսական և վարչական տարածք՝ գյուղատնտեսության, անասնապահության, արհեստների, առևտրի և բնական ռեսուրսների օգտագործման փոխկապակցված համակարգով։ Տնտեսական ակնարկների միջոցով ուշադրություն է դարձվում տարածքի բնական և աշխարհագրական պայմանների ազդեցությանը բնակչության զբաղվածության, հողօգտագործման, արտադրության և տեղական տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Առանձին կարևոր թեմա է Գոկչա լիճը, որի ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել լճի աշխարհագրական դիրքը, չափերը, ջրային համակարգը, շրջակա բնաշխարհը, ձկնային պաշարները և տեղի բնակչության տնտեսական գործունեության մեջ լճի ունեցած նշանակությունը։ Նյութը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ տնտեսական վիճակի նկարագրության միջոցով հնարավորություն է տալիս վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի առօրյա կյանքի, բնակավայրերի, բնակչության զբաղմունքների և բնական միջավայրի օգտագործման որոշակի պատկերը։ Տնտեսական տվյալների և աշխարհագրական դիտարկումների համադրումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել տարածաշրջանը ոչ միայն որպես վարչատարածքային միավոր, այլև որպես բնական և տնտեսական փոխկապակցված համակարգ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի պատմությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, տնտեսական պատմությամբ, ժողովրդագրությամբ և տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև ընթերցողներին, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել Էրիվանի նահանգի և Գոկչա լճի պատմական նշանակությունն ու տնտեսական կյանքը։

Религия

Աստվածաշնչյան սաղմոսների այս ժողովածուն ներկայացնում է քրիստոնեական հոգևոր գրականության հիմնարար երկերից մեկը՝ ընդգրկելով աղոթքներ, օրհներգեր, փառաբանություններ, ապաշխարական խոստովանություններ և աստվածային օգնության հայցեր։ Դավթին վերագրվող սաղմոսներում արտահայտված է մարդու հոգևոր աշխարհի բազմազանությունը՝ հավատից ու երախտագիտությունից մինչև տագնապ, վիշտ, զղջում և մխիթարության որոնում։ Դրանց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է Աստծո մեծության, արարչագործության, արդարության, ողորմածության և նախախնամության մասին աստվածաշնչյան պատկերացումներին, ինչպես նաև մարդու՝ աստվածային կամքին վստահելու և հոգևոր ամրություն պահպանելու ձգտմանը։ Ժողովածուում առանձնահատուկ տեղ ունեն ապաշխարության և ներման թեմաները, որոնց միջոցով բացահայտվում են մեղքի գիտակցման, անկեղծ զղջման, հոգևոր մաքրման և բարոյական վերափոխման գաղափարները։ Սաղմոսների բանաստեղծական կառուցվածքը, պատկերավոր լեզուն, կրկնությունները և հուզական արտահայտչականությունը դրանց հաղորդում են աղոթական առանձնահատուկ հնչերանգ՝ դարձնելով դրանք ոչ միայն ընթերցանության, այլև անձնական խորհրդածության ու պաշտամունքային կիրառության նյութ։ Դրանք դարեր շարունակ կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական եկեղեցական արարողությունների, ժամերգությունների և անհատական աղոթական կյանքի մեջ՝ ձևավորելով հավատացյալի հոգևոր խոսքի ու աստվածապաշտության ավանդույթը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայերեն աստվածաշնչյան գրականության և կրոնական ընթերցանության պատմության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով այն հոգևոր ժառանգությունը, որի միջոցով պահպանվել ու փոխանցվել են քրիստոնեական հավատքի, բարոյականության և աղոթքի արժեքները։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ եկեղեցական մշակույթի, սաղմոսերգության ավանդույթի և հայերեն կրոնական գրքի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Другие предметы

