Формирование социально-бытовых навыков у учащихся специальной (вспомогательной) школы

Փիլիսոփայություն

Իմանուել Կանտի գլխավոր աշխատանքներից մեկն է, որը նվիրված է բարոյականության, ազատության և բարոյական դատողության հիմքերի վերլուծությանը։ Կանտը այստեղ փորձում է պարզել, թե ինչպես կարող է մարդը տրամաբանորեն հիմնավորել, թե ինչն է ճիշտ և ինչն է սխալ՝ անկախ առօրյա ցանկություններից և զգացմունքներից։ Գիրքը կառուցված է այնպես, որ ցուցաբերի՝ ինչպիսին է մարդու **պրակտիկ բանականությունը** (գործնական մտածողությունը), և ինչ սկզբունքներով է այն գործում՝ հատկապես բարոյական գործողությունների դեպքում։ Կանտը մտնում է այն գաղափարի մեջ, որ բարոյականությունը պետք է հիմնված լինի **ընդհանուր և անբեկանելի օրենքների** վրա, որոնք կիրառելի են բոլոր մարդկանց համար։ Կանտի հայտնի գաղափարներից մեկն է **«Categorical Imperative»** (կատեգորիկ կարգադրություն), ըստ որի մարդը պետք է գործում այնպես, ինչպես կցանկանար, որ նրա գործողությունը վերածվեր ընդհանուր օրենքի։ Այս մոտեցումը ենթադրում է, որ մարդու գործողությունները պետք է լինեն ոչ միայն անձնական շահով պայմանավորված, այլ նաև համամարդկային նորմերով։ Կանտը նաև նշում է, որ մարդը որպես նպատակ պետք է դիտվի ոչ միայն որպես միջոց՝ այլև որպես ինքնուրույն արժեք։ Այդ պատճառով մարդը իրավունք ունի իր արժանապատվությունն ու ազատությունը պահպանելու։ Այս գիրքը համարվում է բարոյագիտության և ժամանակակից փիլիսոփայության հիմքերից մեկը՝ շատ ազդեցիկ աշխատություն, որը ձևավորել է էթիկայի և իրավունքի գաղափարները։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-115701-2

