Արևելահայ գեղարվեստական վավերագրության լեզուն (19-րդ դ. 60-ական-21-րդ դ.10-ական թթ.)

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է այսպես կոչված «Վանի (ուրարտական) հարցի» ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով Ուրարտուի պատմության, մշակույթի և նրա ժառանգության մեկնաբանման տարբեր գիտական մոտեցումները։ Գրքում ներկայացվում են ուրարտագիտության զարգացման հիմնական փուլերը, հնագիտական բացահայտումների դերը և դրանց ազդեցությունը Վանի թագավորության քաղաքական ու մշակութային կերպարի վերականգնման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր գիտական դպրոցների դիրքորոշումները Ուրարտուի էթնիկ, լեզվական և պետական պատկանելության վերաբերյալ՝ ընդգծելով հայագիտական և արևելագիտական մոտեցումների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև աղբյուրագիտական խնդիրները, սեպագիր արձանագրությունների մեկնաբանությունները և պատմական վերակառուցման մեթոդաբանական դժվարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «ուրարտական հարցի» շուրջ ձևավորված գիտական բանավեճերին և դրանց ազդեցությանը տարածաշրջանային հնագույն պատմության ընկալման վրա։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, հնագետների, ուրարտագետների, հայագետների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար՝ առաջարկելով վերլուծական մոտեցում Ուրարտուի ուսումնասիրության պատմագիտական փորձի վերաբերյալ։

Իրավաբանություն

Հայաստանի Հանրապետությունում Սահմանադրական դատարանի սահմանադրաիրավական կարգավիճակը պայմանավորված է երկրի սահմանադրական համակարգում նրա հատուկ տեղով՝ որպես սահմանադրական արդարադատություն իրականացնող բարձրագույն մարմին։ Սահմանադրական դատարանը կոչված է ապահովելու Սահմանադրության գերակայությունը և վերահսկելու օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի, պետական մարմինների որոշումների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի համապատասխանությունը Սահմանադրությանը։ Այն հանդես է գալիս որպես անկախ դատական իշխանության առանձնահատուկ օղակ, որը չի մտնում ընդհանուր դատական համակարգի մեջ և գործում է բացառապես Սահմանադրությամբ սահմանված լիազորությունների շրջանակում։ Սահմանադրական դատարանի անկախությունը ամրագրված է Սահմանադրությամբ, և այն իր գործունեության ընթացքում ենթարկվում է միայն Սահմանադրությանը՝ բացառելով որևէ այլ պետական մարմնի միջամտությունը։ Դատարանի կազմավորման, դատավորների նշանակման և գործունեության կարգը սահմանվում է Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով, որտեղ նախատեսված են նաև դատավորների լիազորությունների ժամկետները, անկախության երաշխիքները և պատասխանատվության սահմանները։ Սահմանադրական դատարանն իրականացնում է ինչպես վերացական, այնպես էլ կոնկրետ սահմանադրական վերահսկողություն՝ քննելով օրենքների և այլ իրավական ակտերի սահմանադրականությունը, ինչպես նաև լուծելով սահմանադրական վեճեր պետական իշխանության մարմինների միջև։ Դրա որոշումները վերջնական են, պարտադիր կատարման ենթակա և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից՝ ապահովելով իրավական համակարգի կայունությունը և Սահմանադրության անմիջական գործողությունը։ Այս կարգավիճակը թույլ է տալիս Սահմանադրական դատարանին հանդես գալ որպես սահմանադրական կարգի պահապան, մարդու իրավունքների պաշտպանության կարևոր երաշխավոր և իրավական պետության հիմնարար ինստիտուտներից մեկը Հայաստանի Հանրապետությունում։

Մշակույթ

Վարդան Մախոխյանը (1869–1937) հայ նշանավոր ծովանկարիչ է, որի ստեղծագործական գործունեությունը կարևոր տեղ ունի հայ կերպարվեստի պատմության մեջ։ Նա ծնվել է Տրապիզոնում, կրթություն ստացել է Կարինի Սանասարյան վարժարանում, ապա շարունակել ուսումը Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում։ Հետագայում կատարելագործվել է նաև Հովհաննես Այվազովսկու արվեստանոցում, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա ծովանկարչական ոճի ձևավորման վրա ։ Մախոխյանը երկար տարիներ ապրել և ստեղծագործել է Եվրոպայում՝ Բեռլինում, Լոնդոնում, Մարսելում և Նիցցայում՝ մասնակցելով բազմաթիվ միջազգային ցուցահանդեսների։ Նրա արվեստի հիմնական թեման ծովն է՝ փոթորկոտ, դինամիկ, լուսային ու գունային նուրբ անցումներով ներկայացված, որտեղ բնությունը հաճախ ստանում է հուզական և խորհրդանշական արտահայտություն։ Նա համարվում է հայ ծովանկարչության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, որի աշխատանքներում համադրվում են ռեալիստական դիտարկումը և ռոմանտիկական զգացմունքայնությունը։ 1904 թվականին դարձել է Բեռլինի արվեստագետների միության անդամ, իսկ 1925 թվականին Ֆրանսիայում արժանացել է Պատվո լեգեոնի շքանշանի՝ իր արվեստագիտական ներդրման համար ։ Նրա կտավները պահպանվում են տարբեր երկրների թանգարաններում, այդ թվում՝ Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ինչպես նաև Եվրոպայի մի շարք մշակութային կենտրոններում։ Մախոխյանի արվեստը առանձնանում է ծովի շարժման և լույսի նուրբ ընկալմամբ, ինչը նրան դարձրել է միջազգային ճանաչում ունեցող նկարիչ, որի ստեղծագործությունները մինչ այսօր ուսումնասիրվում են արվեստաբանների կողմից։