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որը նախատեսված է 2010 թվականի երկրորդ կիսամյակի ընթացքում գրադարանային կամ տեղեկատվական համակարգ մուտք գործած նոր գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն ծառայում է որպես նոր հրատարակությունների մասին օպերատիվ իրազեկման միջոց՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, գիտաշխատողներին և տարբեր ոլորտների մասնագետներին ծանոթանալ տվյալ ժամանակահատվածում հասանելի դարձած գրքային արտադրանքին։ Նյութերը սովորաբար ներկայացվում են մատենագիտական նկարագրությունների ձևով՝ ներառելով հրատարակությունների նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները, իսկ դրանց դասակարգված կազմակերպումը նպաստում է համապատասխան գրականության արագ հայտնաբերմանը։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել գիտական, ուսումնական, գիտահանրամատչելի, տեղեկատու, գեղարվեստական և այլ բնույթի հրատարակություններ՝ արտացոլելով տարբեր գիտակարգերի ու մշակութային ոլորտների գրքային նորությունները։ Հրատարակության կարևոր գործառույթներից է նոր համալրումների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածումը, ինչի շնորհիվ այն կապող օղակ է դառնում գրադարանային ֆոնդի և տեղեկատվության օգտագործողների միջև։ Այն կարող է օգտագործվել նաև գրականության ընտրության, թեմատիկ որոնումների, տեղեկանքների պատրաստման և գրադարանային ֆոնդերի ուսումնասիրության ընթացքում։ Մատենագիտական տեսանկյունից նման ցանկերը կարևոր են որոշակի ժամանակահատվածի հրատարակչական և գրադարանային հոսքի փաստագրման համար, քանի որ դրանցում ամփոփված տեղեկությունները հետագայում կարող են ծառայել գրքի պատմության, հրատարակչական գործունեության և ընթերցողական պահանջարկի ուսումնասիրությանը։ Երկրորդ կիսամյակի առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս տարվա նոր գրականության հոսքը ներկայացնել ժամանակագրական հաջորդականությամբ և լրացնել առաջին կիսամյակի համապատասխան տեղեկատվությունը։ Այսպիսի պարբերական տեղեկատվական ցանկերի կազմումը նաև նպաստում է գրադարանների տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի համակարգմանը, նոր ստացումների հանրայնացմանը և մասնագիտական տեղեկատվության հասանելիության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ոչ միայն տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրքերի մասին տեղեկություններ հաղորդող գործնական ուղեցույց է, այլև գրքային արտադրանքի և գրադարանային հավաքածուների համալրման գործընթացն արտացոլող մատենագիտական աղբյուր։

Журналистика

Աշխատությունը նվիրված է հեռուստածրագրերի տեսակների, ժանրային կառուցվածքի և գործառութային առանձնահատկությունների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ հասարակական հարաբերությունների վերափոխման և նոր տեղեկատվական միջավայրի ձևավորման պայմաններում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հեռուստատեսության՝ որպես զանգվածային հաղորդակցության ազդեցիկ միջոցի զարգացման վրա և այն փոփոխությունների վրա, որոնք հասարակական, քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային գործընթացները առաջացնում են հեռուստատեսային հաղորդումների բովանդակության, կառուցվածքի և նպատակային ուղղվածության մեջ։ Հեռուստածրագրերի տիպաբանությունը դիտարկվում է որպես տարբեր հաղորդումների դասակարգման և դրանց բնորոշ հատկանիշների բացահայտման միջոց՝ հաշվի առնելով թեմատիկան, ժանրը, լսարանը, հաղորդակցական նպատակը, ներկայացման ձևը և հասարակական գործառույթը։ Քննության են առնվում տեղեկատվական, վերլուծական, հրապարակախոսական, կրթական, մշակութային, գիտահանրամատչելի, ժամանցային և այլ բնույթի հաղորդումների առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լրատվական ծրագրերին, որոնք ապահովում են հասարակության տեղեկացվածությունը ընթացիկ իրադարձությունների վերաբերյալ և