Հայ կրկեսային արվեստի ձևաբանական քննություն. կրկեսի տեսության հարցեր

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուտի՝ որպես քաղաքացիական իրավունքի ինքնուրույն օբյեկտի իրավական բնույթի, կարգավիճակի և պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գյուտի նկատմամբ ծագող գույքային և ոչ գույքային իրավունքներն են, դրանց առաջացման հիմքերը, իրականացման ու պաշտպանության մեխանիզմները, ինչպես նաև գյուտի և մտավոր սեփականության այլ օբյեկտների միջև իրավական տարբերությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում գյուտը դիտարկվում է որպես մարդու ստեղծագործական մտավոր գործունեության արդյունք, որի իրավական պաշտպանությունը միաժամանակ նպաստում է նորարարության, գիտատեխնիկական առաջընթացի և տնտեսական շրջանառության զարգացմանը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել գյուտի իրավական հասկացությունը, դրա էական հատկանիշները և այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում տեխնիկական լուծումը կարող է ստանալ իրավական պահպանություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուտի արտոնունակության հիմնական չափանիշներին՝ նորությանը, գյուտարարական մակարդակին և արդյունաբերական կիրառելիությանը, ինչպես նաև դրանց իրավական գնահատման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է գյուտի ստեղծողի և արտոնագրատիրոջ իրավական կարգավիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ գյուտի ստեղծման և դրա նկատմամբ բացառիկ իրավունքի պատկանելության հարցերը կարող են առաջացնել ինչպես քաղաքացիաիրավական, այնպես էլ աշխատանքային և պայմանագրային հարաբերություններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ծառայողական գյուտերի, համահեղինակության, գյուտի նկատմամբ իրավունքների փոխանցման, լիցենզավորման և այլ անձանց կողմից գյուտի օգտագործման իրավական հիմքերին։ Առանձին նշանակություն ունի գյուտի նկատմամբ բացառիկ իրավունքի բովանդակության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ արտոնագրատիրոջ կողմից գյուտը օգտագործելու, դրա օգտագործումը թույլատրելու կամ արգելելու և իրավունքը այլ անձանց փոխանցելու հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև գյուտի իրավական պաշտպանության միջոցների վերլուծությունը։ Քննության են առնվում իրավունքների խախտման դեպքում կիրառվող քաղաքացիաիրավական պաշտպանության մեխանիզմները, վնասների հատուցման, իրավախախտման կանխման և խախտված իրավունքի վերականգնման հնարավորությունները։ Գյուտի՝ որպես քաղաքացիական իրավունքի օբյեկտի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տնտեսական շրջանառության տեսանկյունից, քանի որ ժամանակակից տնտեսությունում տեխնիկական նորարարությունները կարող են ունենալ զգալի գույքային արժեք և դառնալ ներդրումների, լիցենզային պայմանագրերի ու ձեռնարկատիրական գործունեության առարկա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական և մտավոր սեփականության իրավունքի մասնագետներին, արտոնագրային գործով զբաղվող իրավաբաններին, գիտնականներին, նորարարներին, ձեռնարկատերերին, իրավագիտության ուսանողներին և մտավոր սեփականության պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն հասկանալու գյուտի քաղաքացիաիրավական բնույթը, դրա նկատմամբ իրավունքների առաջացման ու իրականացման առանձնահատկությունները և իրավական պաշտպանության մեխանիզմները՝ ընդգծելով գյուտի նշանակությունը ժամանակակից իրավական ու տնտեսական հարաբերություններում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է պոլիմերային կոմպոզիտների ստացման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ջերմային ռեժիմների պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջերմաստիճանային պայմանների ազդեցությունը կոմպոզիտային նյութերի ձևավորման գործընթացի, կառուցվածքի և վերջնական ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պոլիմերային մատրիցի և լցանյութերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, խառնման և ձևավորման գործընթացները, ջերմային մշակման պայմանները, ինչպես նաև տարբեր ջերմաստիճանների և տաքացման ռեժիմների ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ջերմային ռեժիմի փոփոխությունը կարող է ազդել պոլիմերի հալման, կարծրացման կամ այլ փոխակերպումների ընթացքի, բաղադրիչների համատեղելիության և կոմպոզիտի վերջնական կառուցվածքային միատարրության վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել ստացված նյութերի մեխանիկական ամրությունը, ջերմակայունությունը, դեֆորմացիոն հատկությունները, խտությունը և այլ տեխնիկական ցուցանիշներ՝ տարբեր պայմաններում ստացված նմուշների համեմատության միջոցով։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու պոլիմերային կոմպոզիտների ստացման առավել արդյունավետ ջերմային պայմանները և օպտիմալացնելու տեխնոլոգիական գործընթացը՝ անհրաժեշտ հատկություններով նյութ ստանալու նպատակով։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ տարբեր նշանակության պոլիմերային և կոմպոզիտային նյութերի արտադրության, տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման և նյութերի շահագործական հատկությունների բարձրացման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել նյութագետներին, քիմիկոսներին, պոլիմերային տեխնոլոգիայի մասնագետներին, ինժեներներին, արտադրական ոլորտի հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Մշակույթ

Այս ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուն վերաբերում է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նորագույն գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ այն դիտարկելով որպես գիտական տեղեկատվության հավաքագրման, դասակարգման և տարածման միջոց, որը ծառայում է մշակութաբանական և արվեստաբանական հետազոտությունների ապահովմանը։ Նյութում ընդգրկվում են պարբերաբար հրապարակվող գրքեր, հոդվածներ, գիտական ժողովածուներ և տեղեկագրեր, որոնք արտացոլում են հայ արվեստի պատմության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի և կինոյի զարգացման ընթացիկ միտումները, ինչպես նաև մշակութային քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքների փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր հրատարակությունների ընտրության և համակարգման սկզբունքներին՝ աղբյուրների գիտական արժանահավատություն, թեմատիկ դասակարգում և մատենագիտական նկարագրության միասնական չափանիշներ։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական ծառայությունների դերը գիտական միջավայրում՝ ընթերցողների և հետազոտողների համար արդի տվյալների հասանելիության ապահովման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ նման ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուները կարևոր նշանակություն ունեն մշակութային գիտելիքի պահպանման, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպման և արվեստաբանական ուսումնասիրությունների զարգացման համար՝ ապահովելով տեղեկատվական համակարգված հենք ոլորտի մասնագետների համար։

Մանկավարժություն

Հրատարակությունը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմում Խորհրդային Միության հաղթանակի 40-ամյակին և նախատեսված է այդ հոբելյանական տարեթվի կապակցությամբ կրթական ու դաստիարակչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Այն ներկայացնում է մեթոդական հանձնարարականների և գործնական առաջարկությունների ամբողջություն, որոնց միջոցով ուսուցիչներին, դաստիարակներին, գրադարանավարներին և մշակութային-կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին առաջարկվում են թեմատիկ միջոցառումների, զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցումների, ցուցահանդեսների և այլ աշխատանքների կազմակերպման եղանակներ։ Նյութի հիմնական նպատակներից է երիտասարդ սերնդին ներկայացնել պատերազմի տարիների պատմական իրադարձությունները, հաղթանակի նշանակությունը, ռազմաճակատում և թիկունքում մարդկանց կատարած աշխատանքը, ինչպես նաև պատերազմի մասնակիցների և զոհվածների հիշատակի պահպանման կարևորությունը։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել փաստագրական նյութերի, հուշերի, գրական ստեղծագործությունների, պատմական փաստերի և կենսագրական տեղեկությունների օգտագործում, ինչը հնարավորություն է տալիս պատմական