Գլխուղեղի թարախաօջախային ախտահարումների կլինիկական ընթացքի, ախտորոշման ու վիրահատական բուժման առանձնահատկությունները

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Հյուսիս-արևելյան Այսրկովկասի խանությունների և Ռուսական կայսրություն հարաբերությունները XVIII դարի երկրորդ կեսին՝ ընդգծելով տարածաշրջանի քաղաքական, ռազմական և դիվանագիտական գործընթացների առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ տվյալ ժամանակաշրջանում Այսրկովկասի խանական համակարգը բնութագրվում էր քաղաքական մասնատվածությամբ, որտեղ տարբեր խանություններ հանդես էին գալիս որպես կիսանկախ կամ ձևականորեն ենթակա միավորներ՝ հաճախ փոփոխվող դաշնակցային հարաբերություններով։ Վերլուծվում է, որ Ռուսական կայսրության հարավային ընդլայնման քաղաքականությունը, պայմանավորված ռազմավարական և տնտեսական շահերով, աստիճանաբար ուժեղացրել է նրա ներգրավվածությունը Կովկասյան տարածաշրջանում՝ ձևավորելով դիվանագիտական և ռազմական ճնշման բազմաշերտ մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական արշավանքների և պայմանագրային համակարգի դերին, որոնք փոխել են ուժերի հավասարակշռությունը և հիմք դրել տարածաշրջանի հետագա ինտեգրման գործընթացներին Ռուսական կայսրության կազմում։ Նշվում է նաև, որ խանությունների միջև ներքին հակասությունները և մրցակցությունը հաճախ նպաստել են արտաքին ուժերի ազդեցության խորացմանը՝ թույլ տալով Ռուսական կայսրությանը աստիճանաբար ամրապնդել իր դիրքերը Հյուսիսային Այսրկովկասում։ Ընդհանուր առմամբ, XVIII դարի երկրորդ կեսի այս հարաբերությունները դիտարկվում են որպես բարդ և բազմաշերտ գործընթաց, որտեղ տեղական քաղաքական կառուցվածքները և կայսերական ընդլայնման քաղաքականությունը փոխազդելով ձևավորել են տարածաշրջանի պատմական զարգացման ուղղությունը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Արարատի և Վաղարշապատի շրջանի վերաբերյալ պատմական ու աշխարհագրական տեղեկությունների ուսումնասիրություն՝ եվրոպական գիտական և ճանապարհորդական ավանդույթի համատեքստում։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել հատկապես այն առումով, որ տարածաշրջանը ներկայացվում է օտարազգի դիտորդի տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել Արարատ լեռան, Վաղարշապատի և հարակից բնակավայրերի բնական միջավայրի, պատմական հուշարձանների, բնակչության, տեղական սովորույթների և մշակութային ժառանգության մասին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել Արարատի աշխարհագրական դիրքի և բնության նկարագրությունները, լեռան հետ կապված պատմական ու ավանդական պատկերացումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ճանապարհների, բնակավայրերի և տեսարժան վայրերի վերաբերյալ դիտարկումները։ Վաղարշապատի ուսումնասիրությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ այն դարեր շարունակ եղել է հայկական քաղաքական, կրոնական և մշակութային կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այդ պատճառով քաղաքի եկեղեցիների, վանքերի, հնագիտական մնացորդների և այլ պատմամշակութային հուշարձանների վերաբերյալ նկարագրությունները կարող են կարևոր աղբյուր լինել տարածաշրջանի պատմական կերպարի վերականգնման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Արարատյան դաշտի բնաշխարհի, բնակչության կենցաղի, գյուղատնտեսության, տեղական տնտեսության և հասարակական կյանքի մասին տեղեկությունների շնորհիվ։ Նման աղբյուրների առանձնահատկությունն այն է, որ դրանցում պատմական փաստերը հաճախ համադրվում են հեղինակի անձնական դիտարկումների, ճանապարհորդական տպավորությունների և ժամանակի եվրոպական գիտական պատկերացումների հետ։ Հետևաբար նյութը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես Հայաստանի վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքածու, այլև որպես այն ժամանակաշրջանի եվրոպական հետաքրքրության արտահայտություն դեպի հայկական պատմությունը, քրիստոնեական մշակույթը և Արարատի տարածաշրջանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ Վաղարշապատի և Արարատի տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, հուշարձանների, մշակութային ժառանգության և եվրոպական հայագիտական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, հնագետներին, մշակութաբաններին, աշխարհագրագետներին և ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը հնարավորություն է տալիս Արարատի և Վաղարշապատի պատմամշակութային միջավայրը դիտարկել օտարազգի հեղինակի դիտանկյունից՝ միավորելով աշխարհագրական նկարագրությունը, պատմական տեղեկությունները, հնագիտական դիտարկումները և հայկական մշակույթի վերաբերյալ վկայությունները։

