Շրջակա միջավայրի ազդեցութան գնահատականը ՀՀ-ում, խնդիրներ և լուծումներ

Տնտեսագիտություն

Պետական հատվածի գործունեության առաջարկը և պահանջարկը տնտեսագիտական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից են, որոնք արտացոլում են պետական մարմինների կողմից մատուցվող ծառայությունների և իրականացվող գործառույթների փոխազդեցությունը հասարակության կարիքների հետ։ Պետական հատվածի առաջարկը ներառում է այն ապրանքներն ու ծառայությունները, որոնք պետությունը տրամադրում է քաղաքացիներին՝ կրթություն, առողջապահություն, անվտանգություն, ենթակառուցվածքներ, սոցիալական պաշտպանություն և այլ հանրային բարիքներ։ Այս առաջարկը ձևավորվում է պետական բյուջեի, հարկերի և պետական քաղաքականության միջոցով։ Պահանջարկը, իր հերթին, արտահայտում է հասարակության և տնտեսության տարբեր խմբերի կարիքները պետական ծառայությունների նկատմամբ, օրինակ՝ բարձրորակ կրթության, մատչելի բժշկական օգնության կամ հասարակական անվտանգության ապահովման պահանջը։ Կոլեկտիվ շուկայական գործունեությունները վերաբերում են այն իրավիճակներին, երբ մի քանի սուբյեկտներ համատեղ ձևավորում են շուկայական վարքագիծ՝ նպատակ ունենալով առավել արդյունավետ բավարարել պահանջարկը կամ բարձրացնել իրենց ազդեցությունը շուկայում։ Պետական հատվածի և կոլեկտիվ շուկայական գործունեությունների նմանություններից կարելի է նշել այն, որ երկուսն էլ ուղղված են հասարակական կարիքների բավարարմանը և պահանջում են ռեսուրսների համատեղ կազմակերպում ու կառավարում։ Սակայն նրանց միջև կան նաև կարևոր տարբերություններ․ պետական հատվածը գործում է հասարակական շահի և պետական քաղաքականության հիման վրա, հաճախ առանց շահույթ ստանալու նպատակադրության, մինչդեռ կոլեկտիվ շուկայական գործունեությունները հիմնականում ունեն տնտեսական շահույթ ստանալու նպատակ և հիմնված են մասնավոր կամ կիսամասնավոր համագործակցության վրա։ Բացի այդ, պետական հատվածը ղեկավարվում է իրավական և վարչական մեխանիզմներով, իսկ կոլեկտիվ շուկայական գործունեությունները՝ շուկայական մրցակցության և պայմանագրային հարաբերությունների միջոցով։ Այսպիսով, պետական հատվածի առաջարկն ու պահանջարկը և կոլեկտիվ շուկայական գործունեությունները միասին ձևավորում են տնտեսության հավասարակշռության և հասարակական կարիքների բավարարման կարևոր մեխանիզմներ։