թեման ներկայացնել ոչ միայն որպես իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես մարդկային ճակատագրերի և անձնական սխրանքների պատմություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայ ժողովրդի և Հայաստանի մասնակցությանը պատերազմական տարիների ընդհանուր պայքարին, հայ զինվորների, սպաների, ռազմաճակատայինների և թիկունքի աշխատողների ներդրմանը հաղթանակի գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հիշատակի և հայրենասիրական միջոցառումների բովանդակության մշակման համար՝ առաջարկելով տարբեր տարիքային խմբերին համապատասխանող թեմաներ և աշխատանքի ձևեր։ Մեթոդական հանձնարարականների արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ դրանք համադրում են պատմական գիտելիքի փոխանցումը և դաստիարակչական նպատակները՝ նպաստելով պատերազմի հետևանքների, խաղաղության արժեքի և պատմական հիշողության պահպանման վերաբերյալ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Նյութը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց դպրոցներում, գրադարաններում, ակումբներում և այլ կրթամշակութային հաստատություններում հոբելյանական միջոցառումներ կազմակերպելու համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կենսահումուսահումքի (վերմիկոմպոստի արտադրության հումք) խոնավացման ավտոմատ կառավարման համակարգի մշակման և դրա հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերի հիմնավորման խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով արտադրական գործընթացի կայունության և արդյունավետության ապահովման ինժեներական լուծումները։ Վերլուծվում են խոնավության օպտիմալ ռեժիմների պահպանման պահանջները, սենսորային վերահսկման համակարգերի կիրառությունը, ինչպես նաև կառավարման ալգորիթմների (feedback control) դերը գործընթացի ավտոմատացման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոնավության չափման մեթոդներին, ջրային մատակարարման կարգավորման ճշգրտությանը և կենսահումուսի որակի վրա խոնավության ազդեցության տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև ներկայացնում է համակարգի նախագծման ինժեներական հաշվարկներ, էներգաարդյունավետության գնահատում և ավտոմատ կառավարման պարամետրերի օպտիմալացման մոտեցումներ։ Աշխատությունը նպատակ ունի առաջարկել գործնական լուծումներ, որոնք կարող են բարձրացնել կենսահումուսի արտադրության արդյունավետությունը, կայունությունը և տեխնոլոգիական վերահսկելիությունը։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է գեոռադարային համակարգերի կիրառման տեսական և գործնական հիմնավորմանը՝ պալեոսեյսմոլոգիական և հնագիտական խնդիրների արդյունավետ լուծման նպատակով։ Հեղինակը ներկայացնում է գեոռադարի աշխատանքի սկզբունքները, տվյալների հավաքագրման և մշակման մեթոդները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները տարբեր երկրաբանական և մշակութային միջավայրերում։ Ուսումնասիրության ընթացքում համեմատվում են Հայաստանի և Եգիպտոսի օրինակները՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարող են ոչ քայքայիչ հետազոտական տեխնոլոգիաները նպաստել հնագիտական հուշարձանների, թաղված կառույցների, երկրաշարժերի հետքերի և երկրաբանական շերտերի ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև դաշտային հետազոտությունների կազմակերպմանը, ստացված ռադարագրերի մեկնաբանման սկզբունքներին, մեթոդի առավելություններին և սահմանափակումներին, ինչպես նաև դրա կիրառելիությանը տարբեր բնական պայմաններում։ Ներկայացված արդյունքները կարևոր նշանակություն ունեն ինչպես երկրաբանների, սեյսմոլոգների և հնագետների, այնպես էլ մշակութային ժառանգության պահպանությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ առաջարկելով ժամանակակից մոտեցումներ գիտական հետազոտությունների ճշգրտության բարձրացման և պատմամշակութային արժեքների պահպանման ուղղությամբ։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և իրական դեպքերի վերլուծությունը՝ ներկայացնելով միջառարկայական ուսումնասիրություն, որը նպաստում է Երկրի անցյալ սեյսմիկ ակտիվության, հնագիտական օբյեկտների և ստորգետնյա կառուցվածքների առավել ամբողջական ճանաչմանը։