Էկոլոգիական դաստիարակության ուղիներն ու միջոցները հանրակրթական դպրոցում

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է գրող, հրապարակախոս և հասարակական մտավորական Մայքլ Արլենի կենսագրությանը և ստեղծագործական ուղուն։ Նյութում ներկայացվում են նրա կյանքի հիմնական փուլերը, ուսումը, ստեղծագործական և հրապարակախոսական գործունեությունը, ինչպես նաև նրա գրական և մշակութային ազդեցությունը ժամանակակից ընթերցողի և գրական հանրության վրա։ Աշխատությունը վերլուծում է Արլենի գրական ժանրային բազմազանությունը, թեմատիկ և ոճային առանձնահատկությունները, գրական և գաղափարական հոսանքների ազդեցությունը նրա ստեղծագործության վրա, ինչպես նաև սոցիալական և քաղաքական խնդիրներին անդրադառնալու ձևերը։ Նյութում ընդգծվում է նրա դիրքը ժամանակակից մշակութային, գրական և հասարակական կյանքում, մատնանշվում նրա ստեղծագործությունների նշանակությունը ազգային և համաշխարհային գրականության համատեքստում։ Աշխատությունը ծառայել է որպես համալիր աղբյուր գիտնականների, ուսանողների և գրականության սիրահարների համար՝ թույլ տալով խորությամբ ուսումնասիրել Մայքլ Արլենի կենսագրությունը և գրական ժառանգությունը։

Աշխարհագրություն

В работе разрабатываются теоретические и технологические основы эколого-гидрохимической оценки природных вод Республики Армения, рассматриваются методы анализа химического состава поверхностных и подземных вод, включая определение макро- и микроэлементов, загрязняющих веществ и показателей минерализации, изучаются закономерности формирования гидрохимического режима в различных природно-климатических и геологических условиях страны, уделяется внимание влиянию антропогенной нагрузки на качество водных ресурсов, включая сельскохозяйственное, промышленное и коммунальное воздействие, предлагаются методики комплексной оценки экологического состояния водных систем на основе интегральных индексов и геоинформационных технологий, рассматриваются подходы к мониторингу и прогнозированию изменений гидрохимических характеристик во времени, анализируются региональные особенности формирования состава вод в горных и равнинных районах, работа также включает разработку практических рекомендаций по рациональному использованию и охране водных ресурсов, направленных на снижение экологических рисков и обеспечение устойчивого водопользования, результаты исследования имеют прикладное значение для экологического мониторинга, водного хозяйства и природоохранной политики Республики Армения.

Լրագրություն

Այս աշխատանքը քննադատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է հայ-թուրքական փոխհարաբերությունների արտացոլումը հայ ժամանակակից մամուլում 1990-2010 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով լրատվամիջոցների գաղափարական, քաղաքական և տեղեկատվական դերակատարումը հետխորհրդային Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընկալումների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես հասարակական կարծիքի ձևավորման ակտիվ գործոն, որը տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր կերպ է մեկնաբանել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացումները՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձություններից, Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքից և դիվանագիտական նախաձեռնություններից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ 1990-ականների սկզբին մամուլում գերակշռում էին հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման և դիվանագիտական բացման հույսերը, մինչդեռ 1990-ականների կեսերից և հատկապես 2000-ականներին ավելի ուժեղացավ քննադատական և անվստահական դիսկուրսը՝ պայմանավորված սահմանների փակ վիճակով, պատմական հիշողության խնդիրներով և անվտանգության ընկալումներով։ Վերլուծվում են նաև մեդիա դիսկուրսի տարբեր շերտերը՝ պաշտոնական թերթերի, անկախ լրատվամիջոցների և վերլուծական հրապարակումների միջև առկա տարբերություններով, որոնք հաճախ արտահայտում էին քաղաքական ուժերի և հասարակական խմբերի հակադիր դիրքորոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական և գաղափարական միջոցներին, որոնց միջոցով մամուլը կառուցում է «մենք-նրանք» հակադրությունը, ձևավորում է ազգային ինքնության և արտաքին վտանգի պատկերներ, ինչպես նաև ազդում է հանրային ընկալումների վրա՝ դառնալով քաղաքական սոցիալականացման կարևոր հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 1990-2010 թվականների հայ մամուլը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում ունեցել է երկակի դեր՝ միաժամանակ արտացոլելով քաղաքական իրողությունները և ակտիվորեն մասնակցելով դրանց իմաստավորման ու հանրային ընկալման ձևավորմանը։