Սոցիոլոգիա

Աղքատության հիմնախնդիրը ժամանակակից հասարակությունների կարևորագույն սոցիալ-տնտեսական մարտահրավերներից է, որը բնութագրվում է բնակչության մի մասի կողմից հիմնական կենսական կարիքների՝ սննդի, բնակարանի, առողջապահության, կրթության և սոցիալական ապահովության բավարար մակարդակով չբավարարմամբ։ Հայաստանում աղքատության խնդիրը ձևավորվել է ինչպես տնտեսական անցումային շրջանի դժվարությունների, այնպես էլ կառուցվածքային գործազրկության, եկամուտների անհավասար բաշխման և որոշ ոլորտներում ցածր արտադրողականության հետևանքով։ Աղքատությունը ունի բազմակողմանի բնույթ՝ ընդգրկելով ոչ միայն նյութական, այլև սոցիալական և կրթական դրսևորումներ, որոնք սահմանափակում են մարդկանց հնարավորությունները և խոչընդոտում մարդկային կապիտալի զարգացմանը։ Աղքատության հաղթահարումը Հայաստանի Հանրապետությունում դիտարկվում է որպես պետական քաղաքականության առաջնահերթ ուղղություններից մեկը, որը պահանջում է համալիր և երկարաժամկետ ռազմավարական մոտեցում։ Այս ռազմավարության հիմնական ուղղություններից են տնտեսական աճի խթանումը, աշխատատեղերի ստեղծումը, փոքր և միջին բիզնեսի զարգացումը և ներդրումային միջավայրի բարելավումը։ Տնտեսական զարգացման միջոցով հնարավոր է բարձրացնել բնակչության եկամուտները և նվազեցնել սոցիալական անհավասարությունը։ Կարևոր դեր ունի նաև սոցիալական պաշտպանության համակարգը, որը ներառում է նպաստներ, կենսաթոշակներ, աջակցման ծրագրեր և խոցելի խմբերի սոցիալական ինտեգրման միջոցառումներ։ Կրթության և մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացումը ևս հանդիսանում է աղքատության նվազեցման արդյունավետ միջոց, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս մարդկանց ձեռք բերել ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքներ և բարելավել իրենց սոցիալ-տնտեսական վիճակը։ Բացի այդ, կարևոր է տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականությունը, որը նպատակ ունի նվազեցնել մարզերի և մայրաքաղաքի միջև տնտեսական անհավասարությունները՝ ապահովելով հավասար զարգացման հնարավորություններ։ Միջազգային կազմակերպությունների աջակցությունը և զարգացման ծրագրերը նույնպես կարևոր դեր են խաղում աղքատության հաղթահարման գործընթացում Հայաստանում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է բարելավել կառավարման արդյունավետությունը, պայքարել կոռուպցիայի դեմ և ապահովել սոցիալական քաղաքականության թիրախայնությունը, որպեսզի օգնությունը հասնի առավել կարիքավոր խմբերին։ Այսպիսով, աղքատության հիմնախնդիրը Հայաստանում բարդ և բազմաշերտ երևույթ է, որի հաղթահարումը պահանջում է տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ միջոցառումների համադրություն՝ ուղղված կայուն զարգացման և բնակչության կյանքի որակի բարձրացմանը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ամենածանր ու ողբերգական էջերից մեկին՝ Հայոց ցեղասպանություն։ Գիրքը նպատակ ունի ներկայացնել ցեղասպանության առաջացման պատճառները, ընթացքը և հետևանքները՝ հիմնվելով պատմական փաստերի և աղբյուրների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է Օսմանյան կայսրությունում հայերի վիճակին մինչև 1915 թվականը՝ ցույց տալով քաղաքական, ազգային և կրոնական հակասությունները, որոնք աստիճանաբար հանգեցրին զանգվածային բռնություններին։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են տեղահանությունները, կոտորածները և հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված համակարգված քաղաքականությունը։ Գրքում քննարկվում են մի շարք կարևոր հարցեր․ ցեղասպանության պատմական և քաղաքական նախադրյալները Օսմանյան իշխանությունների վարած քաղաքականությունը տեղահանությունների և զանգվածային սպանությունների ընթացքը միջազգային արձագանքը և մեծ տերությունների դիրքորոշումը ցեղասպանության հետևանքները հայ ժողովրդի համար Հեղինակը օգտագործում է տարբեր աղբյուրներ՝ արխիվային փաստաթղթեր, վկայություններ, դիվանագիտական հաղորդագրություններ, ինչը թույլ է տալիս ներկայացնել համակողմանի և փաստարկված ուսումնասիրություն։ Աշխատությունը նաև փորձում է գնահատել ցեղասպանության ազդեցությունը հայ ժողովրդի հետագա պատմության, սփյուռքի ձևավորման և ազգային ինքնության վրա։

Մանկական

Գիտելիքների աշխարհում. Արեգակնային համակարգի մոլորակները Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-66-271-8

