Արևմտահայ գավառագրական արձակը, պատմություն և տեսություն (1850-1915)

Գեղարվեստական հայ․

«Սուլամիթա. Սևակի մեծ սերը, գիրք 2 (կոշտ)»՝ Հրաչյա Չարխչյանի ստեղծագործությունը շարունակությունն է Սևակ Պարույրի սիրային և գրական պատմության մեջ չմոռացված մի առեղծվածի: Այս գիրքը շարունակում է նկարագրել Սևակ Պարույրի սիրային կյանքը, հատկապես նրա սիրո պատմությունը Սուլամիթայի հետ՝ միակ մեծ սիրով, որը կերտել է բանաստեղծի կյանքը և արվեստը։ Գիրքը բացահայտում է այն խոր նրբությունները, որոնք մղել են Սևակին մաքուր, իսկ միաժամանակ մղձավանջային սիրո ճամփորդության։ Սուլամիթան Սևակի կյանքի կարևորագույն սյուժեն է՝ մի կերպար, ով, հուզականորեն և գրականորեն, մեծ ազդեցություն է ունեցել բանաստեղծի ստեղծագործությունների վրա։ Սևակին բնորոշ է իր խոր, փիլիսոփայական սերը, որը միևնույն ժամանակ՝ ողբերգական էր՝ կապված անհաջողությունների, տարօրինակ հարաբերությունների ու տրամադրությունների հետ։ Չարխչյանը այս ստեղծագործությունը օգտագործում է որպես մի գեղարվեստական նիշ՝ վերապրելու և հզորացնելու մի պատմություն, որն իրականում կապում է ոչ միայն Սևակի անձնական կյանքը, այլև նրա ստեղծագործական ու մտավոր ճանապարհը։ Սուլամիթան նրա համար չհասցված, անկատար սեր էր, բայց միևնույն ժամանակ՝ այն սիրո աղբյուրը, որն այլևս չէր կարող մոռացվել և չդարձնել նրա արվեստի մի մաս։ Անցյալից ներկա տեղափոխվող այս պատմության մեջ Չարխչյանը օգտագործում է պատմական կոնտեքստ՝ երբեմն մտահոգիչ նուրբ ժանրային մոտեցմամբ։ Նա չի միայն ներկայացնում սիրո պատմություն, այլ բացահայտում է այն խորությունը, որը կրում է Սևակի կյանքը։ Գիրքը նաև ներկայացնում է հզոր դասեր՝ արվեստի, կորստի, սիրո և անհույս որոնումների մասին։ «Սուլամիթա» պատմությունը ողբերգական սիրո պատմություն է, որտեղ ջերմություն, ցավ և անհնար լինել միաժամանակ սերտորեն խառնվում են։ Այն բացահայտում է ինչպես մարդկային անձը, այնպես էլ արվեստի անցած պատմությունը՝ երբ սիրո մեծությունը հանդիպում է իրականության կոշտությանը։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2014 ISBN - 978-9939-51-673-8

Կենսագրություն

«Արամյանց» գրքում Կարեն Օհանջը ներկայացնում է մի դրվագային, բայց նաև խորը պատմական ու անձնական պատմություն՝ նվիրված Արամյանցների՝ հայտնի հայկական ընտանիքի կամ անհատի կերպարին (կախված գրքի կոնկրետ վարկածից)։ Գիրքը կարող է լինել կենսագրական, պատմվածք-պատմվածք կամ հուշագրական բնույթի՝ ներկայացնելով հերոսի կամ ընտանիքի անցած ճանապարհը՝ ժամանակի բարդ ու ճնշող պայմաններում։ Գրքում արտացոլվում է ոչ միայն անձնական կյանքի պատմությունը, այլև շրջապատող ժամանակի սոցիալական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունները, որոնք ազդել են հայ հասարակության վրա։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել, թե ինչպիսին է եղել այն մարդկանց հոգին, ովքեր ստիպված են եղել պայքարել գոյության, արժանապատվության և ինքնորոշման համար։ «Արամյանց» վերնագիրը ենթադրում է, որ այս պատմությունը նաև արտացոլում է ամբողջ հայկական ճակատագրի մի փոքր հատվածը՝ որպես խորհրդանիշ։ Հնարավոր է, որ գրքում ներկայացված են ընտանիքի արժեքները՝ հայրենասիրություն, միասնականություն, համառություն և հավատ ապագայի նկատմամբ։ Գիրքը հուզող է և մտորելու տեղ տալիս, քանի որ ընթերցողը հնարավորություն է ունենում տեսնել պատմական իրադարձությունները ոչ միայն որպես փաստեր, այլ որպես մարդկանց կյանքի մանրակրկիտ դրվագներ։ Այս աշխատությունը հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր սիրում են հայ գրականության նոր գրողներին, պատմական թեմաներ կամ հուշագրական ոճով ներկայացված ճակատագրեր։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-75-540-3

