Էկոլոգիական դաստիարակության ուղիներն ու միջոցները հանրակրթական դպրոցում

Պատմություն

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի պատմության համառոտ ակնարկը՝ սկսած հին պետական կազմավորումներից մինչև ժամանակակից հանրապետության ձևավորումը, ինչպես նաև հավելված բաժին՝ «Հայերը Ռուսաստանում» թեմայով, որտեղ դիտարկվում է հայկական սփյուռքի ձևավորումն ու զարգացումը ռուսական տարածքում։ Հիմնական պատմական գիծը ընդգրկում է Ուրարտուի քաղաքակրթական ժառանգությունը, հայկական թագավորությունների ձևավորումը հելլենիստական և վաղ միջնադարյան շրջանում, քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն և միջնադարյան պետականության տարբեր փուլերը՝ Բագրատունիների թագավորությունից մինչև Կիլիկիայի հայկական պետություն։ Հետագայում ներկայացվում են օսմանյան և պարսկական տիրապետության պայմաններում հայ ժողովրդի սոցիալ-մշակութային զարգացումները, ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմները և եկեղեցու դերը որպես միավորող ինստիտուտ։ Նորագույն շրջանում ընդգծվում են ազգային ազատագրական շարժումները, Առաջին Հանրապետությունը, խորհրդային շրջանը և 1991 թվականին անկախ պետականության վերականգնումը՝ որպես պատմական շարունակականության կարևոր հանգրվան։ Հավելված բաժնում «Հայերը Ռուսաստանում» առանձնացվում է հայ համայնքների ձևավորման գործընթացը սկսած միջնադարից և հատկապես ռուս-պարսկական պատերազմներից հետո ակտիվացած վերաբնակեցումները, որոնք հանգեցրին մեծ և ազդեցիկ հայկական համայնքների ստեղծմանը Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներում։ Այստեղ ընդգծվում է հայերի ներդրումը առևտրի, գիտության, ռազմական ծառայության, մշակույթի և ճարտարապետության ոլորտներում, ինչպես նաև համայնքային կառույցների, դպրոցների և եկեղեցական կյանքի զարգացումը, որոնք նպաստել են ազգային ինքնության պահպանմանը սփյուռքային պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է պատմական զարգացման շարունակական պատկեր՝ կապելով Հայաստանի պետականության ձևավորումը և սփյուռքի գոյությունը մեկ ամբողջական քաղաքակրթական գործընթացի մեջ։

Մշակույթ

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Հին Հունաստանի և Հին Հռոմի արվեստի զարգացումը՝ ներկայացնելով այդ քաղաքակրթությունների գեղարվեստական մտածողությունը, ձևավորման փուլերը և մշակութային առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է Հունաստանի արվեստի դասական իդեալներին՝ ներդաշնակության, համաչափության և մարդու մարմնի կատարելության պատկերումներին՝ քանդակագործության, ճարտարապետության և խեցեգործության օրինակներով։ Գրքում նաև քննարկվում է Հռոմեական արվեստը՝ ընդգծելով դրա գործնական բնույթը, ճարտարապետական ինժեներական նվաճումները, հանրային շինությունները և դիմանկարային արվեստի զարգացումը։ Հեղինակը վերլուծում է երկու քաղաքակրթությունների արվեստի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է Հռոմը յուրացրել և զարգացրել հունական գեղարվեստական ավանդույթները՝ դրանք հարմարեցնելով կայսրության գաղափարախոսական և քաղաքական նպատակներին։ Նյութը համադրում է պատմական, գեղագիտական և մշակութաբանական մոտեցումներ՝ ապահովելով ամբողջական պատկերացում անտիկ արվեստի մասին։ Գիրքը օգտակար է արվեստաբանների, պատմաբանների և դասական մշակույթով հետաքրքրվողների համար։

