ՈՒսուցիչ դաստիարակի պրոֆեսիոնալ ինքնակրթությունը և ինքնադաստիարակությունը

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վերջավոր խնդիրների լուծման համար դիֆերենցիալ-պատկերային մոդելների մշակմանը և դրանց հիման վրա կիրառական ծրագրերի փաթեթի ստեղծմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մաթեմատիկական խնդիրների նկարագրությունը վերածել հաշվարկային արդյունավետ ալգորիթմների, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ լուծումներ համակարգչային եղանակով և կիրառել դրանք տարբեր բնույթի գիտատեխնիկական խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում դիտարկվում են այնպիսի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնցում ուսումնասիրվող գործընթացը նկարագրվում է դիֆերենցիալ հավասարումներով և համապատասխան սկզբնական կամ սահմանային պայմաններով։ Վերջավոր խնդիրների առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ անհրաժեշտ է ոչ միայն ձևակերպել գործընթացի մաթեմատիկական նկարագրությունը, այլև ապահովել դրա թվային լուծման կայունությունն ու բավարար ճշգրտությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիֆերենցիալ հավասարումների համար թվային մոտեցումների ընտրությունն ու կատարելագործումը։ Ուսումնասիրվում են հավասարումների դիսկրետացման, հաշվարկային սխալների գնահատման, լուծման կայունության և մոտարկման ճշգրտության հարցերը։ Թվային մեթոդի արդյունավետությունը գնահատվում է՝ հաշվի առնելով խնդրի կառուցվածքը, հաշվարկների ծավալը, լուծման պահանջվող ճշգրտությունը և համակարգչային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մաթեմատիկական մոդելի և դրա թվային իրականացման միջև կապը։ Տեսականորեն ստացված հավասարումները պետք է վերածվեն այնպիսի ալգորիթմների, որոնք կարող են գործնականում իրականացվել ծրագրային միջավայրում։ Այդ նպատակով մշակվում են հաշվարկային ընթացակարգեր, որոնք ներառում են սկզբնական տվյալների մուտքագրում, մաթեմատիկական մոդելի պարամետրերի սահմանում, թվային հաշվարկների իրականացում, արդյունքների ստուգում և վերջնական տվյալների ներկայացում։ Հետազոտության կիրառական բաղադրիչը կապված է ծրագրային փաթեթի ստեղծման հետ։ Փաթեթը նախատեսված է մշակված մոդելների և թվային մեթոդների ավտոմատացված կիրառման համար և կարող է ներառել առանձին ծրագրային մոդուլներ՝ տարբեր տեսակի խնդիրների լուծման նպատակով։ Այդպիսի համակարգը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել կրկնվող հաշվարկների ժամանակային ծախսերը, պարզեցնել օգտվողի աշխատանքը և ապահովել նույն մեթոդների բազմակի կիրառումը տարբեր սկզբնական տվյալների դեպքում։ Ծրագրային փաթեթի մշակման ընթացքում կարևոր է ոչ միայն հաշվարկային ալգորիթմների իրականացումը, այլև ծրագրի կառուցվածքի հստակությունը, մոդուլայնությունը և ընդլայնման հնարավորությունը։ Լավ կազմակերպված ծրագրային համակարգը պետք է հնարավորություն տա անհրաժեշտության դեպքում ավելացնել նոր մաթեմատիկական մոդելներ, թվային մեթոդներ կամ հաշվարկային գործառույթներ՝ առանց ամբողջ ծրագրային կառուցվածքի վերափոխման։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև հաշվարկների արդյունքների տեսողական և թվային ներկայացմանը։ Թվային լուծումների աղյուսակային, գրաֆիկական կամ այլ ձևերով ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ավելի հեշտ գնահատել ստացված արդյունքների բնույթը, ուսումնասիրել պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը և համեմատել տարբեր հաշվարկային սցենարներ։ Կարևոր խնդիր է նաև ծրագրային հաշվարկների հավաստիության ստուգումը։ Ստացված թվային արդյունքները կարող են համեմատվել հայտնի կամ հատուկ դեպքերում ստացվող վերլուծական լուծումների, այլ թվային մեթոդների արդյունքների կամ նախապես սահմանված թեստային օրինակների հետ։ Այսպիսի ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատել մշակված ալգորիթմների ճշգրտությունը, կայունությունը և կիրառելիության սահմանները։ Հետազոտությունը նաև կարևորում է պարամետրային ուսումնասիրությունների հնարավորությունը։ Տարբեր սկզբնական և սահմանային պայմանների, մոդելի պարամետրերի կամ թվային ցանցի բնութագրերի փոփոխությամբ հնարավոր է ուսումնասիրել համակարգի վարքի փոփոխությունները և բացահայտել առավել նշանակալի գործոնները։ Այդ հնարավորությունը ծրագրային փաթեթը դարձնում է ոչ միայն մեկ խնդրի լուծման գործիք, այլև մաթեմատիկական մոդելների հետազոտման և փորձարկման միջավայր։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել ֆիզիկայի, մեխանիկայի, ինժեներական հաշվարկների, տեխնիկական համակարգերի մոդելավորման և այլ ոլորտներում, որտեղ իրական գործընթացների նկարագրության համար օգտագործվում են դիֆերենցիալ հավասարումներ և վերջավոր խնդիրներ։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունը, թվային մեթոդները, մաթեմատիկական մոդելավորումը և ծրագրային մշակումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել գործնականում կիրառելի հաշվարկային համակարգ։ Այն կարող է հետաքրքրել կիրառական մաթեմատիկոսներին, ծրագրավորողներին, ինժեներներին, թվային մեթոդների մասնագետներին և գիտատեխնիկական խնդիրների համակարգչային մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Lեզվաբանություն

