Հայկական լեռնաշխարհը Հին Արևելքի Ք.ա. III հազարամյակի և II հազարամյակի առաջին կեսի գրավոր աղբյուրներում. Գիրք II

Տնտեսագիտություն

Կառավարչական որոշումները կառավարման գործընթացի հիմնական բաղադրիչն են, որոնք արտահայտում են ղեկավարի կամ կառավարման մարմնի կողմից ընդունվող ընտրությունը՝ ուղղված կազմակերպության նպատակների իրականացմանը։ Դրանք կապված են տարբեր խնդիրների լուծման հետ՝ սկսած ռեսուրսների բաշխումից մինչև ռազմավարական զարգացման ուղղությունների ընտրություն։ Կառավարչական որոշումների էությունը կայանում է նրանում, որ դրանք ապահովում են կազմակերպության գործունեության ուղղորդումը, արդյունավետության բարձրացումը և նպատակների իրագործումը՝ տարբեր այլընտրանքներից ամենահարմար տարբերակի ընտրության միջոցով։ Այդ որոշումները կարող են ընդունվել ինչպես անհատական ղեկավարի կողմից, այնպես էլ կոլեկտիվ կառավարման մարմինների միջոցով։ Կառավարչական որոշումները ունեն մի քանի հիմնական առանձնահատկություններ՝ նպատակային ուղղվածություն, պատասխանատվություն, հիմնավորվածություն և ժամանակային սահմանափակումներ։ Դրանք պետք է լինեն տրամաբանական, տվյալների վրա հիմնված և համապատասխան կազմակերպության ռեսուրսներին ու հնարավորություններին։ Կառավարչական որոշումները դասակարգվում են ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ մակարդակի՝ դրանք լինում են ռազմավարական, տակտիկական և օպերատիվ։ Ռազմավարական որոշումները վերաբերում են կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացմանը, տակտիկականները՝ միջինաժամկետ ծրագրերին, իսկ օպերատիվները՝ առօրյա գործունեությանը։ Ըստ ընդունման ձևի դրանք կարող են լինել անհատական կամ կոլեկտիվ։ Ըստ կրկնելիության՝ տարբերակում են միանվագ և կրկնվող որոշումներ։ Ըստ պայմանների՝ լինում են որոշակիության պայմաններում ընդունված, ռիսկային և անորոշության պայմաններում ընդունված որոշումներ։ Կառավարչական որոշումների արդյունավետությունը կախված է տեղեկատվության ճշգրտությունից, ղեկավարի փորձից, վերլուծական կարողություններից և ժամանակին արձագանքելու ունակությունից։ Ճիշտ ընդունված որոշումները նպաստում են կազմակերպության կայուն զարգացմանը և հաջող գործունեությանը, մինչդեռ սխալ որոշումները կարող են բերել ֆինանսական և կազմակերպչական խնդիրների։ Այսպիսով, կառավարչական որոշումները հանդիսանում են կառավարման համակարգի առանցքային տարր, որը ապահովում է նպատակների իրականացումը և կազմակերպության արդյունավետ գործունեությունը։

Գեղարվեստական հայ․

Այս գիրքը ներկայացնում է Անատոլիայի (Հարավ-արևմտյան Ասիայի՝ Թուրքիային հարակից հատված) հարուստ պատմությունն ու մշակույթը՝ անդրադառնալով տարբեր ժամանակաշրջանների, ժողովուրդների ու քաղաքակրթությունների ազդեցությանը։ Մարկ Արենը՝ որպես պատմաբան և հեղինակ, վերապրում է այս տարածքի բազմաշերտ անցյալը՝ համադրելով պատմական փաստեր, մշակութային դրվագներ և մարդկային ճակատագրեր։ Գիրքը բացահայտում է՝ Անատոլիայի աշխարհագրական ու ռազմավարական նշանակությունը, Հին քաղաքակրթությունների (հեթանոսական, հելլենիստական, բյուզանդական) ազդեցությունը, Իսլամական և Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանների մշակութային զարգացումները, Ժողովրդագրական փոփոխություններն ու տարբեր ազգերի համակեցությունը, Հենց այդ տարածքում ծավալված պատմական ճակատամարտերն ու քաղաքական բարդությունները։ Գիրքը կարևոր է նաև իր հումանիստական մոտեցմամբ. Մարկ Արենը պատմում է ոչ միայն մաքուր քաղաքական ու ռազմական պատմություն, այլև այն մասին, թե ինչպես են մարդիկ ապրում, ստեղծում, սիրո ու կորուստների միջով անցնում՝ իրենց առօրյա կյանքով: «Այնտեղ, որտեղ ծաղկում են վայրի վարդեր»-ը պատմական ուղեցույց է՝ որում պատմությունը ներկայացվում է բնականորեն, մարդկային զգայունությամբ ու գեղեցկությամբ։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-66-134-6

