Րաֆֆի-ԱՆԲԱԽՏ ՀՌԻՓՍԻՄԵՆ

Մանկական

Գիտելիքների հանրագիտարան.Գիտություն Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-66-257-2

Կենսաբանություն

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է սիրո և համբույրի ֆիզիոլոգիական հիմքերը՝ բացատրելով, թե ինչ կենսաբանական և նյարդային գործընթացներ են տեղի ունենում մարդու օրգանիզմում հուզական կապվածության և ֆիզիկական մտերմության ժամանակ։ Աշխատանքում քննարկվում է, թե ինչպես է սերը ձևավորվում ուղեղի աշխատանքով՝ կապված լինելով հորմոնների և նյարդային փոխանցիչների ակտիվության հետ, ինչպիսիք են դոպամինը, օքսիտոցինը, սերոտոնինը և ադրենալինը, որոնք ազդում են հաճույքի, կապվածության և էմոցիոնալ կայունության զգացման վրա։ Ներկայացվում է, որ համբույրի ընթացքում ակտիվանում են բազմաթիվ զգայական ընկալիչներ, որոնք ուղեղին փոխանցում են ազդակներ շուրթերից և մաշկից, ինչի արդյունքում ուժեղանում է հուզական արձագանքը և ձևավորվում է մտերմության զգացում։ Ռեֆերատում բացատրվում է նաև, որ համբույրը կարող է ազդել սրտանոթային համակարգի վրա՝ բարձրացնելով սրտի զարկերի հաճախականությունը և խթանելով արյան շրջանառությունը, ինչպես նաև նվազեցնել սթրեսի մակարդակը՝ նվազեցնելով կորտիզոլ հորմոնի քանակը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համբույրի կենսաբանական և էվոլյուցիոն նշանակությանը՝ որպես սոցիալական կապերի ամրապնդման և զուգընկերների ընտրության վարքային մեխանիզմ։ Նշվում է, որ սիրո զգացումը միայն զգացմունքային երևույթ չէ, այլ նաև բարդ նյարդակենսաբանական գործընթաց, որը ներառում է ուղեղի տարբեր հատվածների համատեղ աշխատանքը։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել կենսաբանությամբ, հոգեբանությամբ և մարդու ֆիզիոլոգիայով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է սիրո և համբույրի գիտական բացատրությունը և դրանց ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա։

Գրականություն

Ներկայացնում է հայ դասական գրականության ամենահզոր էպիկական և քնարաէպիկական ստեղծագործությունները, որոնց միջոցով հեղինակը բացահայտում է հայ ժողովրդի հոգևոր աշխարհը, գյուղական կյանքը, բարոյական արժեքները և մարդկային հարաբերությունների խորքային շերտերը։ Թումանյանի պոեմները առանձնանում են իրենց ժողովրդական հիմքով, պարզ, բայց խորիմաստ լեզվով և համամարդկային գաղափարներով, որոնք հաճախ միահյուսվում են ազգային ավանդույթների ու բանահյուսության հետ։ Նրա ամենահայտնի պոեմներից են «Անուշը», «Մարոն», «Լոռեցի Սաքոն», «Ախթամարը» և այլ ստեղծագործություններ, որտեղ ներկայացված են սիրո, ճակատագրի, սոցիալական անհավասարության, մարդու և բնության փոխհարաբերության թեմաները։ Թումանյանի ստեղծագործություններում գյուղական միջավայրը դառնում է ոչ միայն գործողության վայր, այլ նաև ազգային հոգեբանության և բարոյական արժեքների կրող։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց ուժեղ և թույլ կողմերով, որոնց ճակատագրերը հաճախ ողբերգական են, բայց խորապես մարդկային և համոզիչ։ Պոեմներում առանձնահատուկ տեղ ունի նաև ժողովրդական լեզվի և բանավոր խոսքի արվեստական մշակումը, որը Թումանյանի ստեղծագործությունները դարձնում է հասկանալի և հարազատ լայն ընթերցող հանրությանը։ Նրա պոեզիան համադրում է ռեալիզմը, ռոմանտիզմը և ժողովրդական մտածողությունը՝ ստեղծելով ազգային էպոսի նոր ձևաչափ։ Այս ժողովածուն կարևոր է ոչ միայն որպես գրական արժեք, այլ նաև որպես հայ ազգային ինքնության, բարոյականության և մշակութային հիշողության կարևոր աղբյուր։