Մշակույթ

Այս թեման ներկայացնում է աշխարհի ամենահին և հարուստ մշակութային ավանդույթներից մեկը՝ չինական արվեստը, որը ձևավորվել է հազարավոր տարիների ընթացքում և մեծ ազդեցություն է ունեցել Արևելյան Ասիայի մշակույթի զարգացման վրա։ Չինական արվեստը ներառում է գեղանկարչություն, ճարտարապետություն, քանդակագործություն, կերամիկա, գեղագրություն, մետաքսագործություն և դեկորատիվ արվեստի տարբեր ձևեր։ Այն սերտորեն կապված է չինական փիլիսոփայության, կրոնի և հասարակական արժեքների հետ, հատկապես կոնֆուցիականության, դաոսիզմի և բուդդիզմի գաղափարների ազդեցությամբ։ Չինական արվեստի հիմնական առանձնահատկություններից են բնության նկատմամբ խոր հարգանքը, ներդաշնակության գաղափարը, խորհրդանշական պատկերների օգտագործումը և ներքին հոգևոր աշխարհի արտահայտումը։ Գեղանկարչության մեջ մեծ տարածում են ունեցել բնապատկերները, լեռների և գետերի պատկերները, որոնք ոչ միայն բնության նկարագրություն էին, այլ նաև մարդու և տիեզերքի միջև ներդաշնակության արտահայտություն։ Չինական գեղագրությունը համարվում է արվեստի բարձրագույն ձևերից մեկը, քանի որ այն միավորում է լեզուն, գեղագիտությունը և հոգևոր ինքնարտահայտումը։ Ճարտարապետության ոլորտում չինական արվեստը հայտնի է տաճարներով, պալատներով, այգիներով և բազմահարկ տանիքներով կառուցվածքներով, որոնցում կարևոր տեղ է զբաղեցնում համաչափությունն ու բնության հետ ներդաշնակությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև ճենապակու և կերամիկայի արվեստը, որը դարեր շարունակ համարվել է չինական մշակույթի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը և լայն տարածում ստացել ամբողջ աշխարհում։ Չինական արվեստում հաճախ օգտագործվում են վիշապների, փյունիկների, լոտոսի ծաղկի և այլ խորհրդանշական պատկերներ, որոնք արտահայտում են ուժ, երջանկություն, իմաստություն և հավերժություն։ Դարերի ընթացքում չինական արվեստը զարգացել է տարբեր դինաստիաների ազդեցությամբ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունեցել է իր առանձնահատուկ ոճն ու մշակութային մոտեցումները։ Չինական արվեստը մեծ ազդեցություն է թողել համաշխարհային մշակույթի վրա և մինչ այսօր շարունակում է համարվել ստեղծագործական մտածողության, գեղագիտական ներդաշնակության և հոգևոր խորության կարևոր օրինակ։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունում մանրամասն քննարկվում են գյուղատնտեսական արտադրության հիմնական ճյուղերը՝ բուսաբուծություն, անասնաբուծություն, ինչպես նաև դրանց միջև փոխկապակցվածությունը։ Հեղինակը շեշտում է գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման կարևորությունը՝ արդյունաբերական և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմամբ, ինչպես նաև արտադրողականության բարձրացման մեթոդներ, ինչպիսիք են նորարարությունները, հողագործության արդիականացումը և էկոլոգիական մաքուր արտադրանքը։ Ագրովերամշակման ոլորտը գրքում առանձնացվում է որպես գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման կարևորագույն բաղադրիչ՝ բարձրացնելով ապրանքների ավելացված արժեքը և լայնացնելով արտահանման հնարավորությունները։ Ավետիսյան Ս.-ն շեշտում է, որ Հայաստանի համար հատկապես կարևոր է վերամշակման արդյունաբերության զարգացումը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս նվազեցնելու հումքի կախվածությունը և վերամշակված արտադրանքի միջոցով ստեղծել նոր աշխատատեղեր ու եկամուտներ։ Գրքում ներկայացված են նաև տնտեսության կազմակերպման ձևեր, կարգավորման մոդելներ և պետական աջակցության ծրագրեր՝ գյուղատնտեսության և ագրովերամշակման զարգացումը խթանելու համար։ Հեղինակը առաջարկում է համապարփակ ռազմավարություններ՝ գյուղատնտեսության և ագրովերամշակման միահյուսման և փոխշահավետ համագործակցության համար, որոնք կարող են բարելավել տեղական շուկաներն ու բարձրացնել Հայաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքի մրցունակությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ինչպես տնտեսագիտության, այնպես էլ գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, պլանավորման և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են գյուղատնտեսության և ագրովերամշակման ոլորտում զարգացող մարտահրավերների և հնարավորությունների վերաբերյալ։