Լիսաբոնի պայմանագրի 49-րդ (նախկինում 43) և 56-րդ (նախկինում 49) դրույթները, դրանց կիրառելիությունը և կարգավորման ոլորտը

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կամպիլոբակտերիոզների տարածման օրինաչափությունների, համաճարակաբանական առանձնահատկությունների և կանխարգելման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հիվանդության տարածվածության մակարդակը, վարակման ուղիները, ռիսկի գործոնները, սեզոնային փոփոխությունները և բնակչության տարբեր խմբերի շրջանում հիվանդացության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կամպիլոբակտերիաների կենսաբանական հատկությունները, վարակի աղբյուրները, համաճարակաբանական վերահսկման մեթոդները և լաբորատոր ախտորոշման նշանակությունը։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև կանխարգելիչ միջոցառումներին, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավման ուղիներին և վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գիրքը նախատեսված է համաճարակաբանների, վարակաբանների, մանրէաբանների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ստատիկ հիշողության սարքերի (Static Memory Devices) թեստավորման ավտոմատացված համակարգի մշակման խնդիրներին՝ ընդգծելով ժամանակակից միկրոէլեկտրոնային սարքավորումների որակի ապահովման և սխալների հայտնաբերման մեթոդների կատարելագործումը։ Հեղինակը վերլուծում է SRAM տիպի հիշողության սարքերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր խափանումների տեսակները և դրանց հայտնաբերման ալգորիթմական մոտեցումները։ Գրքում դիտարկվում են թեստավորման ավտոմատացված համակարգերի նախագծման սկզբունքները՝ ներառյալ թեստային ազդանշանների գեներացիան, արդյունքների վերլուծությունը և սխալների դասակարգման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Built-In Self-Test (BIST) և արտաքին ավտոմատացված թեստավորման լուծումների համադրությանը, ինչպես նաև թեստավորման ծածկույթի (test coverage) բարձրացման ռազմավարություններին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև մոդելավորման և սիմուլյացիայի գործիքների կիրառումը՝ թեստավորման գործընթացի արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատությունը ընդգծում է ավտոմատացված թեստավորման համակարգերի կարևորությունը բարձր հուսալիությամբ միկրոսխեմաների արտադրության և որակի վերահսկման մեջ։ Այն օգտակար է էլեկտրոնիկայի ինժեներների, համակարգային նախագծողների և միկրոսխեմաների թեստավորման մասնագետների համար։

Գեղարվեստական հայ․

Գոհար Նավասարդյանի խորը ու զգացմունքային վեպն է, որը անդրադառնում է կնոջ էմոցիաներին, նրա ներաշխարհին և սիրո բարդությանը։ Գրքում պատմվում է մի երիտասարդ կնոջ՝ Սոֆիայի մասին, ով պայքարում է սեփական ինքնության համար, փորձում գտնել իր ճանապարհը այն աշխարհում, որտեղ սիրո և մարդկային հարաբերությունների սահմանները մշուշոտ են։ Վեպը շատ ավելին է, քան պարզապես սիրային պատմություն։ Այն ուսումնասիրում է ընտանիքի, մոր ու կնոջ դերը, հասարակության մեջ կնոջ կարգավիճակը և դրա հետ կապված անհանգստությունները։ Գոհար Նավասարդյանը ներկայացնում է այս ամենը շատ անկեղծ ու խորաթափանց կերպով՝ անդրադառնալով նաև հոգեբանական հարցերի, ինչպես նաև կնոջ անձնական անկախության, ինքնազարգացման ու փոխըմբռնման կարևորությանը։ Վեպը նաև թափանցիկորեն բացահայտում է, թե ինչպես են արտաքին խոչընդոտները և ներսում տեղի ունեցող հակասությունները ձևավորում մարդու ներքին աշխարհը։ **«Ինձ պիոններ չնվիրես»**-ը պատմություն է այն մասին, թե ինչպես կարող են փոխվել սիրո ու հարաբերությունների նորմերը, երբ սկսում ենք խորանալ մեր սեփական էմոցիաների ու զգացմունքների մեջ, բացահայտելով ներսում քողարկված անհանգստությունները ու անկեղծ ցանկությունները։ Հրատարակիչ - Էլդորադո Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-826-77-6

Մաթեմատիկա

Նյութում ընդգրկված են մաթեմատիկայի տարրական և միջին մակարդակի բաժիններ՝ թվաբանություն, հանրահաշվի հիմունքներ, ֆունկցիաների պարզ ուսումնասիրություն, տարրական հավանականություններ և վիճակագրության ներածություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մտածողության զարգացմանը և իրական կյանքի խնդիրներում մաթեմատիկայի կիրառությանը։ Դասագիրքը կառուցված է պարզ և մատչելի լեզվով, ներառում է բազմաթիվ օրինակներ և վարժություններ, ինչը նպաստում է ինչպես ինքնուրույն ուսուցմանը, այնպես էլ լսարանային աշխատանքի արդյունավետությանը։