էական դեր են կատարում հանրային օրակարգի ձևավորման գործընթացում։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվության ընտրության, կառուցվածքային կազմակերպման և լսարանին ներկայացման սկզբունքները, ինչպես նաև լրատվական հաղորդումների ձևաչափերի փոփոխությունները հասարակական նոր պայմաններում։ Վերլուծական և հրապարակախոսական ծրագրերի ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում է հասարակական նշանակություն ունեցող խնդիրների մեկնաբանման, տարբեր տեսակետների ներկայացման և հանրային քննարկումների կազմակերպման գործառույթը։ Դիտարկվում են հարցազրույցի, բանավեճի, կլոր սեղանի, մեկնաբանության և հեռուստատեսային քննարկման ձևաչափերը՝ որպես հասարակության տարբեր խմբերի, մասնագետների և հանրային դերակատարների միջև հաղորդակցության միջոցներ։ Հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունը մեծացնում է հեռուստատեսության դերը ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցման, այլև հանրային կարծիքի, արժեքային պատկերացումների և սոցիալական վարքի ձևավորման գործընթացներում։ Այդ պատճառով առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հեռուստատեսային բովանդակության սոցիալական ազդեցության գնահատմանը։ Քննության է առնվում, թե ինչպես են քաղաքական բազմակարծությունը, շուկայական հարաբերությունների զարգացումը, հասարակական ինստիտուտների վերափոխումը և տեղեկատվական մրցակցության ուժեղացումը փոխում հեռուստաընկերությունների գործունեության տրամաբանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պետական, հանրային և առևտրային հեռարձակման մոդելների տարբերություններին, դրանց ծրագրային քաղաքականությանը և լսարանի հետ հարաբերությունների առանձնահատկություններին։ Շուկայական պայմաններում հեռուստատեսային արտադրանքը դիտարկվում է նաև որպես մրցակցային մեդիաարտադրանք, որի հաջողությունը կապված է լսարանի պահանջների, վարկանիշների, գովազդային շուկայի և հաղորդումների ձևաչափային գրավչության հետ։ Միաժամանակ կարևորվում է հասարակական պատասխանատվության խնդիրը, քանի որ լսարանի հետաքրքրության համար մրցակցությունը չպետք է նվազեցնի տեղեկատվության հավաստիության, մասնագիտական էթիկայի և հանրային նշանակություն ունեցող թեմաների լուսաբանման կարևորությունը։ Հեռուստածրագրերի տիպաբանության ուսումնասիրությունը ներառում է նաև ժամանցային հաղորդումների զարգացումը, որոնց շրջանակում կարող են առանձնացվել երաժշտական, խաղային, հումորային, մշակութային և այլ ձևաչափեր։ Դիտարկվում է տեղեկատվական և ժամանցային տարրերի փոխներթափանցումը, որի արդյունքում ձևավորվում են խառը ժանրեր և նոր հաղորդատեսակներ։ Կարևորվում են հեղինակային հաղորդումները և անհատականացված ներկայացման ձևերը, որտեղ հաղորդավարի կերպարը, խոսքի ոճը և լսարանի հետ հաղորդակցման եղանակը դառնում են ծրագրի կառուցվածքային կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձին քննության առարկա է հեռուստալսարանի փոփոխվող դերը։ Հեռուստադիտողը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության պասիվ ընդունող, այլև որպես հաղորդակցական գործընթացի մասնակից, որի պահանջները, հետաքրքրությունները և արձագանքները կարող են ազդել ծրագրային քաղաքականության վրա։ Հասարակական նոր հարաբերությունների պայմաններում մեծանում է հետադարձ կապի նշանակությունը, զարգանում են ինտերակտիվ ձևաչափերը և լսարանի մասնակցությամբ հաղորդումները։ Ուսումնասիրվում է նաև տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությունը հեռուստածրագրերի կառուցվածքի և տարածման վրա։ Թվային հեռարձակումը, ինտերնետային միջավայրը և բազմահարթակ մեդիայի զարգացումը փոխում են ավանդական հեռուստատեսության սահմանները՝ ստեղծելով բովանդակության տարածման և սպառման նոր եղանակներ։ Հեռուստատեսային արտադրանքը