«Ժառանգության պահպանություն՝ հանուն կայուն ապագայի» միջազգային գիտաժողովի նյութերի ժողովածու՝ նվիրված հայ գրատպության 510-ամյակին

Բնապահպանություն

Շիկահողի պետական արգելոցը Հայաստանի Հանրապետության ամենակարևոր բնապահպանական տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում և ստեղծվել է բնության յուրահատուկ էկոհամակարգերի, անտառների ու կենսաբազմազանության պահպանության նպատակով։ Արգելոցը առանձնանում է իր հարուստ և բազմազան բուսական ու կենդանական աշխարհով, որտեղ հանդիպում են բազմաթիվ հազվագյուտ և Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներ։ Տարածքը հիմնականում ծածկված է խիտ անտառներով, որտեղ աճում են կաղնի, բոխի, թխկի և այլ ծառատեսակներ, իսկ կենդանական աշխարհում կարելի է հանդիպել գայլի, աղվեսի, արջի, ինչպես նաև տարբեր թռչնատեսակների ու սողունների։ Շիկահողի արգելոցը ունի նաև յուրահատուկ կլիմայական պայմաններ, որոնք նպաստում են էկոհամակարգերի կայուն զարգացմանը և բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Այն կարևոր դեր է խաղում ոչ միայն Հայաստանի բնության պահպանության, այլև գիտական հետազոտությունների համար, քանի որ այստեղ իրականացվում են ուսումնասիրություններ բուսական և կենդանական աշխարհի վերաբերյալ։ Արգելոցը ստեղծվել է, որպեսզի սահմանափակվի մարդու վնասակար ազդեցությունը բնության վրա և պահպանվեն բնական գործընթացները գրեթե անփոփոխ վիճակում։ Շիկահողի տարածքը նաև ունի էկոտուրիզմի զարգացման պոտենցիալ, սակայն այցելությունները խիստ կարգավորվում են՝ բնության պահպանությունը ապահովելու նպատակով։ Այս արգելոցը համարվում է Հայաստանի բնության ամենաթանկարժեք գոհարներից մեկը, որը կարևոր է ինչպես ազգային, այնպես էլ համաշխարհային բնապահպանական տեսանկյունից։

Գրականություն

Ստեղծագործության վերնագիրը արդեն իսկ ընդգծում է կենտրոնական կառուցվածքային տարրը՝ «առեղծված»-ը, ինչը ենթադրում է սյուժեի զարգացում՝ հիմնված գաղտնիքի բացահայտման, անսպասելի իրադարձությունների և տրամաբանական վերլուծության վրա։ Նման բնույթի գործերում սովորաբար կարևոր դեր ունեն ինտրիգը, պատճառահետևանքային կապերի աստիճանական բացահայտումը և ընթերցողի հետաքրքրությունը պահող լարվածությունը։ «Շահմարի» անվանումը կարող է դիտարկվել որպես կենտրոնական կերպար, տեղանուն կամ խորհրդանշական հղում, որը ձևավորում է պատմության առանցքը։ Այսպիսի կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություններում հաճախ միահյուսվում են իրականության և ենթադրությունների շերտերը՝ ստեղծելով իրավիճակ, որտեղ ընթերցողը աստիճանաբար բացահայտում է գաղտնիքի իրական էությունը գլխավոր հերոսի հետ միասին։

Գեղարվեստական հայ․

«Ստվերներ խամաճիկների փողոցում. Մարդկանց տուն ուղարկիր»՝ Գուրգեն Խանջյանի ստեղծագործությունը հայ գրականության մեջ կարևոր ու խորիմաստ վեպ է, որը միաձուլում է ժամանակակից հասարակության խնդիրները, մարդկային հոգեբանությունը և իրականության հետ կապված բազմաթիվ պիտակավորումներ։ Գիրքը ներկայացնում է ոչ միայն մարդկային ճակատագրերը, այլ նաև ավելի խորաթափանց քննադատություն է անում սոցիալական անարդարություններին, հոգեբանական ճգնաժամերին ու մարդկային հարաբերությունների բարդությանը։ Վեպը բացահայտում է մի քաղաք, որտեղ մարդկանց կյանքի ընթացքը լցված է ստվերներով, իսկ փողոցներն ու կենցաղը՝ խամաճիկների պատկերներով, որոնք կարծես ուղղորդվում են այլ ուժերի կողմից՝ դուրս մնալով իրենց իսկ նպատակներից ու ցանկություններից։ Խանջյանը այստեղ օգտագործում է «խամաճիկ» պատկերը՝ որպես խորհրդանիշ այն մարդկանց համար, ովքեր իր կյանքում չունեն վերահսկողություն՝ պարզապես շարժվում են այս կամ այն ուղղությամբ՝ առանց այն ըմբռնելու կամ հարցնելու, թե ինչու են հետևում որոշակի ուղի։ «Մարդկանց տուն ուղարկիր» խորագրի միջոցով, Խանջյանը գետնի վրա է դնում այն հարցը, թե ինչու ենք մենք, որպես հասարակություն, հաճախ մոռանում, որ մեր տունը ոչ միայն ֆիզիկական տարածք է, այլև հոգևոր ապաստարան՝ որտեղ մարդիկ պետք է գտնեն իրենց իրական խաղաղությունը, ու ոչ թե պարզապես գոյություն ունենան։ Կյանքի խնդիրը այստեղ ոչ միայն գոյատևման հարց է, այլ ավելի շատ այն է, թե ինչպես մենք գիտակցում ենք մեր անձի և հասարակության մեջ մեր տեղը։ Գիրքը ոգեշնչում է կարդացողին մտածել հասարակության մասին՝ դրա սոցիալական ճնշումներին, անհատի դերակատարությանը և ընդհանուր արժեքների մասին։ Խանջյանը բացահայտում է, որ չնայած արտաքինում հնարավոր է քամու տագնապը կամ կոշտ կյանքը, բայց յուրաքանչյուր մարդ ունի իր ներքին տունը՝ այն հանգստավայրն ու ուժը, որը պետք է վերաբերի ոչ միայն ֆիզիկական, այլև հոգևոր պահուստներին։ Այս ստեղծագործությունը մարդկային կյանքի խնդիրը դարձնում է չափազանց բարդ՝ ստեղծելով խոր տագնապներ և դատողություններ՝ խրթին իրականության և մարդու վերևում գտնվող անհասկանալի ուժերի միջև։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-504-4