Ինֆորմատիկա

Գիրքը նվիրված է ածխաթթու գազի արտանետումների մակարդակի կառավարման հիմնախնդիրներին՝ մակրոտնտեսական մոդելների մշակման և կիրառման միջոցով։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են տնտեսության զարգացման, արտադրական գործընթացների և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության փոխկապակցվածության վերլուծության մեթոդները։ Աշխատությունը դիտարկում է այն տեսական և գործնական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու տնտեսական գործունեության ազդեցությունը կլիմայական փոփոխությունների վրա և մշակելու արդյունավետ քաղաքականություններ արտանետումների նվազեցման համար։ Քննարկվում են մակրոտնտեսական ցուցանիշների, էներգետիկ համակարգերի, տեխնոլոգիական զարգացման և բնապահպանական սահմանափակումների փոխազդեցությունները։ Գիրքը ներկայացնում է մոդելավորման գործիքներ, որոնք կարող են կիրառվել կայուն տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների ձևավորման, շրջակա միջավայրի պահպանության միջոցառումների գնահատման և երկարաժամկետ տնտեսական որոշումների ընդունման գործընթացներում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տնտեսագետների, բնապահպանական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են տնտեսության ու էկոլոգիական խնդիրների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ։

Մաթեմատիկա

Այս տեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է ծակոտկեն նյութերի իրական պլաստիկ հատկությունների փորձարարական որոշման մեթոդների և բիմետաղական խողովակների ստացման տեխնոլոգիական եղանակների հետազոտությանը։ Աշխատության հիմքում նյութերի դեֆորմացիոն վարքի ավելի ճշգրիտ գնահատման խնդիրն է, հատկապես այն դեպքերում, երբ նյութի կառուցվածքում առկա ծակոտկենությունը զգալիորեն ազդում է նրա մեխանիկական հատկությունների, ամրության, պլաստիկության և ձևափոխման բնույթի վրա։ Ծակոտկեն նյութերը տարբերվում են ամբողջական, խիտ մետաղներից նրանով, որ դրանց մեխանիկական վարքը պայմանավորված է ոչ միայն նյութի քիմիական բաղադրությամբ և մետաղական հիմքի հատկություններով, այլև ծակոտիների քանակով, չափերով, ձևով, բաշխմամբ և փոխկապակցվածությամբ։ Այդ պատճառով դասական մետաղների համար կիրառվող պլաստիկության գնահատման մեթոդները միշտ չէ, որ բավարար են նման նյութերի իրական դեֆորմացիոն հատկությունները նկարագրելու համար։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է փորձարարական մեթոդաբանության մշակումը, որը թույլ կտա որոշել նյութի իրական պլաստիկ հատկությունները՝ հաշվի առնելով դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել տարբեր տեսակի մեխանիկական փորձարկումներ՝ ձգում, սեղմում, ճնշումային կամ այլ դեֆորմացիոն փորձեր։ Փորձերի ընթացքում ստացված ուժ–դեֆորմացիա կամ լարում–դեֆորմացիա կախվածությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել նյութի դիմադրությունը պլաստիկ ձևափոխմանը, ամրացման բնույթը և դեֆորմացիայի սահմանային հնարավորությունները։ Ծակոտկեն նյութերի դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ծակոտկենության ազդեցության գնահատումը։ Նույն քիմիական բաղադրությամբ նյութերը կարող են ունենալ տարբեր մեխանիկական հատկություններ՝ կախված ծակոտկենության աստիճանից և միկրոկառուցվածքից։ Դեֆորմացիայի ընթացքում ծակոտիները կարող են սեղմվել, փակվել, վերաձևավորվել կամ փոխազդել միմյանց հետ, ինչի հետևանքով նյութի մեխանիկական հատկությունները կարող են փոփոխվել հենց փորձի ընթացքում։ Այս հանգամանքը պահանջում է փորձարարական տվյալների մանրամասն վերլուծություն և համապատասխան մաթեմատիկական մեկնաբանություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություն կարող է լինել իրական և պայմանական պլաստիկ հատկությունների տարբերակումը։ Փորձարարական տվյալների պարզ չափումը