կարող է հասանելի դառնալ տարբեր տեխնիկական հարթակներում, ինչը փոխում է նաև ծրագրերի տևողության, կառուցվածքի, տեսողական լեզվի և լսարանի հետ հաղորդակցության սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հեռուստատեսային լեզվին՝ պատկերի, խոսքի, երաժշտության, գրաֆիկական տարրերի, մոնտաժի և այլ արտահայտչամիջոցների փոխհարաբերությանը։ Տարբեր հաղորդատեսակներ ձևավորում են իրենց բնորոշ տեսալսողական կառուցվածքը, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ սահմանել դրանց ժանրային և տիպաբանական առանձնահատկությունները։ Հեռուստատեսությունը դիտարկվում է նաև որպես հասարակական արժեքների, մշակութային պատկերացումների և սոցիալական վարքաձևերի տարածման գործոն։ Այդ տեսանկյունից կարևորվում է հաղորդումների ազդեցությունը տարբեր սոցիալական խմբերի վրա, ինչպես նաև զանգվածային հաղորդակցության և հասարակական գիտակցության փոխհարաբերությունը։ Տիպաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համակարգել հեռուստատեսային արտադրանքի բազմազանությունը, բացահայտել ավանդական ժանրերի փոփոխությունները և ուսումնասիրել նոր ձևաչափերի առաջացման օրինաչափությունները։ Աշխատության տեսական և կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է հեռուստատեսության զարգացման միտումները հասարակական փոփոխությունների հետ փոխկապակցված ուսումնասիրելու հնարավորությամբ։ Այն կարող է նպաստել ծրագրային քաղաքականության, հեռուստատեսային ժանրերի, լսարանի հետ հաղորդակցության և մեդիայի հասարակական գործառույթների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հեռուստալրագրության, զանգվածային հաղորդակցության, մեդիայի տեսության, սոցիոլոգիայի և հասարակական հաղորդակցության ոլորտների հետազոտողների, լրագրողների, հեռուստատեսային ծրագրերի հեղինակների, խմբագիրների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Философия

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Դաշտային Արցախի տարածքում հայտնաբերված մարդակերպ կոթողների համակողմանի քննությանը՝ դրանց տեղագրության, ձևաբանական և տիպաբանական առանձնահատկությունների, հնարավոր գործառույթների ու պատմամշակութային համատեքստի ուսումնասիրման միջոցով։ Աշխատության հիմնական նպատակն է այդ հուշարձանները դիտարկել ոչ թե առանձին և մեկուսացված հնագիտական առարկաների շարքում, այլ որպես որոշակի ժամանակաշրջանի հասարակության աշխարհայացքը, ծիսական պատկերացումները, սոցիալական կառուցվածքը և տարածքի յուրացման ձևերը արտացոլող մշակութային երևույթ։ Մարդակերպ կոթողները հնագիտական կարևոր սկզբնաղբյուր են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հնագույն հասարակությունների պատկերացումները մարդու, նախնիների, մահվան, հիշողության, իշխանության և սրբազան տարածության վերաբերյալ։ Դրանց ձևը, տեղադրությունը, չափերը, պատկերագրական կամ քանդակային մանրամասները և շրջակա միջավայրի հետ կապը կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել այն հասարակությունների մասին, որոնք ստեղծել կամ օգտագործել են դրանք։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը կոթողների տեղագրության քննությունն է։ Հուշարձանի գտնվելու վայրը հաճախ պատահական չէ․ այն կարող է կապված լինել բնակավայրերի, դամբարանադաշտերի, ճանապարհների, ջրային աղբյուրների, բարձունքների, հովիտների կամ այլ բնական և մշակութային նշանակություն ունեցող տարածքների հետ։ Տեղագրական տվյալների համադրումը հնագիտական նյութի հետ հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպիսի տարածական օրինաչափություններ են առկա մարդակերպ կոթողների տեղադրման մեջ։ Եթե դրանց որոշակի խմբեր կենտրոնացած են կոնկրետ աշխարհագրական գոտիներում, դա կարող է վկայել տվյալ տարածքում ձևավորված հատուկ մշակութային կամ ծիսական ավանդույթի մասին։ Տեղագրության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հուշարձանների սկզբնական միջավայրի վերականգնման համար։ Ժամանակի ընթացքում բնական և մարդածին գործընթացները կարող են փոխել լանդշաֆտը, իսկ առանձին կոթողներ կարող են տեղափոխվել իրենց նախնական տեղից։ Հետևաբար անհրաժեշտ է տարբերակել ներկայիս գտնվելու վայրը սկզբնական տեղադրությունից և հնարավորության դեպքում ուսումնասիրել հուշարձանի կապը իր նախնական հնագիտական համատեքստի հետ։ Այսպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս խուսափել կոթողի նշանակությունը միայն նրա արտաքին տեսքից եզրակացնելու վտանգից։ Տիպաբանական ուսումնասիրությունը կազմում է աշխատանքի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Մարդակերպ կոթողները կարող են միմյանցից տարբերվել մարմնի ընդհանուր ձևի, գլխի և դեմքի ներկայացման, ձեռքերի դիրքի, հագուստի կամ այլ տարրերի պատկերման, քարի մշակման եղանակի, չափերի և այլ հատկանիշների հիման վրա։ Տարբեր ձևերի դասակարգումը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել կոթողների խմբեր և բացահայտել դրանց միջև եղած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Տիպաբանությունը կարևոր է նաև ժամանակագրական հարցերի լուծման համար, քանի որ որոշ ձևաբանական հատկանիշներ կարող են բնորոշ լինել որոշակի ժամանակաշրջանի կամ մշակութային միջավայրի։ Սակայն նման դասակարգումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արտաքին նմանության, այլև հնագիտական համատեքստի, նյութի, տեխնիկական առանձնահատկությունների և համադրելի հուշարձանների ուսումնասիրության վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի կոթողների գործառույթի խնդիրը։ Մարդակերպ քարե հուշարձանների նշանակությունը կարող էր տարբեր լինել՝ հիշատակից և գերեզմանային գործառույթից մինչև ծիսական, պաշտամունքային կամ տարածքային նշանակություն։ Որոշ դեպքերում դրանք կարող էին կապված լինել մահացած անձի հիշատակի հետ, իսկ այլ իրավիճակներում՝ ունենալ ավելի ընդհանրական խորհրդանշական կամ ծիսական դեր։ Գործառույթի որոշումը բարդ խնդիր է, քանի որ հնագիտական նյութում հազվադեպ են պահպանվում գրավոր բացատրություններ, որոնք անմիջականորեն պարզաբանում են կոթողի նշանակությունը։ Հետևաբար անհրաժեշտ է համադրել ձևաբանական, տեղագրական, հնագիտական և համեմատական տվյալները։ Պատմամշակութային համատեքստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մարդակերպ կոթողները կապել Դաշտային Արցախի ավելի լայն մշակութային գործընթացների հետ։ Տարածաշրջանը պատմականորեն գտնվել է տարբեր մշակութային ազդեցությունների փոխազդեցության գոտում, և այստեղ հայտնաբերված հուշարձանների ուսումնասիրությունը կարևոր է տեղական ավանդույթների և հարակից տարածքների մշակութային երևույթների փոխհարաբերությունները հասկանալու համար։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է ցույց տալ՝ արդյոք տվյալ կոթողները ձևավորվել են տեղական մշակութային հիմքի վրա, թե դրանցում առկա են այլ տարածաշրջանների հետ մշակութային կապերի արդյունք հանդիսացող հատկանիշներ։ Այս տեսանկյունից մարդակերպ կոթողները կարող են դիտարկվել որպես մշակութային հաղորդակցության և փոխազդեցության ուսումնասիրության աղբյուր։ Հուշարձանների պատկերագրական և խորհրդանշական համակարգը ևս կարևոր հետազոտական խնդիր է։ Մարդու կերպարի ընտրությունը ինքնին կարող է կապված լինել որոշակի աշխարհայացքային պատկերացումների հետ։ Մարդակերպ ձևը կարող էր ներկայացնել կոնկրետ անհատի, նախնու, հերոսացված կերպարի կամ ընդհանրացված սրբազան կերպարի գաղափարը։ Դեմքի, մարմնի կամ հագուստի տարրերի շեշտադրումը կարող էր ունենալ ոչ միայն գեղարվեստական, այլև խորհրդանշական նշանակություն։ Այդ պատճառով կոթողների ուսումնասիրությունը պետք է ներառի նաև դրանց պատկերային լեզվի հնարավոր