Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 2

Կենսաբանություն

Ծխելը մարդկության առողջության համար ամենավտանգավոր վնասակար սովորություններից մեկն է, որը մեծ վնաս է հասցնում ինչպես ծխողին, այնպես էլ շրջապատող մարդկանց։ Ծխախոտի ծուխը պարունակում է հազարավոր քիմիական նյութեր, որոնցից շատերը թունավոր և քաղցկեղածին են։ Ծխելու ընթացքում այդ վնասակար նյութերը ներթափանցում են օրգանիզմ և աստիճանաբար վնասում տարբեր օրգաններ, հատկապես թոքերը, սիրտը և արյունատար անոթները։ Ամենատարածված հետևանքներից են թոքերի քաղցկեղը, քրոնիկ բրոնխիտը, սրտանոթային հիվանդությունները և շնչառական խնդիրները։ Ծխելը նվազեցնում է օրգանիզմի թթվածնով ապահովումը, առաջացնում է արագ հոգնածություն և թուլացնում իմունային համակարգը։ Հատկապես վտանգավոր է երկարատև ծխելը, քանի որ այն կարող է տարիների ընթացքում հանգեցնել անդառնալի առողջական խնդիրների և վաղաժամ մահվան։ Ծխախոտի վնասակար ազդեցությունը տարածվում է նաև պասիվ ծխողների վրա, ովքեր, չծխելով հանդերձ, ստիպված են շնչել ծխով լցված օդը։ Սա հատկապես վտանգավոր է երեխաների, հղի կանանց և տարեց մարդկանց համար։ Բացի առողջական վնասներից, ծխելը նաև սոցիալական և տնտեսական խնդիրներ է առաջացնում, քանի որ մարդը մեծ գումարներ է ծախսում վնասակար սովորության վրա և հաճախ կորցնում աշխատունակությունը առողջական խնդիրների պատճառով։ Ծխելու կանխարգելման համար կարևոր է առողջ ապրելակերպի տարածումը, երիտասարդների իրազեկումը և հասարակության մեջ առողջ սովորությունների ձևավորումը։ Շատ երկրներում գործում են հակածխախոտային օրենքներ, որոնք սահմանափակում են ծխելը հասարակական վայրերում և նպաստում մարդկանց առողջության պահպանմանը։

Պատմություն

Գիրքը համակարգված ձևով ուսումնասիրում է Հայաստանի հնագույն հուշարձանները, նյութական մշակույթը և հասարակական զարգացումները՝ բացահայտելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական շերտերը։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հին քարի դար Առաջին բնակավայրեր, քարե գործիքներ, որսորդություն և հավաքչություն։ Նոր քարի դար Գյուղատնտեսության և անասնապահության ձևավորում, նստակյաց կյանք։ Բրոնզի դար Արհեստների զարգացում, հասարակական բարդացում և առաջին քաղաքային կենտրոններ։ Վաղ պետական կազմավորումներ Իշխանական համակարգերի ձևավորում և քաղաքական կազմակերպվածության աճ։ Վանի թագավորություն Պետականության բարձր զարգացում, ամրոցների, գրերի և մշակույթի առաջընթաց։ Անկման փուլ Վանի թագավորության թուլացում և նոր պատմական շրջանի սկիզբ։

Մաթեմատիկա

Նյութում ներկայացվում են օպտիմալացման հիմնական մեթոդները՝ գծային ծրագրավորում, սահմանափակված և անսահմանափակ օպտիմալացում, Լագրանժի բազմապատկիչների մեթոդը, ինչպես նաև թվային մոտարկման որոշ ալգորիթմներ։ Բացի այդ, քննարկվում են խաղերի տեսության հիմնական հասկացությունները՝ երկու խաղացողների խաղեր, զրո գումարով խաղեր, Նեշի հավասարակշռություն և ռազմավարությունների ընտրություն։ Ձեռնարկը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մաթեմատիկական մոդելները կիրառվում տնտեսագիտության, կառավարման, ինժեներական համակարգերի և որոշումների վերլուծության մեջ՝ նպաստելով բարդ իրավիճակներում արդյունավետ լուծումներ գտնելուն։