Современный русский язык: Учебник աշխատությունը ռուսաց լեզվի ուսուցման հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ժամանակակից ռուսերենի կառուցվածքը և գործառական առանձնահատկությունները, այն ընդգրկում է լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև ուղղագրության և կետադրության կանոնների համակարգված նկարագրություն, գիրքը բացատրում է լեզվական նորմերի կիրառումը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում, բառապաշարի զարգացման մեխանիզմները և ոճական տարբերությունները, միաժամանակ ներառում է գործնական վարժություններ, տեքստային վերլուծության օրինակներ և լեզվական ճիշտ օգտագործման հանձնարարություններ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր ուսանողների, ուսուցիչների և ռուսերեն լեզու ուսումնասիրողների համար։

Տնտեսագիտություն

Ֆինանսատնտեսական, բանկային գործի և ֆինանսական վերահսկողության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեությունը կարգավորող հիմնական տնտեսական նորմատիվների գնահատմանը և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բանկային համակարգի կայունության ապահովման տեսական հիմքերը, տնտեսական նորմատիվների նշանակությունը և դրանց դերը բանկերի ֆինանսական հուսալիության ու ռիսկերի կառավարման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապիտալի համարժեքության, իրացվելիության, վարկային ռիսկի կենտրոնացման և բանկային գործունեության այլ սահմանափակումների տնտեսական բովանդակությանը։ Վերլուծվում են առևտրային բանկերի ֆինանսական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը, պարտավորությունների կատարման կարողությունը և տնտեսական նորմատիվների պահպանման ազդեցությունը բանկերի շահութաբերության ու գործառնական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից սահմանվող կարգավորիչ պահանջների նշանակությունը, դրանց գնահատման մեթոդները և վերահսկողական մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել առևտրային բանկերի ֆինանսական հաշվետվությունները, տնտեսական նորմատիվների փոփոխությունների միտումները և բանկային համակարգի կայունության վրա ազդող ներքին ու արտաքին գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային բանկային կարգավորման սկզբունքներին, մասնավորապես Բազելյան չափորոշիչներին, և դրանց կիրառման առանձնահատկություններին Հայաստանի ֆինանսական համակարգում։ Կարևորվում է տնտեսական նորմատիվների գնահատման համալիր մոտեցումը՝ բանկային ռիսկերի նվազեցման, կապիտալի արդյունավետ կառավարման և ֆինանսական կայունության ամրապնդման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել բանկային կարգավորման գործիքների կատարելագործմանը, վերահսկողական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և առևտրային բանկերի գործունեության գնահատման մեթոդների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսական վերլուծության, ռիսկերի կառավարման, բանկային վերահսկողության և Հայաստանի ֆինանսական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում քիմիայի դասավանդման գործընթացում սովորողների ստեղծագործական մտածողության ձևավորման և զարգացման մեթոդական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ստեղծագործական մտածողության հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, դրա զարգացման հիմնական պայմանները և ուսումնական գործունեության ընթացքում ինքնուրույն, վերլուծական ու ոչ ստանդարտ մտածողության խթանման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քիմիայի ուսուցման բովանդակության, դասավանդման մեթոդների և ուսումնական առաջադրանքների դերին սովորողների ճանաչողական ակտիվության, հետազոտական հետաքրքրությունների և ստեղծագործական կարողությունների զարգացման գործում։ Ուսումնասիրվում են խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական աշխատանքների, փորձարարական առաջադրանքների, նախագծային գործունեության և միջառարկայական կապերի կիրառման մեթոդական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են քիմիական երևույթների բացատրության, փորձերի պլանավորման, վարկածների առաջադրման, արդյունքների համեմատության և ինքնուրույն եզրահանգումների ձևակերպման միջոցով սովորողների մտածողության զարգացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են ուսուցչի դերը ստեղծագործական ուսումնական միջավայրի ձևավորման գործում, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը և ուսուցման տարբերակված մոտեցումների կիրառումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել քիմիայի դպրոցական դասընթացի տարբեր թեմաների ուսուցման ընթացքում կիրառվող ստեղծագործական