Մանկական

«Հեքիաթն է կանչում. Շունն ու կատուն» (Հովհաննես Թումանյան) տիպիկ Թումանյանյան հեքիաթ-երգ է, որը պատմում է կենդանիների միջոցով մարդկային բնավորության մասին։ Հեքիաթում շունը և կատուն հանդես են գալիս որպես հակադրող կերպարներ՝ պատկերելով տարբեր մոտեցումներ և սովորություններ։ Թումանյանը կենդանիների կերպարներով մատնանշում է մարդկանց թերություններն ու լավ կողմերը՝ առանց բացահայտ վիրավորելու։ Գիրքը/հեքիաթը զվարճալի է ու կենսուրախ, քանի որ Թումանյանի լեզուն հումորով և ռիթմիկ է՝ նման երգի։ Պատմությունը սովորեցնում է, որ տգեղ մրցակցությունը և ինքնասիրահարվածությունը հաճախ ծնում են անհասկանալի վիճակներ։ Հեքիաթում կան նաև բարոյական տողեր՝ միավորող ու դաստիարակիչ՝ օրինակ՝ փոխադարձ հարգանք, ընկերություն և համբերություն։ Թումանյանի հեքիաթները հաճախ ունեն սիմվոլիկ իմաստ, և այս հեքիաթը նույնպես կարող է մատնանշել՝ ինչպե՞ս են մարդիկ ապրում կողք կողքի։ «Շունն ու կատուն» հեքիաթը նպաստում է երեխաների էթիկական դաստիարակությանը՝ ցույց տալով, որ ճիշտ է ընտրել հանդուրժող ու ազնիվ վարք։ Գիրքը հարմար է փոքրիկների համար, ինչպես նաև կարելի է ընթերցել ընտանիքով՝ երեկոյան ժամերին։ Հեքիաթը դյուրին է հիշվում և հաճելի՝ շնորհիվ Թումանյանի հմայիչ, երգային ոճի։ Այս պատմությունը նաև լավ օրինակ է, թե ինչպես կարելի է հեքիաթով ուսուցանել կյանքը՝ առանց առարկայական դասի։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2011

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտահետազոտական հիմնարկների գործունեության արդյունքների վերլուծությունը՝ ամփոփելով տվյալ ժամանակաշրջանում իրականացված գիտական աշխատանքները, դրանց արդյունավետությունն ու գործնական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարբեր հետազոտական ուղղություններով ձեռք բերված արդյունքները, կիրառված մեթոդները, ոլորտում արձանագրված ձեռքբերումներն ու առկա խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։ Ներկայացվում են մեթոդական հանձնարարականներ, որոնք նպատակ ունեն աջակցելու գիտական հետազոտությունների կազմակերպմանը, արդյունքների գնահատմանը և նորարարական մոտեցումների ներդրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության ոլորտի գիտաշխատողներին, մասնագետներին, ղեկավարներին, դասախոսներին և ուսանողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտահետազոտական գործունեությունն ու դրա գործնական նշանակությունը բնութագրող տեղեկատվական աղբյուր։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի հիմնական գետերի և ափամերձ գոտիների մակրոֆիտային ֆլորայի և բուսականության ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ջրային էկոհամակարգերի կառուցվածքը և էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են ջրային և կիսաջրային բույսերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և դրանց հարմարվողականությունը լճային և գետային պայմաններին։ Աշխատությունը ընդգծում է մակրոֆիտների դերը որպես էկոհամակարգերի կայունության, ջրի որակի կարգավորման և կենսաբազմազանության պահպանման կարևոր բաղադրիչ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև մարդածին ազդեցությունների՝ ջրի մակարդակի փոփոխության, աղտոտման և ափամերձ գոտիների օգտագործման ազդեցությանը բուսական համայնքների վրա։ Նյութը կարևոր է բուսաբանների, էկոլոգների, հիդրոկենսաբանների և բնապահպանական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով Սևանա լճի էկոհամակարգի պահպանության և վերականգնման գիտական հիմքերի զարգացմանը։