մեկնաբանությունը՝ խուսափելով այնուամենայնիվ այնպիսի եզրահանգումներից, որոնք չեն հաստատվում հնագիտական տվյալներով։ Աշխատանքի կարևոր նշանակությունն այն է, որ կոթողները դիտարկվում են իրենց բնական և մշակութային միջավայրում։ Հուշարձանի առանձին ուսումնասիրությունը կարող է տալ սահմանափակ տեղեկություն, մինչդեռ դրա կապը շրջակա դամբարանների, բնակավայրերի, ճանապարհների, պաշտամունքային վայրերի և այլ հուշարձանների հետ կարող է բացահայտել ավելի լայն համակարգ։ Այս մոտեցումը ժամանակակից հնագիտության կարևոր սկզբունքներից է, քանի որ մշակութային օբյեկտի իմաստը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն նրա ֆիզիկական հատկություններով, այլև այն միջավայրով, որտեղ այն ստեղծվել և օգտագործվել է։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր լինել նաև Արցախի պատմամշակութային ժառանգության փաստագրման տեսանկյունից։ Հնագիտական հուշարձանների գիտական նկարագրությունը, տեղագրական տվյալների գրանցումը, չափագրումը, լուսանկարագրումը և տիպաբանական դասակարգումը անհրաժեշտ են դրանց հետագա ուսումնասիրության և պահպանության համար։ Հատկապես արժեքավոր են այն հետազոտությունները, որոնք հուշարձանների մասին տվյալները համակարգում են և ստեղծում համեմատական ուսումնասիրությունների համար կիրառելի գիտական բազա։ Մարդակերպ կոթողների դեպքում փաստագրումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանց առանձին օրինակներ կարող են ենթարկվել բնական քայքայման կամ մարդկային միջամտության։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Դաշտային Արցախի մարդակերպ կոթողները ներկայացնում է որպես բազմաշերտ հնագիտական և մշակութային երևույթ։ Դրանց տեղագրության, տիպաբանության, գործառույթի և պատմամշակութային միջավայրի համատեղ քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարածաշրջանի հնագույն մշակութային գործընթացների, տարածքային կազմակերպման, ծիսական պատկերացումների և հասարակության աշխարհընկալման մասին։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել հնագետների, պատմաբանների, արվեստաբանների, ազգագրագետների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հատկապես Արցախի հնագիտական ժառանգության և հնագույն քարե հուշարձանների համակարգված ուսումնասիրման տեսանկյունից։

История

Կենսամատենագիտական այս աշխատությունը նվիրված է հայ անվանի գիտնական, հնագետ Արամ Աշոտի Քալանթարյանի կյանքին, գիտական գործունեությանը և մասնագիտական ժառանգությանը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղելու գիտնականի կենսագրական տեղեկությունները և նրա հեղինակած կամ գիտական գործունեությանն առնչվող հրապարակումների մատենագիտական տվյալները՝ ընթերցողին ներկայացնելով նրա աշխատանքի հիմնական ուղղություններն ու գիտական հետաքրքրությունների շրջանակը։ Քալանթարյանի գործունեությունը կապված է Հայաստանի հնագիտական անցյալի ուսումնասիրության, պատմամշակութային ժառանգության բացահայտման և հնագիտական նյութերի գիտական մեկնաբանության հետ։ Կենսամատենագիտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու նրա հետազոտական աշխատանքի ընթացքին, ծանոթանալու գիտական հոդվածներին, աշխատություններին և մասնագիտական հրապարակումներին։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր ունեն գիտնականների գործունեության համակարգված ներկայացման և նրանց մտավոր ժառանգության պահպանման գործում։ Դրանք օգտակար են հետազոտողների, ուսանողների, մատենագետների և տվյալ գիտական ոլորտով հետաքրքրվողների համար՝ որպես տեղեկատու աղբյուր, որը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումն ու ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը նպաստում է հայ հնագիտության պատմության, գիտական մտքի զարգացման և ազգային գիտական ժառանգության ճանաչմանը։