Պատմություն

Իսրայել Օրին հայ ազգային-ազատագրական շարժման վաղ շրջանի կարևոր գործիչներից է, որը XVII–XVIII դարերի սահմանագծին փորձել է կազմակերպել Հայաստանի ազատագրումը օտար տիրապետությունից։ Նա ծնվել է 1658 թվականին և իր գործունեության ընթացքում մեծապես զբաղվել է դիվանագիտական աշխատանքով՝ փորձելով եվրոպական պետությունների աջակցությամբ հասնել հայկական պետականության վերականգնմանը։ Իսրայել Օրին համոզված էր, որ Հայաստանի ազատագրումը հնարավոր է միայն արտաքին ուժերի օգնությամբ, այդ պատճառով նա ակտիվ կապեր էր հաստատում եվրոպական արքունիքների հետ։ Նա ծառայել է տարբեր երկրներում՝ այդ թվում Գերմանիայում և Ֆրանսիայում, և փորձել է շահել նրանց քաղաքական շահագրգռվածությունը հայկական հարցի նկատմամբ։ Օրին մշակել է Հայաստանի ազատագրման մի քանի ծրագրեր, որոնցից առավել հայտնի է Պֆալցյան ծրագիրը, որը նախատեսում էր Հայաստանի ազատագրումը եվրոպական պետությունների ռազմական օգնությամբ։ Հետագայում նա այցելել է նաև Ռուսաստան՝ հանդիպելով Պետրոս Մեծի հետ և փորձելով ստանալ Ռուսաստանի աջակցությունը Հայաստանի ազատագրության գործում։ Չնայած նրա ծրագրերը անմիջական հաջողություն չունեցան, Իսրայել Օրին մեծ դեր ունեցավ հայկական ազգային-ազատագրական գաղափարախոսության ձևավորման մեջ և ճանապարհ հարթեց հետագա քաղաքական գործիչների համար։ Նրա գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի պատմության մեջ, քանի որ այն արտացոլում է ազգային անկախության գաղափարի զարգացման առաջին քայլերը։ Այսպիսով, Իսրայել Օրին համարվում է հայ ազգային-ազատագրական շարժման հիմնադիրներից մեկը, որի գործունեությունը նպաստեց Հայաստանի ազատագրության գաղափարի տարածմանը և միջազգային հարթակներում հայկական հարցի բարձրացմանը։

Այլ առարկաներ

Կենսագործունեության անվտանգությունը միջոցառումների, կանոնների և գիտական մոտեցումների ամբողջություն է, որի նպատակն է պաշտպանել մարդու կյանքը, առողջությունը և շրջակա միջավայրը տարբեր վտանգավոր գործոններից։ Դրա էությունը կայանում է նրանում, որ կանխվեն կամ նվազեցվեն այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ կենցաղում, աշխատանքային միջավայրում կամ արտակարգ իրավիճակներում։ Կենսագործունեության անվտանգության ոլորտը ուսումնասիրում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական վտանգները, ինչպես նաև դրանց կանխարգելման ուղիները։ Օրինակ՝ աշխատանքի վայրում անվտանգության կանոնները ներառում են պաշտպանիչ միջոցների օգտագործում, սարքավորումների ճիշտ շահագործում և վթարային իրավիճակների կանխարգելում։ Կենցաղային պայմաններում կարևոր է էլեկտրական սարքերի անվտանգ օգտագործումը, հրդեհային կանոնների պահպանումը և թունավոր նյութերի ճիշտ պահպանումը։ Բացի այդ, կենսագործունեության անվտանգությունը ներառում է նաև առաջին օգնության հիմունքները, որոնք անհրաժեշտ են արտակարգ իրավիճակներում մարդու կյանքը փրկելու համար։ Ժամանակակից պայմաններում մեծ նշանակություն ունի նաև էկոլոգիական անվտանգությունը, որը վերաբերում է շրջակա միջավայրի աղտոտման կանխարգելմանը և բնական ռեսուրսների պահպանմանը։ Պետական մակարդակով այս ոլորտը կարգավորվում է օրենքներով և նորմատիվ ակտերով, որոնք պարտադիր են բոլոր կազմակերպությունների և քաղաքացիների համար։ Կենսագործունեության անվտանգության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որտեղ մարդու կյանքը և առողջությունը հնարավորինս պաշտպանված կլինեն վտանգներից։ Այսպիսով, այն համարվում է հասարակության կայուն զարգացման և մարդու բարեկեցության կարևոր հիմքերից մեկը։

Պատմություն

«Հայկական Բաքուն» գիրքը պատմա-հուշագրական աշխատանք է, որը ներկայացնում է Բաքու քաղաքի կյանքը, կառուցվածքը և մշակութային դիմագիծը՝ հատկապես հայ համայնքի դերակատարությամբ մինչև և հետո 1917 թվականը։ Ալեքսանդր Գրիգորյանը նկարագրում է այն Բաքուն, որտեղ հայերը կարևոր մասնակցություն ունեին քաղաքի տնտեսական, մշակութային և հասարակական զարգացման մեջ։ Գիրքը ներկայացնում է քաղաքային առօրյան, թաղամասերը, դպրոցները, եկեղեցիները, մշակութային կենտրոնները և մարդկանց կյանքը՝ մանր ու կենդանի ուրվանկարների միջոցով։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև պատմական բարդ շրջադարձերին՝ հեղափոխությանը, քաղաքական փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը Բաքվի հայության ճակատագրի վրա։ Ստեղծագործությունը ոչ միայն պատմական փաստերի հավաքածու է, այլ նաև զգացմունքային հիշողություն՝ կորցրած քաղաքի և համայնքի մասին։ Այն օգնում է ընթերցողին պատկերացնել մի ժամանակաշրջան, երբ Բաքուն բազմազգ ու մշակութապես հարուստ քաղաք էր։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է պատմությամբ, քաղաքագիտությամբ և հայկական սփյուռքի անցյալով հետաքրքրվողների համար։ Հրատարակիչ -Спюрк Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-869-29-2