Գեղարվեստական հայ․

«Թիթեղյա թմբուկը»՝ Գյունթեր Գրասի այս ստեղծագործությունը համարվում է 20-րդ դարի ամենահեղինակավոր և հզոր գրական գործերից մեկը։ Վեպը առաջին անգամ հրատարակվել է 1959 թվականին և շատ արագ ձեռք բերեց համաշխարհային ճանաչում՝ արժանանալով գրականության լավագույն ավանդույթներին համապատասխանող հեղինակային ոճի և խորագրային թեմաների համար։ Գրասը, որպես գերմանական գրականության մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկը, այս ստեղծագործության մեջ խաչում է պատմական իրականությունը, ծիծաղն ու ողբերգությունը, ինչպես նաև մարդկային հոգեբանության խորությունները։ Վեպի գլխավոր հերոսը՝ **Օսկար Մատչարց**ը, նարատիվում հանդես է գալիս որպես երեքուկես տարեկան երեխա, որը կամավոր ընտրում է չհասունանալ՝ մնալով «թիթեղյա թմբուկ»՝ իր ձեռքում պահելով փոքրիկ թմբուկը, որպեսզի ազդի շրջապատող աշխարհին։ Վեպը ձևավորվում է որպես հրաշալի սիմվոլիկ ու մոգական ռեալիզմի խառնուրդ, որտեղ մանկությունը, պատերազմը, հասարակական գործընթացներն ու մարդկային ճակատագրերը կոշտ կերպով առնչվում են միմյանց։ Օսկարի կերպարը, որը չէր ուզում կատարել չափահաս լինելու դերը՝ ընտրելով կարճ հասակի ու մանկական տեսքը, ծառայում է որպես ամենամեծ խորհրդանիշ՝ մարդուն տրված անձնական ազատության և ճակատագրի միջև գտնված հակասությունները։ Նա մնացած աշխարհից տարբերվում է ոչ միայն իր չապահովված զարգացմանը, այլ նաև վառ կերպով ներկայացնում է այն իրականությունը, որտեղ անհատը պայքարում է այլ՝ շատ լուրջ ու բարդ ճակատագրերի դեմ։ «Թիթեղյա թմբուկը» նույնպես վերևում բարձրացնում է Գերմանիայի պատմությունը՝ Նացիզմը, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը, սոցիալական անարդարությունները և մարդկային բարոյական կործանումը։ Գրասը համաշխարհային գրականության մեջ յուրահատուկ տեղ է գրավում իր պոեզիայի և բարդ ենթատեքստերի շնորհիվ՝ միաժամանակ պատկերելով ինչպես պատերազմների խառնաշփոթը, այնպես էլ հասարակության ու մարդկանց հոգեկան բարդությունները։ Պատմությունը լի է սարսափով, զվարճանքով, կատակներով ու ողբերգություններով, որոնք բոլորն էլ միմյանց հետ են կապված՝ ստեղծելով խառնաշփոթ մի վերածնունդ, որտեղ մարդկային ճակատագրերը միշտ խաչվում են։ Գրասը վեպում քննադատում է մարդկանց բարոյականությունը և սոցիալական համակարգը, ինչը առաջացնում է նրա գրվածքների մեջ ռացիոնալ ու հակահասարակական գործոնը։ Օսկար Մատչարցը՝ որպես «թիթեղյա թմբուկ», ամենայն դեպքում չի կարողանում խուսափել իր իսկ ստեղծած աշխարհից, քանի որ ամեն ինչ նա տեսնում է, լսում է և զգում, չափազանց մեծ ազդեցություն ունեն մարդկության և պատմության վրա։ **«Թիթեղյա թմբուկը»** ոչ միայն գերմանական, այլ նաև համաշխարհային գրականությունի յուրահատուկ ձեռքբերում է։ Այն շոշափում է սոցիալական ու պատմական խնդիրներ, մարդկային հուզմունքների բարդություն, բարոյական հարցեր և արվեստի դեր հասարակությունում։ Գրասը ստեղծում է պատմություն, որը հավերժ կմնա գրականության պատմության մեջ՝ որպես վառ օրինակ՝ մարդկային կյանքը փոխող գրական հուզումների մասին։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2014 ISBN - 978-9939-51-684-4

Պատմություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական իրավիճակին և հատկապես սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի կառավարման տարիներին հայ բնակչության նկատմամբ իրականացվող քաղաքականությանը։ Հեղինակը՝ Դիմիտր Ա. Սպիրովը, փորձում է պատմական աղբյուրների, վկայությունների և վերլուծական դիտարկումների միջոցով ներկայացնել այն բարդ ու հակասական գործընթացները, որոնք ձևավորվել են Օսմանյան իշխանությունների և հայկական համայնքների հարաբերություններում XIX դարի վերջում և XX դարի սկզբում։ Գրքում քննարկվում են հայերի սոցիալ-քաղաքական դրությունը կայսրությունում, վարչական ճնշումների մեխանիզմները, հարկային և իրավական անհավասարությունները, ինչպես նաև այն քաղաքական զարգացումները, որոնք հանգեցրել են լարվածության աճի և զանգվածային բռնությունների։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում Աբդուլ Համիդ II-ի ներքին քաղաքականությանը, պետական վերահսկողության համակարգին և կայսրության պահպանման փորձերին՝ միաժամանակ ներկայացնելով հայկական հարցի միջազգային արձագանքները և եվրոպական տերությունների դիրքորոշումները։ Գիրքը համադրում է պատմական փաստերի շարադրանքն ու վերլուծական մեկնաբանությունը՝ փորձելով բացահայտել պատճառահետևանքային կապերը տարածաշրջանային քաղաքականության և հայկական բնակչության ճակատագրի միջև։ Այն կարևոր աղբյուր է Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայկական հարցով և միջազգային հարաբերությունների պատմական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է որոշակի α,β-չհագեցած միացությունների և երկրորդային ամինների միջև փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ռեակցիոն համակարգի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությանը ռեակցիայի ընթացքի և արդյունքների վրա։ Գրքում վերլուծվում են այն հիմնական գործոնները, որոնք պայմանավորում են նուկլեոֆիլ հավելման և այլ մրցակցային ռեակցիոն ուղիների ընտրությունը՝ ներառյալ լուծիչի բնույթը, ջերմաստիճանը, կոնցենտրացիան, միջավայրի բևեռականությունը և կատալիտիկ ազդեցությունները։ Հեղինակը դիտարկում է α,β-չհագեցած միացությունների էլեկտրոնային կառուցվածքի առանձնահատկությունները և դրանց ռեակտիվության կախվածությունը մոլեկուլային կոնֆիգուրացիայից՝ ընդգծելով երկրորդային ամինների նուկլեոֆիլ հատկությունների դերը փոխազդեցության մեխանիզմներում։

