Ընթերցանության դասագիրք

Химия

Անօրգանական քիմիա. Հատոր 2, գիրք 1. Անցումային տարրերի քիմիան աշխատությունը անօրգանական քիմիայի խորացված ուսումնական ձեռնարկ է, որը կենտրոնանում է անցումային տարրերի քիմիական հատկությունների, կառուցվածքի և ռեակցիաների վրա, այն ներկայացնում է d-բլոկ տարրերի էլեկտրոնային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, օքսիդացման աստիճանները, համալիր միացությունների առաջացումը և դրանց կապը ֆիզիկական ու քիմիական հատկությունների հետ, գիրքը բացատրում է նաև անցումային մետաղների կատալիտիկ դերակատարությունը, գունային միացությունների ձևավորումը և մագնիսական հատկությունները, միաժամանակ ընդգրկելով արդյունաբերական և լաբորատոր կիրառությունների օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս այս տարրերի կարևորությունը նյութագիտության և տեխնոլոգիայի մեջ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր քիմիայի, կենսաքիմիայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Экономика

Գիրքը նվիրված է արտադրության արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղություններից մեկին՝ նյութական ռեսուրսների տնտեսմանը և արտադրանքի նյութատարության նվազեցման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նյութական ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական նշանակությունը, դրանց կառավարման սկզբունքները և արտադրական գործընթացներում արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է արտադրանքի նյութատարության էությանը, դրա հաշվարկման մեթոդներին և արտադրական ինքնարժեքի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Գրքում ներկայացվում են նյութական ծախսերի նվազեցման հիմնական աղբյուրները՝ տեխնոլոգիական կատարելագործում, արտադրական գործընթացների օպտիմալացում, թափոնների կրճատում, վերամշակում և նոր նյութերի կիրառություն։ Քննարկվում են նաև արտադրական կառավարման կազմակերպական և տնտեսական միջոցները, որոնք նպաստում են ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը և մրցունակության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական ձեռնարկությունների պլանավորման և հաշվառման համակարգերին, ինչպես նաև արտադրողականության և նյութատարության փոխկապակցվածությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում նյութական ռեսուրսների տնտեսման և արտադրանքի նյութատարության նվազեցման ուղիների վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ինժեներ-մասնագետների, արտադրական կառավարման ոլորտի աշխատողների և ուսանողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է հայ կոմպոզիտորների կողմից կլառնետի համար գրված մենանվագ և անսամբլային ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց գեղարվեստական, ոճական և կատարողական առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հայ երաժշտական ստեղծագործական դպրոցի զարգացումը կլառնետի ռեպերտուարում՝ դիտարկելով ինչպես մենակատարային պիեսները, այնպես էլ կամերային անսամբլների կազմում կլառնետի կիրառումը։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտական լեզվի առանձնահատկություններին՝ մեղեդայնություն, ռիթմիկ կառուցվածք, ազգային-ֆոլկլորային տարրերի ներմուծում և ժամանակակից կոմպոզիտորական տեխնիկաների կիրառություն։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կատարողական խնդիրները՝ շնչառության վերահսկում, արտահայտչական հնարավորություններ, տեխնիկական բարդություններ և դրանց հաղթահարման մեթոդներ։ Գրքում ներկայացվում է նաև ստեղծագործությունների պատմական և գեղարվեստական համատեքստը՝ ցույց տալով կլառնետի դերի ընդլայնումը հայ երաժշտական մշակույթում XX–XXI դարերում։ Աշխատությունը օգտակար է երաժշտագետների, կատարողների, կոնսերվատորիայի ուսանողների և հայ ժամանակակից երաժշտության հետազոտողների համար՝ որպես համակարգված ուսումնասիրություն կլառնետի ռեպերտուարի վերաբերյալ։

