Աշոտ Երկաթ. թագավոր Հայոց

Այլ առարկաներ

Ավտոմատ կառավարման միկրոպրոցեսորային համակարգերը ներկայացնում են ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումների կարևոր ուղղություն, որտեղ կառավարման գործընթացները իրականացվում են միկրոպրոցեսորների հիման վրա աշխատող ինտելեկտուալ համակարգերի միջոցով։ Այս համակարգերը նախատեսված են տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների ավտոմատ կարգավորման, վերահսկման և օպտիմալացման համար՝ նվազեցնելով մարդու անմիջական մասնակցությունը և բարձրացնելով աշխատանքի ճշգրտությունն ու արդյունավետությունը։ Միկրոպրոցեսորը այստեղ հանդես է գալիս որպես կենտրոնական հաշվարկային միավոր, որը ստանում է մուտքային տվյալներ տարբեր սենսորներից, մշակում է դրանք նախապես ծրագրավորված ալգորիթմների հիման վրա և ձևավորում համապատասխան կառավարման ազդանշաններ կատարող սարքերի համար։ Այս համակարգերը լայն կիրառություն ունեն արդյունաբերությունում, էներգետիկայում, տրանսպորտում, բժշկության մեջ և նույնիսկ կենցաղային տեխնիկայում, որտեղ անհրաժեշտ է կայուն և ճշգրիտ կառավարում։ Դրանց հիմնական առավելություններից են բարձր հուսալիությունը, ճկունությունը, ծրագրավորվող լինելը և տարբեր պայմաններին արագ հարմարվելու ունակությունը։ Բացի այդ, միկրոպրոցեսորային համակարգերը թույլ են տալիս իրականացնել բարդ հաշվարկներ իրական ժամանակում, ինչը հատկապես կարևոր է դինամիկ և փոփոխական գործընթացների կառավարման համար։ Այս տեխնոլոգիաների զարգացումը նպաստել է արդյունաբերական ավտոմատացման նոր մակարդակի ձևավորմանը՝ դարձնելով արտադրական գործընթացները ավելի անվտանգ, տնտեսող և արդյունավետ։

Գեղարվեստական հայ․

«Խաչագողի հիշատակարանը» (1887) Մովսես Հայրապետյան, հայտնի նաև որպես **Րաֆֆի**, ստեղծագործություններից մեկն է, որն իսկապես մեծ կարևորություն ունի հայ գրականության մեջ։ Այս վեպը, գրված էր XIX դարի վերջերին, հանդիսանում է պատմական վեպ, որտեղ հեղինակը կենտրոնանում է Հայոց հանհրաժեշտ կռիվներում եղած մարտիկներից մեկի՝ Խաչագողի կյանքի պատմությունը։ Վեպի գլխավոր հերոսը՝ Խաչագողը, անցնում է մի երկար ճանապարհ՝ ռազմիկից, առաջնորդից մինչև ապստամբ և հայրենասեր։ Նա իր կյանքը նվիրում է ժողովրդին՝ պայքարելով օտար նվաճողների դեմ։ Սակայն, ինչպես հաճախ լինում է, նրա հոգու խորքում կա նաև արմատական դառնություն՝ անարդարության և ժողովրդի հեռանալու հետ կապված։ Խաչագողի կերպարը սիմվոլ է ներկայացնում՝ այն ժողովրդին, որն այլևս չի դիմանում և որոշում է համարձակվել։ «Խաչագողի հիշատակարանը» հանդիսանում է պատմություն այն մասին, թե ինչպես է անհատը, չնայած խիզախությանը, պայքարում և հակադրվում դժվարին հանգամանքների և իր ողջ ծագումնաբանությանը։ Վեպը կրում է խորը բարոյական եւ սոցիալական մեկնաբանություն՝ ընդգծելով այն երկընտրանքը, որը տեղի է ունենում ազգային և անձնական շահերի միջև։ Այն քննարկում է հերոսականության, զոհողության, նվիրումի ու իր հայրենիքի նկատմամբ սերն ու պարտքը։ «Խաչագողի հիշատակարանը» առաջին հերթին առհասարակ ցույց է տալիս Վերածննդի ու մեծ ազգի ձևավորման պատմական փաստերը։ Այն ունի ոչ միայն պատմական, այլ նաև հոգեբանական խորություն, որը ներկայացնում է մարդու ներքին հակասությունները, որոնք ծագում են երբեմն պատերազմի, երբեմն հայրենասերության կամ անձնական ճգնաժամի հետևանքով։ Այս ստեղծագործությունն այն վեպերից է, որը իր հերոսների և կործանիչ հերոսական ուղու միջոցով ի հայտ է բերում ազգային արժեքները, հոգու կանչը և համամարդկային միտումները։ «Խաչագողի հիշատակարանը» ներշնչում է հայ ժողովրդի անցած դժվարագույն ճանապարհների մասին մտածելու, բայց միևնույն ժամանակ բացահայտում է՝ ինչպես պայքարը դառնում է մարդուն ինքնության մասին մտածելու պատճառ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-76-529-7