Քիմիա

Պլաստմասաները սինթետիկ կամ կիսասինթետիկ պոլիմերային նյութեր են, որոնք ստացվում են բնական հումքի՝ հիմնականում նավթի, գազի կամ ածխի վերամշակման արդյունքում և ունեն լայն կիրառություն արդյունաբերության, կենցաղի, բժշկության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում։ Դրանք բնութագրվում են ցածր խտությամբ, բարձր ձևափոխելիությամբ, լավ մեկուսիչ հատկություններով և դիմացկունությամբ խոնավության, քիմիական նյութերի ու կոռոզիայի նկատմամբ, ինչը դրանց դարձնում է շատ գործնական և տնտեսապես արդյունավետ նյութեր տարբեր արտադրությունների համար։ Պլաստմասաների կառուցվածքը հիմնված է երկար մոլեկուլային շղթաների վրա, որոնք կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածքային ձևեր՝ գծային, ճյուղավորված կամ ցանցային, և հենց այդ կառուցվածքն է պայմանավորում դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Ըստ իրենց վարքագծի տաքացման ժամանակ պլաստմասաները հիմնականում բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ ջերմապլաստիկներ և ջերմահաստատիչներ։ Ջերմապլաստիկները տաքացնելիս փափկում են և կարող են բազմիցս ձևափոխվել ու վերամշակվել՝ օրինակ պոլիէթիլենը և պոլիպրոպիլենը, մինչդեռ ջերմահաստատիչները տաքացման ժամանակ կարծրանում են և այլևս չեն կարող վերաձևավորվել՝ օրինակ էպօքսիդային խեժերը կամ ֆենոլֆորմալդեհիդային պլաստմասաները։ Բացի այս հիմնական բաժանումից, պլաստմասաները կարելի է դասակարգել նաև ըստ կիրառության՝ կառուցվածքային, փաթեթավորման, էլեկտրամեկուսիչ, բժշկական և այլ տեսակների, ինչպես նաև ըստ քիմիական կազմի՝ պոլիէթիլեններ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիստիրոլ և այլ պոլիմերներ, որոնք ունեն տարբեր հատկություններ և կիրառման ոլորտներ։ Պլաստմասաների լայն տարածումը պայմանավորված է դրանց արտադրության համեմատաբար ցածր արժեքով, հեշտ մշակմամբ և բազմաֆունկցիոնալությամբ, սակայն միաժամանակ դրանք առաջացնում են նաև բնապահպանական խնդիրներ, քանի որ շատ տեսակներ դժվար են քայքայվում և կուտակվում են շրջակա միջավայրում՝ պահանջելով վերամշակման և վերօգտագործման արդյունավետ համակարգերի զարգացում։

Մաթեմատիկա

Այս գիրքը ներկայացնում է իրական անալիզի ընտրովի և խորացված բաժիններ՝ նախատեսված այն ուսանողների համար, ովքեր արդեն տիրապետում են մաթեմատիկական անալիզի հիմունքներին և ցանկանում են խորացնել իրենց տեսական ու կիրառական գիտելիքները։ Այն ընդգրկում է իրական թվերի համակարգի խորը հատկությունները, հաջորդականությունների և շարքերի առաջադեմ վերլուծությունը, մետրիկական և տոպոլոգիական տարածությունների հիմունքները, ինչպես նաև ֆունկցիաների համընթացությունը և սահմանային գործընթացները։ Գրքում քննարկվում են նաև չափման տեսության և ինտեգրալի ավելի զարգացած գաղափարներ, ինչպիսիք են Լեբեգի ինտեգրալը և դրա կիրառությունները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում թեորեմների խիստ ապացույցներին և տրամաբանական կառուցվածքին՝ զարգացնելով ընթերցողի մաթեմատիկական մտածողությունը և ապացուցման հմտությունները։ Նյութը կառուցված է տեսական խորությամբ և խնդիրների միջոցով ամրապնդման սկզբունքով, ինչը այն դարձնում է կարևոր ռեսուրս մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և տեսական ինժեներական ուղղությունների ուսանողների համար։

Բժշկություն

Ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան ուսումնասիրում է խմելու և կենցաղային ջրի որակի ապահովման, պահպանման և վերահսկման միջոցառումների ամբողջությունը՝ նպատակ ունենալով կանխել վարակիչ հիվանդությունների տարածումը և ապահովել բնակչության առողջությունը։ Ջուրը համարվում է կյանքի համար անհրաժեշտ հիմնական ռեսուրս, սակայն այն կարող է դառնալ նաև հիվանդությունների փոխանցման աղբյուր, եթե աղտոտված է միկրոօրգանիզմներով, քիմիական նյութերով կամ այլ վնասակար խառնուրդներով։ Հիգիենիկ ջրամատակարարման համակարգը ներառում է ջրի աղբյուրների ընտրություն, ջրի մաքրում և ախտահանում, պահեստավորում և անվտանգ բաշխում սպառողներին։ Ջրի մաքրումը սովորաբար իրականացվում է ֆիլտրացիայի, նստեցման, քիմիական մշակման և քլորացման միջոցով, որոնք օգնում են հեռացնել կեղտերը և ոչնչացնել հիվանդածին մանրէները։ Կարևոր է նաև ջրամատակարարման ցանցերի տեխնիկական վիճակը, քանի որ վնասված խողովակները կամ ոչ ստանդարտ պահեստային տարաները կարող են հանգեցնել երկրորդային աղտոտման։ Ջրի հիգիենան նաև ներառում է սանիտարական նորմերի պահպանումը ջրային աղբյուրների շուրջ, ինչպիսիք են գետերը, լճերը և հորերը, որպեսզի կանխվի կենցաղային կամ արդյունաբերական թափոնների ներթափանցումը։ Բացի այդ, բնակչության իրազեկվածությունը ջրի ճիշտ օգտագործման և պահպանման վերաբերյալ կարևոր դեր ունի հիվանդությունների կանխարգելման գործում։ Այսպիսով, ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան հանդիսանում է հանրային առողջության հիմնարար բաղադրիչ, որը ապահովում է անվտանգ ջրի հասանելիություն և նվազեցնում է ջրով փոխանցվող հիվանդությունների ռիսկը։

Մանկական

Գիրք ստվարաթղթե․ Ոսկե ձվիկը աչուկ (տնակ) Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-66-199-5