Պոեմներ Հովհաննես Թումանյան

Գեղարվեստական հայ․

«Կոմիտասի հիշատակին»՝ Եղիշե Չարենցի այս բանաստեղծությունը հանդիսանում է խորը հուզական ու փիլիսոփայական հարգանքի տուրք Կոմիտաս Վարդապետի հիշատակին՝ հայ մշակույթի ու երաժշտության մեծագույն տիտանիներից մեկին։ Չարենցը, լինելով հայրենասիրական և մշակութային արժեքների մեծ երկրպագու, իր ստեղծագործության մեջ արտահայտում է այն սերն ու հարգանքը, որ կոմիտասյան արվեստն ու անձը ներշնչել են հայ ժողովրդի համար։ Այս բանաստեղծությունը գրվել է Կոմիտասի մահից հետո, երբ նրա արվեստի արժեքը դառնում էր անքննարկելի մի հատկանիշ հայ ժողովրդի մշակութային կյանքում։ Չարենցը, իր բնորոշ պոետիկ ոճով, մարմնավորում է Կոմիտասի կերպարը՝ որպես հայ երաժշտության, արվեստի ու մշակույթի մի բացառիկ խորհրդանիշ։ Եղիշե Չարենցի բանաստեղծության մեջ Կոմիտասը ներկայացվում է ոչ միայն որպես երաժիշտ կամ վարդապետ, այլև որպես ժողովրդի խորհրդանիշ, որի երաժշտությունը վերածվեց ազգային ինքնության, պայքարի ու գոյության լեզվի։ Բանաստեղծությունն անցնում է հայ ժողովրդի մշակութային անցյալով՝ ընդգծելով այն կարևորությունը, որը Կոմիտասը ունեցել է հայության համար՝ ոչ միայն որպես երաժիշտ, այլ նաև որպես ազգային արժեքների պահապան։ Չարենցը մասնավորապես նշում է Կոմիտասի չխափանվող հավատը դեպի հայ ժողովրդի մշակութային ավանդները՝ հատկապես նրա ներաշխարհում գտնվող կապը ժողովրդական արվեստի և սուրբ երաժշտության միջև։ Արտահայտելով խոր գնահատանք ու երկրպագություն Կոմիտասի կերպարին, Չարենցը չի մոռանում, որ Կոմիտասի ստեղծագործությունները կապված էին նաև չարչարանքների, դժվարությունների ու պատմական ողբերգությունների հետ։ Այն մի բանաստեղծություն է, որը զուգահեռում է արվեստի ու քաղաքական, մշակութային խոչընդոտների մասին հիշողությունները՝ Կոմիտասի անձի վերակենդանացման և նրա ժառանգության շարունակականության մասին։ «Կոմիտասի հիշատակին» ծառայում է ոչ միայն որպես մշակութային պոեզիա, այլ նաև որպես հայ ժողովրդի հիշողության մի տարր, որտեղ երաժշտությունը, արվեստը և ազգային ինքնությունը միավորվում են՝ հպարտորեն կանգնած պատմության մեջ։ Հրատարակիչ - ԳԱԹ հրատ. Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-1-0936-7

Գրականություն

Ժողովածուն ներկայացնում է Վահան Թոթովենցի բազմաժանր ստեղծագործական ժառանգության կարևոր հատվածը՝ ընդգրկելով նրա պոետական, արձակ և պատմողական գործերը։ Այս գիրքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հեղինակի գրական աշխարհայացքի, գեղարվեստական մտածողության և մարդկային հոգեբանության խորքային ընկալումների մասին։ Թոթովենցը հայ գրականության ամենաինքնատիպ հեղինակներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները համատեղում են քնարականությունը, հուշագրական զգացողությունը, ազգային ողբերգության գիտակցումը և մարդկային ներաշխարհի նուրբ վերլուծությունը։ Ժողովածուում ընդգրկված պոեմները առանձնանում են հուզական բարձր լիցքով, պատկերավոր լեզվով և փիլիսոփայական շերտերով։ Դրանցում հաճախ արտահայտվում են հայրենիքի կորստի ցավը, մարդու միայնությունը, հիշողության ուժը և ժամանակի անողոք ընթացքը։ Վեպերն ու պատմվածքները պատկերում են արևմտահայ կյանքի առօրյան, գյուղական ու քաղաքային միջավայրը, մարդկային հարաբերությունները, մանկության հիշողությունները և պատմական ողբերգական իրադարձությունների ազդեցությունը մարդու ճակատագրի վրա։ Թոթովենցի արձակը աչքի է ընկնում կենդանի նկարագրություններով, հոգեբանական խորությամբ և ինքնակենսագրական տարրերով, որոնց շնորհիվ նրա հերոսները դառնում են իրական ու զգայական կերպարներ։ Հեղինակի ստեղծագործություններում առանձնահատուկ տեղ ունի նաև ազգային ինքնության, մշակութային հիշողության և մարդկային արժանապատվության թեման։ Նրա լեզուն հարուստ է ժողովրդական արտահայտություններով, պատկերային մտածողությամբ և զգացմունքային նրբերանգներով, ինչը ստեղծում է յուրահատուկ գրական մթնոլորտ։ Այս ժողովածուն կարևոր արժեք ունի հայ դասական գրականության մեջ, քանի որ այն մեկտեղում է Թոթովենցի տարբեր ստեղծագործական փուլերի աշխատանքները և հնարավորություն տալիս ընթերցողին ամբողջականորեն բացահայտել նրա գրական տաղանդը։ Գիրքը հետաքրքիր է ինչպես հայ դասական արձակի և պոեզիայի սիրահարների, այնպես էլ այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ճանաչել արևմտահայ գրականության հոգեբանական և մշակութային աշխարհը։