Տնտեսագիտություն

Անցումային տնտեսության պայմաններում հասարակության սոցիալական կառուցվածքը բնութագրվում է խորքային փոփոխություններով, որոնք առաջանում են կենտրոնացված պլանային տնտեսությունից դեպի շուկայական հարաբերություններ անցման հետևանքով, ինչի արդյունքում փոխվում են սոցիալական խմբերի կազմը, եկամուտների բաշխումը, զբաղվածության ձևերը և սոցիալական շարժունակության մակարդակը։ Այս փուլում ձևավորվում են նոր սոցիալական շերտեր՝ ձեռնարկատերեր, մասնավոր հատվածի աշխատողներ, փոքր և միջին բիզնեսի սեփականատերեր, ինչպես նաև ֆինանսական և ծառայությունների ոլորտի մասնագետներ, մինչդեռ նախկին համակարգում գերիշխող պետական հատվածի աշխատողների դիրքը աստիճանաբար փոխվում է և հաճախ ուղեկցվում է սոցիալական անորոշությամբ։ Միաժամանակ նկատվում է սոցիալական անհավասարության աճ, քանի որ եկամուտների բաշխումը դառնում է ավելի տարբերակված, իսկ բնակչության որոշ խմբեր կարող են հայտնվել աղքատության կամ սոցիալական խոցելիության մեջ՝ պայմանավորված աշխատանքի կորստով, գնաճով և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների ոչ բավարար զարգացմամբ։ Անցումային տնտեսությունում կարևոր դեր է ստանում նաև միջին դասի ձևավորումը, որը հանդիսանում է սոցիալական կայունության հիմնական գործոններից մեկը, սակայն դրա ձևավորումը հաճախ դանդաղ և անհավասար գործընթաց է։ Զուգահեռաբար փոփոխվում են նաև կրթական և մասնագիտական պահանջները, ինչը նպաստում է սոցիալական շարժունակությանը՝ թույլ տալով որոշ անհատների բարձրանալ սոցիալական սանդուղքով, սակայն միաժամանակ առաջացնում է անհավասար հնարավորություններ տարբեր խմբերի միջև։ Ընդհանուր առմամբ, անցումային տնտեսությունում սոցիալական կառուցվածքը դառնում է ավելի դինամիկ, բազմաշերտ և երբեմն անկայուն, որտեղ սոցիալական հարաբերությունները ենթարկվում են շուկայի օրենքների ազդեցությանը և նոր տնտեսական իրականությանը հարմարվելու գործընթացին։

Գրականություն

Վեպը հայ պատմավիպական գրականության կարևոր ստեղծագործություններից է, որը ներկայացնում է XIX դարի ազգային-ազատագրական պայքարի, արևելահայության սոցիալական և քաղաքական իրավիճակի, ինչպես նաև հայրենասիրության ու ինքնության պահպանման գաղափարները։ Վեպի գործողությունները ծավալվում են Պարսկաստանի և հայկական բնակավայրերի միջավայրում, որտեղ ժողովուրդը գտնվում է բռնությունների, անարդարության և քաղաքական անկայունության պայմաններում։ Ստեղծագործության կենտրոնական հերոսը՝ Ջալալեդինը, ուժեղ կամքի, խիզախության և ազատատենչ ոգու մարմնավորում է, որի կերպարի միջոցով հեղինակը ներկայացնում է ազգային արժանապատվության, պայքարի և արդարության գաղափարները։ Վեպում Րաֆֆին պատկերում է ժամանակի հասարակական հակասությունները, իշխանական կամայականությունները, ժողովրդի ծանր կյանքը և ազգային զարթոնքի անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև հայ ժողովրդի հոգեբանական վիճակին, կրթության, ազգային ինքնագիտակցության և միասնության խնդիրներին։ «Ջալալեդին»-ում առկա են դրամատիկ իրադարձություններ, քաղաքական ինտրիգներ, պայքարի տեսարաններ և մարդկային հարաբերությունների խորքային նկարագրություններ, որոնք ստեղծում են լարված և հուզական մթնոլորտ։ Րաֆֆու լեզուն արտահայտիչ է, պատկերավոր և հայրենասիրական շնչով լի, իսկ հերոսները ներկայացված են ուժեղ բնավորություններով և գաղափարական հակադրություններով։ Վեպը ոչ միայն պատմական և գեղարվեստական արժեք ունի, այլև կրում է ազգային դաստիարակչական նշանակություն՝ կոչ անելով պահպանել ժողովրդի արժանապատվությունը, մշակույթն ու ազատության ձգտումը։ «Ջալալեդին»-ը համարվում է Րաֆֆու հայրենասիրական գրականության կարևոր նմուշներից մեկը և շարունակում է մնալ հայ ընթերցողների կողմից սիրված դասական ստեղծագործություն։