Մշակույթ

Գամփռ շան տարեգրությունը հայկական ժայռապատկերներում կարևոր վկայություն է Հայաստանի հնագույն բնակչության կենցաղի, հավատալիքների և մարդու ու կենդանու փոխհարաբերությունների մասին, որտեղ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել հայկական հովվաշունը՝ Gampr։ Հայկական ժայռապատկերներում, որոնք հայտնաբերվել են տարբեր լեռնային շրջաններում, գամփռանման շների պատկերները հաճախ ներկայացվում են որսի, հովվության կամ պահապանության տեսարաններում, ինչը ցույց է տալիս դրանց բազմակողմանի օգտագործումը հին հասարակությունում։ Այս պատկերները վկայում են, որ գամփռը ոչ միայն ընտանի կենդանի էր, այլ նաև մարդու կարևոր գործընկեր՝ հատկապես անասնապահական և պաշտպանական գործունեության մեջ։ Ժայռապատկերային արվեստում շան կերպարը երբեմն կապված է նաև խորհրդանշական իմաստների հետ՝ ուժի, հավատարմության և պաշտպանական ուժի գաղափարներով, ինչը ենթադրում է, որ այն ունեցել է նաև հոգևոր կամ ծիսական նշանակություն։ Հնագիտական տվյալները թույլ են տալիս ենթադրել, որ գամփռի տեսակի ձևավորումն ու տարածումը Հայաստանում ունի հազարավոր տարիների պատմություն, և ժայռապատկերները հանդիսանում են դրա ամենահին պատկերագրական ապացույցներից մեկը։ Այս պատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ ոչ միայն շների էվոլյուցիոն զարգացումը տարածաշրջանում, այլ նաև հին հայկական հասարակության տնտեսական և մշակութային կառուցվածքը, որտեղ կենդանիները եղել են կյանքի անբաժանելի մաս։

Տնտեսագիտություն

Եվրոպական ինտեգրման գործընթացներին նվիրված տնտեսագիտական-իրավական ուսումնասիրություն է, որտեղ ներկայացվում է Եվրոպական միության միասնական շուկայի կառուցվածքը, գործառույթները և ֆինանսական ծառայությունների ազատ շարժի սկզբունքները։ Գրքում բացատրվում է, որ միասնական շուկան հիմնված է «չորս ազատությունների» վրա՝ ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և մարդկանց ազատ տեղաշարժ, որոնք ապահովում են անդամ պետությունների միջև տնտեսական սահմանների նվազեցում և մրցակցության խորացում։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում է ֆինանսական ծառայությունների ոլորտը՝ բանկային համակարգ, ապահովագրություն, ներդրումային ծառայություններ և արժեթղթերի շուկա, ինչպես նաև դրանց միասնական կարգավորման եվրոպական մեխանիզմները։ Հեղինակը անդրադառնում է կարգավորող մարմինների դերին, ֆինանսական կայունության ապահովմանը և ռիսկերի վերահսկման համակարգերին, որոնք կարևոր են միասնական շուկայի արդյունավետ գործունեության համար։ Գրքում ներկայացվում է նաև Եվրոպական կենտրոնական բանկի և այլ եվրոպական ինստիտուտների դերը ֆինանսական քաղաքականության համակարգման մեջ։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է միասնական շուկան նպաստում տնտեսական ինտեգրմանը, ներդրումների աճին և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիության ընդլայնմանը անդամ երկրներում։