Религия

Աշխատությունը ներկայացնում է դիտողություններ և քննադատական անդրադարձ կաթողիկոսական հանձնաժողովի տեղեկագրին՝ առնչվելով Հայոց եկեղեցու կառավարման, եկեղեցական մարմինների գործունեության և դրանց որոշումների քննարկման հարցերին։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ եկեղեցական ու հասարակական կյանքում առկա բանավեճերի և կարծիքների արտահայտման մշակույթը, երբ եկեղեցու կառավարման խնդիրները, հանձնաժողովների գործունեությունն ու դրանց հաշվետվողականությունը հանրային քննարկման առարկա էին դառնում։ Հեղինակը դիտողությունների միջոցով անդրադառնում է տեղեկագրում ներկայացված դրույթներին՝ նպաստելով եկեղեցական կառավարման և կազմակերպական հարցերի շուրջ կարծիքների ձևավորմանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում Հայոց եկեղեցու պատմության, 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի եկեղեցական ու վարչական կյանքի ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառներում արմատական ածականների հոմանշային հարաբերությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր բարբառային համակարգերում իմաստային ընդհանրությունների, տարբերությունների և փոխհարաբերությունների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում արմատական ածականներն են՝ որպես բառային կազմի ինքնուրույն և կարևոր շերտ, որոնց հոմանշության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու հայերենի բարբառների բառապաշարային հարստությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և պատմական զարգացումը։ Աշխատության շրջանակում քննության են առնվում տարբեր բարբառներում նույն կամ մոտ իմաստ արտահայտող ածականները, դրանց իմաստային նրբերանգները, գործածության ոլորտները և տարածքային տարբերակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բարբառներում հոմանիշ բառերը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համարժեք են․ դրանք կարող են տարբերակվել իմաստի երանգներով, ոճական կիրառությամբ, արտահայտչականությամբ, գործածության հաճախականությամբ կամ տարածքային տարածվածությամբ։ Այդ պատճառով հետազոտությունը կարևոր է ոչ միայն հոմանիշների պարզ թվարկման, այլև դրանց իմաստաբանական հարաբերությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել ածականների հոմանշային շարքերը, դրանցում առկա իմաստային կենտրոններն ու ծայրամասային միավորները, ինչպես նաև տարբեր բարբառների միջև նույն բառի կամ իմաստի դրսևորման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև հոմանշության ձևավորման պատմական գործընթացը, քանի որ բարբառային բառապաշարի մեջ պահպանվել են ինչպես գրական լեզվի հետ ընդհանուր ծագում ունեցող բառեր, այնպես էլ հին լեզվական շերտեր, տեղային նորաբանություններ և այլ լեզուների հետ երկարատև շփումների հետևանքով ձևավորված բառային տարբերակներ։ Այս տեսանկյունից հոմանշային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ հայերենի բարբառների փոխազդեցության, տարածքային տարբերակման և պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայոց լեզվի բառագիտության համար, քանի որ բարբառային նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու հայերենի բառային համակարգի վերաբերյալ պատկերացումները և բացահայտելու գրական լեզվում չարտացոլված կամ սահմանափակ կիրառություն ունեցող լեզվական միավորների իմաստային ներուժը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, բարբառագետներին, հայերենագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, բառարանագիրներին, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ և տարածքային տարբերակներով հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է հայերենի բարբառների ածականական բառապաշարի հարստությունը՝ կենտրոնանալով արմատական ածականների հոմանշային կապերի, իմաստային նրբերանգների և տարածքային դրսևորումների վրա։

Литература

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հրաչյա Թամրազյանի պոեզիայի առանձնահատկությունների բացահայտմանը, նրա ստեղծագործական աշխարհընկալման, թեմատիկ շրջանակի, գեղարվեստական մտածողության և բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի քնարական աշխարհն է, որտեղ անձնական ապրումները, ժամանակի զգացողությունը, մարդկային հարաբերությունները, հիշողությունը, հայրենիքի գաղափարը և հոգևոր արժեքների որոնումը միահյուսվում են՝ ձևավորելով ինքնատիպ գեղարվեստական ամբողջություն։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես է բանաստեղծը սովորական և առօրյա երևույթների միջոցով արտահայտում ավելի խորքային մտքեր մարդու գոյության, ժամանակի անցողիկության, կյանքի և մահվան, սիրո ու կորստի, հույսի և ներքին պայքարի վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քնարական հերոսի ներաշխարհի ուսումնասիրությունը, քանի որ Թամրազյանի պոեզիայում արտաքին իրականության պատկերները հաճախ վերածվում են ներքին ապրումների արտահայտման միջոցների։ Բանաստեղծական բնապատկերները, հիշողության պատկերները և ժամանակի մասին խորհրդածությունները կարող են հանդես գալ որպես հոգեբանական վիճակների խորհրդանշական արտահայտություններ՝ ստեղծելով մտերմիկ և խոհական մթնոլորտ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև բանաստեղծական լեզվի առանձնահատկությունները՝ բառապաշարի ընտրությունը, պատկերավորման միջոցները, փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, համեմատությունները, հնչերանգը և ռիթմական կառուցվածքը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի բանաստեղծի կողմից ավանդական քնարական ձևերի և ժամանակակից մտածողության համադրումը, որի շնորհիվ ստեղծվում է միաժամանակ ճանաչելի և անհատական խոսք։ Նրա պոեզիայի կարևոր բաղադրիչներից է նաև մշակութային և պատմական հիշողության ներկայությունը, որը կարող է արտահայտվել ինչպես հայրենի բնաշխարհի ու ազգային ինքնության պատկերներում, այնպես էլ անցյալի և ներկայի փոխհարաբերության շուրջ մտորումներում։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև սիրային և փիլիսոփայական քնարերգությունը՝ բացահայտելով զգացմունքի և մտքի փոխներթափանցումը։ Այս ստեղծագործություններում անձնական ապրումը հաճախ վերածվում է ընդհանուր մարդկային փորձի, իսկ կոնկրետ հիշողությունը՝ ժամանակի և մարդու գոյության մասին ավելի լայն խորհրդածության։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հրաչյա Թամրազյանի պոեզիան որպես ներաշխարհի, հիշողության, ժամանակի, սիրո, հայրենիքի և հոգևոր արժեքների շուրջ կառուցված բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ՝ ընդգծելով նրա բանաստեղծական խոսքի ինքնատիպությունը, զգացմունքային խորությունը և խոհական բնույթը։