Գեղարվեստական հայ․

«Չսիրելուց երկու օր անց» (Ռուզան Ազիզյան) սիրավեպային և հոգեբանական գիրք է, որը պատմում է մարդու ներսի զգացմունքների բարդության, սիրո և կորուստի մասին։ Վեպի հերոսը հայտնվում է այնպիսի իրավիճակում, երբ սիրում է, բայց նույն ժամանակ չի կարողանում պահպանել այն՝ կամ իր սխալների, կամ կյանքի անսպասելի շրջադարձերի պատճառով։ Գիրքը շոշափում է նաև այն թեման, թե ինչպես մարդը փորձում է ազատվել սիրուց կամ մոռանալ, սակայն այն շարունակում է մնալ նրա մեջ՝ որպես ցավ, հիշողություն կամ ցավոտ քուն։ Ազիզյանը շատ նուրբ ու զգայուն է ներկայացնում զգացմունքային ապրումները՝ ընթերցողին թույլ տալով նույնանալ հերոսների հետ։ Ստեղծագործությունը նաև խոսում է ժամանակի մասին՝ այն մասին, թե որքան արագ կարող է փոխվել կյանքը և ինչպես մի փոքր պահը կարող է ամբողջությամբ փոխել մարդու ճակատագիրը։ Գիրքը ունի լուրջ, բայց միաժամանակ ռոմանտիկ մթնոլորտ, որտեղ ամեն մի դրվագում կա սիրո, հիասթափության և հույսի մի քաոս։ Հեղինակի ոճը պարզ, բայց հուզական է՝ բառերը կարծես գալիս են անմիջապես սրտից և հասնում ընթերցողի հոգուն։ «Չսիրելուց երկու օր անց» վեպը ցույց է տալիս, որ մարդը չի կարող ամբողջությամբ վերահսկել իր զգացմունքները, և դա բնորոշ է բոլորին՝ անկախ ուժից կամ ցանկությունից։ Գիրքը հարմար է նրանց համար, ովքեր սիրում են սիրավեպեր, հոգեբանական դրամա և մելանխոլիկ, բայց գեղեցիկ պատմություններ։ Ընդհանուր առմամբ, այս վեպը ընթերցողին տալիս է զգացմունքային փորձ՝ սիրո ուժի, դրա ավարտի և նոր սկիզբների մասին։ Հրատարակիչ - Գրանիշ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-9175-2-8

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատանքը նվիրված է արդի տեղեկատվական հասարակության սոցիոմշակութային գործառույթների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային միջավայրի ազդեցությունը հասարակության մշակութային, կրթական և հաղորդակցական համակարգերի վրա։ Տեղեկատվական հասարակությունը բնութագրվում է գիտելիքի, տեղեկատվության և հաղորդակցության տեխնոլոգիաների գերակշռող դերով, որոնք ձևափոխում են սոցիալական հարաբերությունները, արժեքային համակարգերը և մշակութային փոխազդեցությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն հիմնական սոցիոմշակութային գործառույթները, որոնք ներառում են տեղեկատվության տարածման և հասանելիության ապահովումը, կրթական գործընթացների թվայնացումը, մշակութային փոխանակման ընդլայնումը, հասարակական կարծիքի ձևավորումը և սոցիալական ինտեգրման նոր ձևերի առաջացումը։ Միևնույն ժամանակ վերլուծվում են նաև տեղեկատվական հասարակությանը բնորոշ մարտահրավերները՝ տեղեկատվական անհավասարություն, թվային բևեռացում, մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներ և մեդիաազդեցության աճող դերը։ Աշխատությունը նպատակ ունի բացահայտել, թե ինչպես են տեղեկատվական տեխնոլոգիաները վերափոխում հասարակության մշակութային կյանքը և ձևավորում նոր սոցիալական իրականություն, որտեղ տեղեկատվությունը դառնում է հիմնական ռեսուրս և զարգացման շարժիչ ուժ։

Պատմություն

Հայոց պատմություն (համաշխարհային ընդհանուր պատմության հետ)-ը համակցված պատմագիտական ուսումնական աշխատություն է, որտեղ միաժամանակ ներկայացվում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացումները և համաշխարհային պատմության հիմնական փուլերը՝ թույլ տալով դրանք դիտարկել փոխկապակցվածության մեջ, սկսած հնագույն քաղաքակրթություններից և պետականությունների ձևավորման գործընթացներից մինչև միջնադար, նոր և նորագույն շրջաններ, ներառյալ համաշխարհային կայսրությունների վերելքն ու անկումը, համաշխարհային պատերազմները, միջազգային հարաբերությունների ձևավորումը և ժամանակակից գլոբալ գործընթացները, իսկ հայկական պատմության հատվածում ընդգծվում են Հայկական լեռնաշխարհի հին քաղաքակրթությունները, հայկական պետականության տարբեր դրսևորումները, քրիստոնեության ընդունումը, միջնադարյան թագավորությունների զարգացումը, օտար տիրապետությունների պայմաններում ազգային ինքնության պահպանումը, ինչպես նաև նորագույն շրջանի վճռորոշ իրադարձությունները՝ ցեղասպանությունը, պետականության կորուստն ու վերականգնումը, խորհրդային ժամանակաշրջանը և անկախ Հայաստանի զարգացումը, աշխատության նպատակն է ուսանողին կամ ընթերցողին տալ ամբողջական պատկերացում թե ինչպես են համաշխարհային և ազգային պատմական գործընթացները փոխազդել միմյանց վրա և ձևավորել ներկայիս քաղաքական և մշակութային իրականությունը։