Բնապահպանություն

Գրքում ներկայացվում են հողի առաջացման հիմնական գործոնները՝ կլիմա, ռելիեֆ, մայր ապարներ, բուսականություն և ժամանակ։ Բացատրվում են հողի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հողի բերրիության վրա։ Առանձին բաժիններ նվիրված են հողերի դասակարգմանը և աշխարհագրական տարածմանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր բնական պայմաններում ձևավորվում տարբեր տեսակի հողեր։ Քննարկվում են նաև հողի օգտագործման խնդիրները՝ հատկապես գյուղատնտեսության մեջ, ինչպես նաև հողի պահպանության և բարելավման մեթոդները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև հողի դեգրադացիայի խնդիրներին՝ էրոզիա, աղակալում, աղտոտում, և առաջարկում է դրանց կանխարգելման ու կառավարման ուղիներ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական նշանակությունը՝ կարևոր լինելով ինչպես ուսանողների, այնպես էլ գյուղատնտեսության և բնապահպանության ոլորտի մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Ներկայացնում է գրականագիտության այն տեսական մոտեցումները և հետազոտական մեթոդները, որոնք կիրառվում են արտասահմանյան (աշխարհագրականորեն ոչ հայկական) գրականության ուսումնասիրության մեջ։ Գիրքը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրել ամբողջական գիտելիքներ՝ ինչպես գրական թեքումների, դպրոցների և ուղղությունների տեսական հիմքերի, այնպես էլ տեքստային վերլուծության մեթոդների մասին։ Աշխատությունը օգտակար է գրականագիտության, լեզվաբանության, մշակույթի ուսումնասիրության, համեմատական գրականության և արվեստաբանության ուսանողների, ինչպես նաև մասնագետների համար։ Այն նպաստում է գլոբալ գրական մշակույթի ընկալմանը և գիտական մոտեցումների կիրառմանը՝ տարբեր լեզուների և մշակույթների գրական ստեղծագործությունները ուսումնասիրված դարձնելու համար։

Բնապահպանություն

Գիրքը ներկայացնում է էկոլոգիական անվտանգության հիմնական հասկացությունները՝ բնապահպանական սպառնալիքներ, ռիսկերի գնահատում, աղտոտման աղբյուրներ և դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի ու մարդու առողջության վրա։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է էկոլոգիական վտանգների դասակարգումը՝ ներառելով արդյունաբերական, ճառագայթային, քիմիական և կենսաբանական գործոնները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման և կառավարման մեխանիզմները։ Աշխատությունում ներկայացվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռիսկերի կառավարման և արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման համակարգերը՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության և միջազգային համագործակցության դերը էկոլոգիական անվտանգության ապահովման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն զարգացման սկզբունքներին և հասարակության էկոլոգիական գիտակցության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգիայի, բնապահպանության, քաղաքացիական պաշտպանության և կառավարման ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և կիրառական ուղեցույց էկոլոգիական անվտանգության ոլորտում։

Արտասահմանյան գրականություն

«Զոլավոր գիշերազգեստով տղան» (Ջոն Բոյն) զգացմունքային և տխուր պատմություն է, որը բացահայտում է մարդկային չարությունն ու անմեղության կորստի թեման։ Գիրքը պատմվում է 9-ամյա Բրունոյի՝ մի փոքրիկ տղայի աչքերով, ով ապրում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ իր հոր հետ, որը ծառայում է նացիստական գերմանիայի զինված ուժերում։ Բրունոն չի հասկանում մեծահասակների աշխարհը, բայց զգում է, որ իր շուրջը շատ բան սխալ է։ Նա հանդիպում է կողքի վրանիկների փոքրիկ Մարշելային՝ որն ապրում է «հատուկ կենտրոնում», և նրանց միջև ծնվում է անմեղ, պարզ ընկերություն։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես է չարությունը, ատելությունն ու խտրականությունը վնասում մարդկանց, անգամ երբ նրանք շատ փոքր են։ Բրունոյի ու Մարշելայի ընկերությունը նրբորեն ցույց է տալիս մարդկային հոգու մաքրությունն ու կարեկցանքը՝ հակառակ բոլոր խոչընդոտներին։ «Զոլավոր գիշերազգեստը» (առաջին հայացքից պարզ և զարմանալի անունը) խորհրդանշում է ճամբարային մարդկանց միօրինակ, անօրինակ կյանքը և նրանց հանդեպ վերաբերմունքը։ Գիրքը շատ հուզիչ է, քանի որ այն պատմվում է անմեղ երեխայի տեսանկյունից, և ընթերցողը տեսնում է ողբերգությունը՝ առանց չափազանց մեծ բառերի։ Ջոն Բոյնը հաջողում է ցույց տալ պատերազմական մարդու ցավը և մարդկային արժանապատվության կորստը՝ պարզ, բայց ուժեղ պատմությամբ։ Այս վեպը հարմար է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ պատմական դեպքերն մարդկային աչքերով և գնահատել խաղաղությունը։ Հրատարակիչ - Վերնատուն Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9180-5-1