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Արտասահմանյան գրականություն

«Հարրի Փոթերը և Ազքաբանի կալանավորը» Հարի Փոթերի սերիայի երրորդ գրքն է, որտեղ Հարիին սպասվում է ավելի մութ ու վտանգավոր շրջափուլ։ Այս անգամ նա վերադառնում է Հոգվարթս՝ արդեն ավելի մեծ ու հասուն, սակայն դպրոցը ծանրացած է նոր վտանգով։ Արդեն փախչում է Ազքաբան բանտից Սիրուս Բլեքը, ով համարվում է Հարրիի ծնողների «խռովիչ» նախկին ընկեր և «ահաբեկիչ», որ ցանկանում է սպանել Հարիին։ Գիրքը նաև ներկայացնում է նոր կերպարներ՝ Հերմիոնեի նորագույն հմտություններ, Ռոնին ավելի հզոր ընկեր, և նոր ուսուցիչներ։ Մեծ դեր ունի նաև Պրոֆեսոր Լուպինը, ով դարձյալ փոխում է Հոգվարթսի մթնոլորտը։ Հաջորդ կարևոր թեման է՝ ժամանակի մենաշնորհ՝ հին մեդալների և ժամանակային սարքի միջոցով, որը թույլ է տալիս անցնել անցյալ։ Այս կերպ զարգանում է պատմության եզրափակիչը՝ ցույց տալով, որ ոչ միշտ ամեն ինչ այն է, ինչ թվում է։ Գիրքը նաև խոսում է վախի, արդարության, ընկերության և ներվի մասին։ Այն ցույց է տալիս, որ չարիքը երբեմն թաքնվում է ոչ այն մարդկանց մեջ, ում բոլորը կասկածում են, և որ ճշմարտությունը հաճախ շատ ավելի բարդ է։ «Ազքաբանի կալանավորը» գիրքը ավելի մութ ու հոգեբանական է, քան առաջին երկու մասերը, և ընթերցողին տալիս է նոր թելեր՝ հաջորդ գրքերի համար։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-68-605-9

Մշակույթ

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ ստեղծագործության վերլուծությանը՝ դիտարկելով այն որպես հայ դասական երաժշտարվեստի ձևավորման և զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ մտածողությունը ձևավորվել է եվրոպական երաժշտական ավանդույթների և արևելյան երաժշտական պատկերային համակարգի ստեղծագործական համադրության հիման վրա՝ ստեղծելով ինքնատիպ ազգային-դասական ոճ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա սիմֆոնիկ գործերում թեմատիկ զարգացման, նվագախմբային մտածողության և հարմոնիկ կառուցվածքի առանձնահատկություններին, որոնք արտահայտում են ինչպես ռոմանտիկական, այնպես էլ իմպրեսիոնիստական ազդեցություններ։ Աշխատությունում վերլուծվում է նաև նրա երաժշտական լեզվի ազգային հիմքը՝ ժողովրդական մեղեդայնության, ռիթմիկ կառուցվածքների և արևելյան ինտոնացիոն տարրերի կիրառման միջոցով, որոնք ապահովում են ստեղծագործությունների յուրահատուկ գունեղությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում է նրա ներդրումը հայկական սիմֆոնիզմի ձևավորման մեջ՝ որպես այնպիսի կոմպոզիտոր, որը հիմք դրեց ազգային սիմֆոնիկ դպրոցի զարգացմանը և ազդեց հետագա սերունդների ստեղծագործական որոնումների վրա։ Այս համատեքստում Սպենդիարյանի արվեստը ներկայացվում է որպես կամուրջ եվրոպական դասական ավանդույթի և հայկական երաժշտական ինքնության միջև՝ ստեղծելով նոր որակի սիմֆոնիկ մտածողություն։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ բանասիրության և գեղարվեստական գրականության մատենագիտության պատմական զարգացման ընթացքին՝ սկսած վաղ ձեռագրական ցուցակներից մինչև ժամանակակից գիտական-տեղեկատու համակարգերի ձևավորում։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորվել և զարգացել հայ գրականության ու բանասիրական ուսումնասիրությունների հաշվառման, դասակարգման և համակարգման մեթոդները՝ արտացոլելով գիտական մտքի առաջընթացը և մշակութային կարիքների փոփոխությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական աղբյուրների ստեղծման սկզբնաղբյուրներին՝ ձեռագիր ցուցակներ, եկեղեցական և վանական գրադարանների գրանցումներ, ինչպես նաև հետագայում ձևավորված տպագիր մատենագիտական ժողովածուներ ու գիտական տեղեկատուներ։ Քննարկվում է նաև հայագիտության զարգացման ընթացքում մատենագիտության դերի ընդլայնումը՝ որպես գրական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրության և հանրահռչակման կարևոր գործիք։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ ժամանակակից մատենագիտական համակարգերը ոչ միայն տեղեկատվության կազմակերպման միջոց են, այլև հայ մշակութային հիշողության պահպանման և գիտական հետազոտությունների զարգացման հիմնարար հիմք։