Lեզվաբանություն

Սույն նկարագրությունը վերաբերում է Թուրքիայի հարավ-արևմտյան հատվածում՝ Բուրդուրի շրջանում տարածված բարբառային տարբերակին, որը պատկանում է թուրքերենի անատոլիական բարբառների խմբին և առանձնանում է ինչպես հնչյունական, այնպես էլ բառապաշարային ու քերականական յուրահատկություններով։ Այս բարբառը ձևավորվել է պատմական, աշխարհագրական և սոցիալ-մշակութային գործոնների ազդեցության ներքո, պահպանելով տեղական խոսակցական ավանդույթների մի շարք հին շերտեր և միաժամանակ ենթարկվելով ստանդարտ թուրքերենի ազդեցությանը։ Հնչյունական մակարդակում նկատվում են որոշ ձայնափոխություններ, բաղաձայնների մեղմացում կամ ուժեղացում, ինչպես նաև ձայնավորների յուրահատուկ արտասանություն, ինչը ստեղծում է խոսքի առանձնահատուկ ռիթմ և ինտոնացիա։ Բառապաշարում հանդիպում են տարածաշրջանային ծագում ունեցող բառեր և արտահայտություններ, որոնք հաճախ բացակայում են գրական լեզվում կամ ունեն տարբեր իմաստային երանգներ։ Քերականական կառուցվածքում ևս առկա են որոշ շեղումներ ստանդարտ նորմերից, հատկապես բայաձևերի և դերանունների օգտագործման մեջ, ինչը բնորոշ է ժողովրդական խոսակցական համակարգերին։ Այս բարբառը կարևոր է լեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն թույլ է տալիս բացահայտել անատոլիական բարբառների զարգացման պատմական շերտերը և լեզվական փոխազդեցությունները տարածաշրջանում։

Գեղարվեստական հայ․

Վարդգես Պետրոսյանի խորն ու ինտենսիվ պատմվածքն է, որը նկարագրում է քաղաքային կյանքը՝ ընդգծելով նրա մութ և լուսավոր կողմերը։ Գիրքը պատմում է մի երիտասարդի կյանքի մասին, ով ապրում է քաղաքում՝ սուզված առօրյա աննշանության մեջ, սակայն նաև ձգտում է գտնել իր իրական կամքը ու ազատությունը։ Պետրոսյանի վեպը ներկայացնում է հասարակության տարբեր կողմերը՝ կենտրոնանալով նաև անտեսված, չնկատվող մարդկանց վրա։ Պատմությունը ծավալվում է մարդու հոգու ու մտքի խորքում, ցույց տալով, թե ինչ է նշանակում լինել քաղաքում, որտեղ անցուդարձն ու մարդկանց դեմքերը միայն մթնում են մեր աչքերից, բայց միշտ էլ ակնարկում են ինչ-որ լռելյայն ցավեր կամ լույսեր։ **«Քաղաքի կիսաբաց լուսամուտները»** խորապես անդրադառնում է մարդու ներքին աշխարհին՝ այն անցումը, որը նա կատարում է, երբ փորձում է վերագտնել ինքն իրեն այս խճճված աշխարհում։ Վեպը պարզ ու նույնքան համեմատաբար մելանխոլիկ է, խոսելով ժամանակի մասին, որը մնում է անցնող, բայց թողնում է անջնջելի հետք։ Պետրոսյանը ստեղծագործության մեջ խորը խորհրդի ու վերլուծության միջոցով խոսում է կյանքի և քաղաքային իրականության անտեսված կողմերի մասին՝ համոզելով ընթերցողին ոչ միայն հասկանալ, այլև զգալ՝ այսպես կոչված, «կիսաբաց լուսամուտի» մյուս կողմի իրականությունը։ Հրատարակիչ - Դարակ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 9789939923208