միշտ չէ, որ արտացոլում է նյութի ներքին դեֆորմացիոն մեխանիզմները, քանի որ չափվող ընդհանուր դեֆորմացիան կարող է ներառել ինչպես մետաղական կմախքի պլաստիկ ձևափոխությունը, այնպես էլ ծակոտիների կառուցվածքային փոփոխությունը։ Հետևաբար անհրաժեշտ է մշակել այնպիսի մեթոդներ, որոնք թույլ կտան առանձնացնել տարբեր բաղադրիչների ներդրումը և ստանալ նյութի առավել իրատեսական պլաստիկ բնութագրերը։ Բիմետաղական խողովակների ստացումը ուսումնասիրության երկրորդ կարևոր ուղղությունն է։ Բիմետաղական խողովակը բաղկացած է տարբեր հատկություններով երկու մետաղական շերտերից, որոնք համատեղ օգտագործման դեպքում կարող են ապահովել այնպիսի բնութագրերի համադրություն, որը դժվար է ստանալ մեկ մետաղի միջոցով։ Օրինակ՝ արտաքին շերտը կարող է ապահովել մեխանիկական ամրություն, իսկ ներքին շերտը՝ կոռոզիոն, ջերմային կամ քիմիական միջավայրի նկատմամբ բարձր դիմադրություն։ Այդպիսի համակցված կառուցվածքները կարող են կիրառվել տարբեր արդյունաբերական և ինժեներական համակարգերում։ Բիմետաղական խողովակների արտադրության տեխնոլոգիայի կարևոր խնդիրներից է տարբեր մետաղների միջև կայուն և ամուր կապի ձևավորումը։ Միացման որակը պետք է բավարար լինի հետագա մեխանիկական և ջերմային ազդեցություններին դիմակայելու համար։ Եթե շերտերի միջև առաջանում են անընդհատության խախտումներ, դատարկություններ կամ թույլ կպչունության գոտիներ, ապա խողովակի շահագործման ընթացքում կարող են առաջանալ շերտազատում, ճաքեր կամ այլ վնասումներ։ Այդ պատճառով արտադրության մեթոդի ընտրությունը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն խողովակի երկրաչափական ձևավորումը, այլև միջշերտային կապի որակը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել բիմետաղական խողովակների ստացման տարբեր դեֆորմացիոն և մետալուրգիական եղանակներ։ Դրանց արդյունավետությունը կարող է գնահատվել խողովակի չափային ճշգրտությամբ, շերտերի միացման ամրությամբ, նյութերի դեֆորմացիայի համատեղելիությամբ և ստացված արտադրանքի մեխանիկական հատկություններով։ Հատուկ ուշադրություն է պահանջում այն հարցը, թե ինչպես են տարբեր նյութերի պլաստիկ հատկությունների տարբերությունները ազդում համատեղ ձևավորման գործընթացի վրա։ Եթե երկու մետաղներն ունեն զգալիորեն տարբեր հոսունության սահմաններ կամ ամրացման բնութագրեր, ապա նույն արտաքին բեռնվածության պայմաններում դրանք կարող են տարբեր չափով դեֆորմացվել։ Սա կարող է հանգեցնել ներքին լարումների առաջացման և շերտերի միջև կապի խախտման վտանգի։ Այդ պատճառով ծակոտկեն նյութերի իրական պլաստիկ հատկությունների ճիշտ որոշումը կարող է անմիջականորեն կապված լինել բիմետաղական խողովակների ձևավորման տեխնոլոգիայի օպտիմալացման հետ։ Փորձարարական մեթոդների մշակման ժամանակ կարևոր է նաև չափումների ճշգրտությունը։ Փորձանմուշի երկրաչափությունը, բեռնման արագությունը, ջերմաստիճանը, նյութի նախնական կառուցվածքը և սարքավորման առանձնահատկությունները կարող են ազդել ստացված արդյունքների վրա։ Հետևաբար անհրաժեշտ է ապահովել փորձերի վերարտադրելիություն և տարբեր պայմաններում ստացված տվյալների համադրելիություն։ Մանրադիտակային և մետալոգրաֆիական ուսումնասիրությունները կարող են լրացնել մեխանիկական փորձարկումների արդյունքները՝ հնարավորություն տալով տեսնել ծակոտիների ձևափոխությունը, միկրոճաքերի առաջացումը և բիմետաղական շերտերի միջսահմանային կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության գիտական արժեքը կայանում է ծակոտկեն նյութերի դեֆորմացիոն վարքի և դրանց գործնական ձևավորման տեխնոլոգիայի միջև կապի բացահայտման մեջ։ Իրական պլաստիկ հատկությունների ավելի ճշգրիտ գնահատումը կարող է հնարավորություն տալ կանխատեսել նյութի վարքը արտադրական գործընթացներում և ընտրել այնպիսի դեֆորմացիոն ռեժիմներ, որոնք նվազեցնում են վնասման հավանականությունը։