Սոցիոլոգիա

Դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը վերաբերում է բնակչության թվաքանակի, կառուցվածքի և շարժի հետ կապված այն բարդ գործընթացներին ու հակասություններին, որոնք ազդում են հասարակությունների սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական զարգացման վրա։ Այն ընդգրկում է ծնելիության և մահացության մակարդակների փոփոխությունները, բնակչության ծերացումը կամ երիտասարդության գերակշռությունը, միգրացիոն հոսքերը, ինչպես նաև բնակչության անհավասար տարածքային բաշխումը։ Ժամանակակից աշխարհում տարբեր երկրներում այս հիմնախնդիրը դրսևորվում է տարբեր ձևերով․ զարգացած երկրներում հաճախ նկատվում է ծնելիության նվազում և բնակչության ծերացում, ինչը հանգեցնում է աշխատուժի կրճատման, սոցիալական ապահովության համակարգերի ծանրաբեռնվածության և տնտեսական աճի դանդաղման։ Մինչդեռ որոշ զարգացող երկրներում բարձր ծնելիությունը և արագ բնակչության աճը ստեղծում են լրացուցիչ ճնշում կրթական, առողջապահական և աշխատանքային համակարգերի վրա՝ առաջացնելով գործազրկության և աղքատության աճի ռիսկեր։ Միգրացիան նույնպես կարևոր բաղադրիչ է, քանի որ աշխատուժի արտահոսքը կամ ներհոսքը կարող է էապես փոխել ինչպես երկրների ժողովրդագրական կառուցվածքը, այնպես էլ տնտեսական հավասարակշռությունը։ Դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը կապված է նաև քաղաքաշինության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և շրջակա միջավայրի վրա ճնշման հետ, քանի որ բնակչության աճը կամ նվազումը անմիջականորեն ազդում է պետական պլանավորման և սոցիալական ծառայությունների պահանջարկի վրա։ Պետությունները փորձում են տարբեր քաղաքական միջոցներով կարգավորել այս գործընթացները՝ խթանելով ծնելիությունը, վերահսկելով միգրացիան կամ բարելավելով սոցիալական աջակցման համակարգերը, սակայն այս հիմնախնդրի լուծումը պահանջում է երկարաժամկետ և համալիր մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ, դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը համարվում է ժամանակակից աշխարհի կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը, քանի որ այն անմիջական ազդեցություն ունի հասարակությունների կայունության և զարգացման հեռանկարների վրա։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է «Հայկական հարցի» քննարկմանը Լոզանի կոնֆերանսի (1922–1923 թթ.) շրջանակում՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական իրավիճակը և Օսմանյան կայսրության ժառանգության վերաձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես Հայկական հարցը, որը XIX դարի վերջից և հատկապես 1915 թվականի իրադարձություններից հետո դարձել էր միջազգային դիվանագիտության կարևոր թեմա, աստիճանաբար կորցրեց իր կենտրոնական տեղը մեծ տերությունների օրակարգում՝ նոր աշխարհաքաղաքական հավասարակշռության ձևավորման պայմաններում։ Լոզանի կոնֆերանսում, որտեղ որոշվում էր Թուրքիայի Հանրապետության միջազգային իրավական կարգավիճակը և սահմանները, հայկական պատվիրակությունները և սփյուռքյան կազմակերպությունները փորձում էին բարձրացնել հայ ժողովրդի անվտանգության, տարածքային պահանջների և պետականության վերականգնման հարցերը, սակայն այդ ջանքերը բախվում էին մեծ տերությունների քաղաքական շահերին և Թուրքիայի դիրքորոշմանը։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում է դիվանագիտական պայքարը, տարբեր առաջարկների քննարկումը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Սևրի պայմանագրով նախատեսված հայկական պետականության գաղափարը Լոզանում փաստացի չիրագործվեց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային հարաբերությունների իրական քաղաքականությանը (realpolitik), որտեղ իրավական և բարոյական հիմնավորումները հաճախ զիջում էին ռազմավարական և տնտեսական շահերին։ Նշվում է նաև հայկական պատվիրակությունների գործունեությունը, նրանց ներկայացրած հուշագրերն ու փորձերը՝ ստանալու միջազգային երաշխիքներ կամ հովանավորություն, որոնք սակայն մնացին առանց գործնական արդյունքի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայկական հարցի աստիճանական մարգինալացումը Լոզանի գործընթացում և դրա հետևանքները հայ ժողովրդի քաղաքական և տարածքային խնդիրների լուծման համար XX դարի առաջին կեսում։

Մաթեմատիկա

Компактный курс математического анализа. Часть 1, Функции одной переменной աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի առաջին բաժինը՝ մեկ փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությունը, այն բացատրում է սահմանների և շարունակականության գաղափարները, ածանցյալի սահմանումն ու դրա երկրաչափական և ֆիզիկական իմաստները, ինչպես նաև ինտեգրալի հիմնական հասկացությունները և դրանց հաշվարկման մեթոդները, գիրքը անդրադառնում է Թեյլորի բանաձևին, ֆունկցիաների վարքագծի ուսումնասիրությանը և էքստրեմումների որոնման խնդիրներին, միաժամանակ ընդգրկելով բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական նյութը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենի համադրական և վերլուծական բայերի համակարգային փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային, սեմանտիկ և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են բայերի համադրության հիմնական օրինաչափությունները, նրանցով ստեղծվող բառակապակցությունների և արտահայտությունների ձևերը, ինչպես նաև համառոտ համեմատություն դասական ֆրանսերենի և ժամանակակից լեզվական պրակտիկայի միջև։ Հեղինակը վերլուծում է բայերի համակարգային փոխազդեցությունները՝ ընդգրկելով վերլուծական ձևերի օգտագործման պայմանները, բայերի կատեգորիկ հատկությունները և կառույցային հնարավորությունները՝ տարբեր կոնտեքստներում։ Աշխատությունը օգտագործում է շարահյուսական, մորֆոլոգիական և սեմանտիկ վերլուծության մեթոդներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես համադրական և վերլուծական բայերը համատեղ կերպով նպաստում են ժամանակակից ֆրանսերենի խոսքային և գրավոր գործածությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ֆրանսերենագետների, լեզվաբանների, թարգմանիչների և ուսուցիչների համար՝ նպաստելով ֆրանսերենի բարդ բայային համակարգի համապարփակ հասկացմանը և դասավանդման մեթոդների կատարելագործմանը։