Վարկային պորտֆելի կառավարման հիսնախնդիրները (ՀՀ բանկերի օրինակով)

Իրավաբանություն

Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները քրեական իրավունքի կարևոր և լայն տարածում ունեցող խումբ են, որոնք ուղղված են անձի կամ կազմակերպության գույքային իրավունքների խախտմանը։ Այս հանցագործությունների հիմնական նպատակն է ապօրինի կերպով ձեռք բերել, վնասել կամ զավթել ուրիշին պատկանող գույքը՝ առաջացնելով նյութական վնաս տուժողին։ Դրանց շարքին են դասվում գողությունը, կողոպուտը, ավազակությունը, խարդախությունը, յուրացումը, շորթումը և գույքի դիտավորյալ վնասումը կամ ոչնչացումը։ Գողությունը համարվում է գաղտնի կերպով ուրիշի գույքի հափշտակություն, մինչդեռ կողոպուտը իրականացվում է բացահայտ ձևով՝ հաճախ առանց կամ նվազագույն բռնության կիրառմամբ։ Ավազակությունը առանձնանում է բռնության կամ դրա սպառնալիքի կիրառմամբ՝ նպատակ ունենալով տիրանալ գույքին։ Խարդախությունը կապված է խաբեության կամ վստահության չարաշահման միջոցով գույք կամ իրավունքներ ձեռք բերելու հետ։ Յուրացումը տեղի է ունենում այն դեպքերում, երբ անձը իրեն վստահված գույքը անօրինական կերպով յուրացնում է։ Շորթումը ենթադրում է տուժողին սպառնալիքներով կամ ճնշմամբ ստիպել փոխանցել գույք կամ իրավունքներ։ Բացի այդ, սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները կարող են ներառել նաև մեքենայական խաբեություններ, կիբեռհանցագործություններ, ինչպես նաև տնտեսական հանցագործությունների որոշ տեսակներ, որոնք ուղղակիորեն վնասում են սեփականության իրավունքը։ Այս հանցագործությունների հետևանքները ոչ միայն նյութական վնասներն են, այլ նաև հասարակական հարաբերությունների խաթարումը, վստահության նվազումը և տնտեսական կայունության վտանգումը։ Պետությունները այդ հանցագործությունների դեմ պայքարելու համար կիրառում են քրեական պատասխանատվություն, կանխարգելիչ միջոցառումներ և իրավապահ մարմինների վերահսկողություն։ Սեփականության պաշտպանության արդյունավետ համակարգը կարևոր նշանակություն ունի հասարակական կարգի, տնտեսական զարգացման և քաղաքացիների իրավունքների ապահովման համար, քանի որ այն նպաստում է իրավական վստահության և սոցիալական կայունության պահպանմանը։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանում պահպանվող ադրբեջաներեն մամուլի հավաքածուի ներկայացմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանում և Ադրբեջանում հրատարակված պարբերականներին։ Նյութը կարևոր տեղեկատու աղբյուր է ադրբեջաներեն մամուլի պատմության, դրա հրատարակման վայրերի, ժամանակագրական ընդգրկման և թեմատիկ բազմազանության ուսումնասիրության համար։ Ներկայացվում են գրադարանի ֆոնդերում պահպանվող պարբերականների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ, որոնք կարող են ներառել հրատարակությունների անվանումները, հրատարակման վայրն ու ժամանակաշրջանը, պարբերականության բնույթը և այլ գրադարանագիտական տեղեկություններ։ Հավաքածուի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Հայաստանում և Ադրբեջանում ադրբեջաներեն պարբերական մամուլի ձևավորման ու զարգացման, մամուլի տարբեր տեսակների և դրանց պատմական նշանակության մասին։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև տարածաշրջանի բազմալեզու մամուլի ժառանգության, տեղեկատվական և մշակութային միջավայրի, ինչպես նաև պատմական ժամանակաշրջանների հասարակական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել մատենագետների, գրադարանագետների, մամուլի պատմությամբ զբաղվող պատմաբանների, լեզվաբանների, մշակութաբանների և հետազոտողների համար՝ որպես համապատասխան պարբերականների որոնման և ուսումնասիրության հուսալի տեղեկատու։ Նյութը կարող է ծառայել նաև գրադարանային ֆոնդերի հետազոտության, հին պարբերականների նույնականացման և տարածաշրջանի մամուլի պատմության վերաբերյալ գիտական աշխատանքների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։

Հոգեբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հոգեկան արտացոլման (պսիխիկ արտացոլման) երևույթի ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմնախնդիրներին՝ մետաֆիզիկական մոտեցման տեսանկյունից։ Գրքում փորձ է արվում վերաիմաստավորել գիտակցության, ընկալման և իրականության փոխհարաբերությունները՝ դուրս գալով զուտ էմպիրիկ կամ նյարդաբանական բացատրությունների սահմաններից և ընդգծելով փիլիսոփայական-տեսական հիմքերի նշանակությունը հոգեկան գործընթացների վերլուծության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է իրականությունը արտացոլվում սուբյեկտի գիտակցության մեջ, ինչ դեր ունեն իմացաբանական կատեգորիաները և ինչ սահմաններ ունի օբյեկտիվի ու սուբյեկտիվի բաժանումը հոգեկանի ուսումնասիրության ընթացքում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դասական և ժամանակակից փիլիսոփայական դպրոցների մոտեցումները՝ ներառյալ իդեալիզմի, ռեալիզմի և ֆենոմենոլոգիայի տարրերը, որոնք օգտագործվում են հոգեկան երևույթների ավելի խորքային մեկնաբանության համար։ Վերլուծությունը շեշտադրում է մեթոդաբանության հիմնարար խնդիրները՝ գիտական ճանաչողության սահմանները, տեսության և փորձի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև գիտակցության կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման հնարավորությունները։ Գրքի նպատակն է ձևավորել ավելի համապարփակ փիլիսոփայական շրջանակ հոգեկան արտացոլման ուսումնասիրության համար՝ ընդգծելով դրա բազմաշերտ և բարդ բնույթը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է 1985–1991 թվականների Հայաստանի պարբերական մամուլի զարգացման, բովանդակային փոփոխությունների և հասարակական դերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վերակառուցման (պերեստրոյկա) և անկախության նախօրեի քաղաքական-սոցիալական գործընթացների ազդեցությունը մամուլի համակարգի վրա։ Գրքում վերլուծվում է խորհրդային վերջին տարիների հայկական մամուլի կառուցվածքը՝ կենտրոնական և հանրապետական թերթեր, գիտական հանդեսներ, արտադրական ու մասնագիտական պարբերականներ, ինչպես նաև դրանց խմբագրական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1985-ից սկսված գաղափարական մեղմացման և խոսքի հարաբերական ազատության աճին, որի արդյունքում մամուլում աստիճանաբար ընդլայնվեց քննադատական հրապարակումների շրջանակը, սկսեցին քննարկվել սոցիալական խնդիրներ, տնտեսական դժվարություններ, բնապահպանական հարցեր և հասարակական բարեփոխումների անհրաժեշտություն։ Աշխատությունում առանձնապես կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման, Սպիտակի երկրաշարժի և 1991 թվականի անկախության գործընթացի լուսաբանման վերլուծությունը, որոնք կտրուկ փոխեցին մամուլի թեմատիկան՝ այն դարձնելով առավել քաղաքականացված և ազգային օրակարգին ուղղված։ Քննարկվում է նաև մամուլի դերի աճը հասարակական կարծիքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության բարձրացման և քաղաքական մոբիլիզացիայի գործընթացներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես պարբերականները դարձան անցումային շրջանի կարևոր տեղեկատվական և գաղափարական հարթակներ։ Վերլուծվում են նաև գրաքննության թուլացման, խմբագրական անկախության ընդլայնման և նոր պարբերականների առաջացման միտումները, որոնք նախանշեցին հետխորհրդային մամուլի համակարգի ձևավորումը Հայաստանում։ Գրքի նպատակն է ներկայացնել այդ շրջանի մամուլի բազմաշերտ զարգացումը՝ որպես հասարակական փոփոխությունների և պետական վերափոխման կարևոր աղբյուր։

Ինֆորմատիկա

Աշխատանքը նվիրված է վերջավոր ավտոմատների հիման վրա կառուցվող ասիմետրիկ կրիպտոհամակարգերի կայունության բարձրացման սկզբունքների ուսումնասիրմանը և համապատասխան մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը նման համակարգերի անվտանգության մակարդակի գնահատումն է, հնարավոր խոցելիությունների բացահայտումը և այնպիսի մոտեցումների մշակումը, որոնք կարող են բարձրացնել գաղտնագրման ու բանալիների կառավարման մեխանիզմների դիմադրողականությունը տարբեր հարձակումների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ասիմետրիկ կրիպտոգրաֆիայի հիմնարար սկզբունքները, հանրային և գաղտնի բանալիների փոխկապակցվածությունը, կրիպտոգրաֆիկ ալգորիթմների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և վերջավոր ավտոմատների կիրառման հնարավորությունները գաղտնագրային համակարգերի նախագծման մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերջավոր ավտոմատների վիճակների, անցումների և դրանց ձևավորման օրինաչափությունների օգտագործմանը՝ կրիպտոգրաֆիկ վերափոխումների բարդությունն ու կանխատեսելիության նկատմամբ դիմադրությունը բարձրացնելու նպատակով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել համակարգերի մաթեմատիկական մոդելները, անվտանգության չափորոշիչները, ալգորիթմների հաշվարկային բարդությունը և տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը կրիպտոհամակարգի ընդհանուր կայունության վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև առաջարկվող մեթոդների համեմատական գնահատումը՝ գործող կամ այլընտրանքային կրիպտոգրաֆիկ մոտեցումների հետ համադրելով դրանց արդյունավետությունը, հուսալիությունը և հաշվողական ծախսերը։ Հետազոտության ընթացքում իրականացվող մոդելավորումն ու փորձարկումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, ստուգելու մշակված սկզբունքների գործնական կիրառելիությունը և գնահատելու դրանց ազդեցությունը անվտանգության մակարդակի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հիմք ծառայել վերջավոր ավտոմատների վրա հիմնված ավելի կայուն ասիմետրիկ կրիպտոգրաֆիկ մեխանիզմների նախագծման համար՝ հատկապես այնպիսի համակարգերում, որտեղ կարևոր են տվյալների գաղտնիությունը, ամբողջականությունը և անվտանգ փոխանակումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կրիպտոգրաֆիայի, տեղեկատվական անվտանգության, մաթեմատիկական կիբեռնետիկայի, համակարգչային գիտության և պաշտպանված տեղեկատվական համակարգերի նախագծման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։