Գեղարվեստական հայ․

Համո Սահյանի հայոց լեզվով գեղեցիկ ու սուր ստեղծագործությունների հավաքածու է, որը ընդգրկում է պոետի լավագույն պոեմները և բանաստեղծությունները։ Սահյանը ոչ միայն մեծ բանաստեղծ է, այլև բանաստեղծության մեջ հայկական հոգու ամենասուր և զգայուն նկարագրիչը։ Գրքում համախմբված են նրա սիրերգությունները, հայրենասիրական գրառումները և մարդկային կյանքի մութ կողմերին նվիրված մտքերը։ Սահյան արվեստը մի քանի չափանիշներով առանձնանում է՝ խորությամբ, ազնվությամբ և տարփածությամբ։ Պոեմները խոսում են մարդկային հոգու անկեղծ սիրո և կարոտի մասին, ինչպես նաև մեծ հայրենասիրության և մարդասիրության թեմաներով։ Նրա պոեզիան անկեղծ է ու ազնիվ՝ անցնելով մարդկային ապրումների բոլոր դրսևորումները՝ ցավից մինչև երազանքներ։ **«Ընտրանի (Սահյան Հ.)»**-ը ոչ միայն Համո Սահյանի ստեղծագործությունների հավաքածու է, այլ նաև նրա անցած կյանքի ու մտածողության ներքո զարգացած մթնոլորտի պատկեր։ Դա մի գիրք է, որն իր թռիչքով ու ձգտումով մարդկանց պետք է հասցնի այն գաղափարներին, որոնք ոգևորում են ու մղում դեպի ավելի բարձր նպատակներ՝ սերը, հայրենիքն ու մարդկային արժեքները։ Այս ժողովածուն հայ բանաստեղծության գլուխգործոցներից է՝ Սահյանի կյանքի և ստեղծագործության ամենամեծ շտեմարաններից մեկը։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-68-533-5

Գրականություն

Վերնագիրը՝ «Աղբյուրի մոտ թրքուհին», ունի հզոր խորհրդանշական հնչողություն։ Աղբյուրը կարող է դիտվել որպես մաքուր, անսպառ աղբյուր, որն իր մեջ կրում է կյանքի, հիշողության և ճշմարտության գաղափարը, իսկ թրքուհին՝ որպես պատմական և մշակութային ականատեսի խորհրդանիշ։ Այս երկու պատկերների համատեղումը ստեղծում է յուրահատուկ զգացական լարվածություն՝ պատմական անցյալի, ազգային ինքնության և մարդկային ճակատագրի շուրջ։ Գրքում/տեքստում կարող են շեշտվել հետևյալ թեմաները՝ Հիշողության և անցյալի թեման՝ պատմական հիշատակների և մշակութային ժառանգության ազդեցությունը Ազգային ինքնության և մշակութային շփման խնդիրները Մարդկային հոգու մաքրվելու և մաքուր լինելու ցանկությունը՝ արտացոլված «աղբյուր» խորհրդանիշով Մարդու ու բնության հարաբերությունը Սպասման, ցավի և հույսի տրամադրություններ՝ որպես մարդկային հոգեբանության արտահայտություն Հեղինակի էսսեիստական ու պատկերային ոճը, որը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս մտորել՝ ավելի շատ, քան պարզապես ընթերցել։ «Աղբյուրի մոտ թրքուհին» ստեղծագործությունը ընթերցողին առաջարկում է մտորումների և պատկերների բազմաշերտ աշխարհ՝ որտեղ յուրաքանչյուր դրվագ կամ արտահայտություն ունի խորհրդանշական իմաստ և կարող է մեկնաբանվել տարբեր հարթություններում։

Այլ առարկաներ

Աշխատության մեջ սկզբում ներկայացվում են գենետիկայի հիմնարար հասկացությունները՝ ժառանգականություն, փոփոխականություն, գեն, գենոտիպ և ֆենոտիպ։ Բացատրվում է, թե ինչպես են գեները փոխանցվում սերունդներին և ինչ օրինաչափություններով են ձևավորվում կենդանիների տարբեր հատկանիշները՝ արտադրողականություն, դիմացկունություն հիվանդությունների նկատմամբ, վերարտադրողական ունակություն և այլն։ Նյութը նաև անդրադառնում է սելեկցիայի հիմունքներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է ընտրության և խաչասերման միջոցով բարելավել ցանկալի հատկանիշները։ Կենսատեխնոլոգիական բաժնում քննարկվում են ժամանակակից մեթոդներ, որոնք կիրառվում են կենդանաբուծության մեջ։ Դրանցից են արհեստական սերմնավորումը, սաղմերի փոխպատվաստումը, ինչպես նաև գենետիկական ինժեներիայի որոշ տարրեր։ Այս տեխնոլոգիաները հնարավորություն են տալիս արագացնել սելեկցիոն գործընթացները, բարձրացնել կենդանիների արտադրողականությունը և պահպանել արժեքավոր գենետիկական հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև մոլեկուլային գենետիկայի դերին։ Ներկայացվում են ԴՆԹ-ի կառուցվածքը, գենոմի կազմակերպվածությունը և այն մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել և վերահսկել կենդանիների գենետիկական հատկությունները։ Սա կարևոր է հատկապես հիվանդությունների կանխարգելման և առողջ, բարձրարժեք սերունդ ստանալու համար։