Այլ առարկաներ

Այս նյութը վերաբերում է գյուղատնտեսությանը՝ որպես տնտեսության հիմնական ճյուղերից մեկին, որը զբաղվում է բուսաբուծության և անասնաբուծության միջոցով սննդամթերքի, հումքի և արդյունաբերական արտադրության համար անհրաժեշտ կենսաբանական ռեսուրսների ստացմամբ։ Գյուղատնտեսությունը դիտարկվում է որպես հասարակության կենսապահովման հիմքային ոլորտ, որի զարգացումը պայմանավորված է բնական-կլիմայական պայմաններով, հողի որակով, ջրային ռեսուրսների հասանելիությամբ, տեխնոլոգիական մակարդակով և կազմակերպչական արդյունավետությամբ։ Այն ներառում է մշակաբույսերի աճեցում, կենդանիների բուծում, ագրոտեխնիկական միջոցառումների իրականացում և գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակում, ինչը միասին ձևավորում է սննդային անվտանգության և տնտեսության կայուն զարգացման կարևոր հիմք։ Ժամանակակից գյուղատնտեսության մեջ մեծ նշանակություն ունի նոր տեխնոլոգիաների կիրառումը՝ մեխանիզացիա, ավտոմատացում, կաթիլային ոռոգում, սելեկցիա և կենսատեխնոլոգիա, որոնք նպաստում են արտադրողականության բարձրացմանը և ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը։ Միաժամանակ ոլորտը ենթակա է մի շարք ռիսկերի՝ կլիմայական փոփոխություններ, հիվանդություններ, շուկայի տատանումներ, որոնք պահանջում են կառավարման և պլանավորման ճկուն մոտեցումներ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է ագրոտեխնիկական մեթոդները՝ ցանքաշրջանառություն, դիմացկուն սորտերի ընտրություն, ճիշտ հողամշակում, սանիտարական միջոցառումներ և մշակաբույսերի ճիշտ սնուցում, որոնք նվազեցնում են հիվանդությունների և վնասատուների զարգացման հավանականությունը։ Գրքում ընդգրկված են նաև կենսաբանական պայքարի միջոցները՝ օգտակար միջատների օգտագործում, մակաբույծներ և միկրոօրգանիզմներ, ինչպես նաև բույսերի բնական պաշտպանական մեխանիզմների ակտիվացման եղանակներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեխանիկական և ֆիզիկական պայքարի մեթոդներին՝ վնասված բույսերի հեռացում, թակարդներ, ջերմային մշակումներ և միջավայրի կառավարման միջոցներ, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել վնասը առանց քիմիական ազդեցության։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև էկոլոգիական գյուղատնտեսության սկզբունքները, որտեղ համադրվում են տարբեր ոչ քիմիական մոտեցումներ՝ ապահովելու բերքատվություն, սննդի անվտանգություն և շրջակա միջավայրի պաշտպանություն։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են կիրառել կայուն և էկոլոգիապես մաքուր մեթոդներ վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարում։

Պատմություն

Ազատագրական պայքարի ուղիներում. Գիրք II աշխատությունը պատմագիտական բազմահատոր ուսումնասիրության երկրորդ գիրքն է, որը շարունակում է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժումների զարգացման վերլուծությունը՝ կենտրոնանալով պայքարի գաղափարական ձևավորման և կազմակերպական փուլերի վրա, այն ներկայացնում է ազատագրական մտքի տարածման գործընթացները, քաղաքական ծրագրերի ու խմբավորումների ձևավորումը, ինչպես նաև տարբեր շրջաններում առաջացած դիմադրական շարժումների առանձնահատկությունները, գիրքը բացատրում է, թե ինչպես են պատմական և միջազգային իրադարձությունները ազդել ազգային շարժումների ընթացքի վրա, միաժամանակ ընդգծելով հասարակական շերտերի մասնակցությունը և պայքարի սոցիալական հիմքերը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ նոր պատմության և ազգային-ազատագրական գործընթացների ուսումնասիրության համար։