առաջադրանքներ, հետաքրքրաշարժ խնդիրներ, լաբորատոր աշխատանքներ և գործնական իրավիճակների վերլուծության օրինակներ։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, տրամաբանական դատողության և գիտական երևակայության զարգացմանը նպաստող մանկավարժական պայմաններին։ Առանձնացվում են ստեղծագործական մտածողության զարգացման մակարդակի գնահատման չափանիշների մշակման, ուսուցման արդյունավետության որոշման և մեթոդական մոտեցումների կատարելագործման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև տեսական գիտելիքների և գործնական փորձի համադրումը, որը նպաստում է քիմիական հասկացությունների գիտակցված յուրացմանը և ձեռք բերված գիտելիքների կիրառմանը նոր իրավիճակներում։ Աշխատությունը նշանակություն ունի քիմիայի դասավանդման մեթոդիկայի, ժամանակակից մանկավարժական տեխնոլոգիաների և դպրոցական բնագիտական կրթության զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել քիմիայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության հետազոտողների, ուսուցման մեթոդիստների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Մետալուրգիական, քիմիատեխնոլոգիական և հանքահումքային ռեսուրսների վերամշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պղինձ-մոլիբդենային միասնական խտանյութի համալիր հիդրոմետալուրգիական վերամշակման և դրանից արժեքավոր մետաղների արդյունավետ կորզման տեխնոլոգիայի մշակման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պղինձ-մոլիբդենային խտանյութերի հանքաբանական և քիմիական առանձնահատկությունները, դրանցում պարունակվող մետաղական բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը և համալիր վերամշակման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոմետալուրգիական գործընթացների տեսական հիմքերին, մետաղների լուծահանման օրինաչափություններին, լուծույթներում դրանց վարքագծին և նպատակային բաղադրիչների ընտրողական առանձնացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են խտանյութի վերամշակման տեխնոլոգիական փուլերի փոխկապակցվածությունը, քիմիական փոխակերպումների ընթացքի վրա ազդող գործոնները և արժեքավոր մետաղների կորզման արդյունավետության գնահատման հիմնական չափանիշները։ Քննարկվում են պղնձի, մոլիբդենի և խտանյութում հնարավոր այլ արժեքավոր բաղադրիչների տարանջատման, մաքրման ու հետագա օգտագործման տեխնոլոգիական հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել նյութական հաշվեկշռի կազմման, տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման, ռեագենտների օգտագործման արդյունավետության և ստացվող արտադրանքի որակական բնութագրերի գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային հումքի համալիր օգտագործման տնտեսական ու բնապահպանական նշանակությանը, արտադրական մնացորդների նվազեցմանը և մետալուրգիական տեխնոլոգիաների կատարելագործման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գունավոր մետալուրգիայի, հիդրոմետալուրգիայի, հանքանյութերի վերամշակման, քիմիական տեխնոլոգիաների և հանքահումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ոլորտի մրցունակության բարձրացման տնտեսական, կազմակերպական և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են զբոսաշրջության նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման, տարածաշրջանային համաչափ զարգացման և երկրի միջազգային ճանաչելիության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջային ծառայությունների որակին, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, զբոսաշրջային արդյունքի բազմազանեցմանը և միջազգային շուկայում Հայաստանի դիրքավորման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ոլորտի մրցունակության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տրանսպորտային հասանելիությունը, սպասարկման մակարդակը, գնային քաղաքականությունը, ներդրումային միջավայրը, մարդկային ռեսուրսների որակավորումը և զբոսաշրջային ուղղությունների գրավչությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի պատմամշակութային ժառանգության, բնական ռեսուրսների և ազգային ավանդույթների արդյունավետ օգտագործմանը՝ որպես մրցակցային առավելությունների ձևավորման կարևոր նախադրյալների։ Կարևորվում են զբոսաշրջության պետական կարգավորման, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության, նպատակային մարքեթինգային ռազմավարությունների և թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հարցերը։ Դիտարկվում են միջազգային փորձի ուսումնասիրման, զբոսաշրջային ծառայությունների որակի չափանիշների կատարելագործման, նոր զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման և ոլորտի կայունության ապահովման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև զբոսաշրջային կազմակերպությունների արդյունավետ կառավարման, ներդրումների ներգրավման և միջազգային մրցակցային միջավայրին հարմարվելու խնդիրներին։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։