Բնապահպանություն

Շիկահողի պետական արգելոցը Հայաստանի Հանրապետության ամենակարևոր բնապահպանական տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում և ստեղծվել է բնության յուրահատուկ էկոհամակարգերի, անտառների ու կենսաբազմազանության պահպանության նպատակով։ Արգելոցը առանձնանում է իր հարուստ և բազմազան բուսական ու կենդանական աշխարհով, որտեղ հանդիպում են բազմաթիվ հազվագյուտ և Կարմիր գրքում գրանցված տեսակներ։ Տարածքը հիմնականում ծածկված է խիտ անտառներով, որտեղ աճում են կաղնի, բոխի, թխկի և այլ ծառատեսակներ, իսկ կենդանական աշխարհում կարելի է հանդիպել գայլի, աղվեսի, արջի, ինչպես նաև տարբեր թռչնատեսակների ու սողունների։ Շիկահողի արգելոցը ունի նաև յուրահատուկ կլիմայական պայմաններ, որոնք նպաստում են էկոհամակարգերի կայուն զարգացմանը և բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Այն կարևոր դեր է խաղում ոչ միայն Հայաստանի բնության պահպանության, այլև գիտական հետազոտությունների համար, քանի որ այստեղ իրականացվում են ուսումնասիրություններ բուսական և կենդանական աշխարհի վերաբերյալ։ Արգելոցը ստեղծվել է, որպեսզի սահմանափակվի մարդու վնասակար ազդեցությունը բնության վրա և պահպանվեն բնական գործընթացները գրեթե անփոփոխ վիճակում։ Շիկահողի տարածքը նաև ունի էկոտուրիզմի զարգացման պոտենցիալ, սակայն այցելությունները խիստ կարգավորվում են՝ բնության պահպանությունը ապահովելու նպատակով։ Այս արգելոցը համարվում է Հայաստանի բնության ամենաթանկարժեք գոհարներից մեկը, որը կարևոր է ինչպես ազգային, այնպես էլ համաշխարհային բնապահպանական տեսանկյունից։

Մշակույթ

Հայկական զարդարվեստ. Հիմնական մոտիվների ծագումն ու գաղափարական բովանդակությունը-ը արվեստաբանական և մշակութաբանական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է հայկական զարդարվեստի ձևավորման աղբյուրները, պատմական զարգացումը և այն գաղափարական իմաստները, որոնք կրում են ավանդական զարդանախշերը, աշխատությունում դիտարկվում են զարդարվեստի հիմնական մոտիվները՝ երկրաչափական, բուսական, կենդանական և խորհրդանշական պատկերները, ինչպես նաև դրանց կիրառումը ճարտարապետության, ձեռագրային արվեստի, քարի քանդակագործության, գորգագործության և կիրառական արվեստի այլ ոլորտներում, ընդգծվում է, որ հայկական զարդանախշերը չեն սահմանափակվում միայն գեղագիտական գործառույթով, այլ հաճախ ունեն նաև աշխարհայացքային, կրոնական և պաշտամունքային նշանակություն՝ արտահայտելով կյանքի, հավերժության, պաշտպանական խորհրդանշանների և բնության հետ մարդու կապի գաղափարներ, միաժամանակ վերլուծվում է, թե ինչպես են տարբեր պատմական փուլերում՝ հնագույն, քրիստոնեական և միջնադարյան շրջաններում, ձևավորվել և վերափոխվել այդ մոտիվները՝ պահպանելով ազգային ոճական առանձնահատկությունները, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ հայկական զարդարվեստը հանդես է գալիս որպես մշակութային հիշողության համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր նախշ կրում է պատմական փորձի և խորհրդանշական մտածողության շերտեր։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շուկայական հարաբերությունների պայմաններում աշխատանքի ազատ ընտրության սահմանադրական իրավունքի իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են աշխատանքի իրավունքի սահմանադրաիրավական հիմքերը, դրա բովանդակությունը, պաշտպանության մեխանիզմները և իրականացման առանձնահատկությունները ժամանակակից տնտեսական միջավայրում։ Հեղինակը քննարկում է աշխատաշուկայի ձևավորման գործընթացները, զբաղվածության ապահովման խնդիրները, անձի մասնագիտական ընտրության ազատությունը, աշխատանքի հասանելիության իրավական երաշխիքները և պետական կարգավորման դերը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են նաև աշխատանքի իրավունքի միջազգային չափանիշները, ազգային օրենսդրության առանձնահատկությունները, գործատու-աշխատող հարաբերությունների իրավական կարգավորումը և շուկայական տնտեսության ազդեցությունը աշխատանքային իրավունքների իրացման վրա։ Գիրքը ներկայացնում է աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքի արդյունավետ պաշտպանությանն ուղղված իրավական և կազմակերպական հնարավոր լուծումներ։ Այն նախատեսված է իրավաբանների, սահմանադրական և աշխատանքային իրավունքի մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մարդու աշխատանքային իրավունքների և դրանց պաշտպանության հիմնահարցերով։