Թումանյանական հանրագիտակ - Շախկյան Գառնիկ

Արտասահմանյան գրականություն

«Անասնաֆերմա» (Ջորջ Օրուել) քաղաքական հեգնագրային ալեգորիա է, որը ներկայացնում է իշխանության, ուժի և բռնության խնդիրները՝ օգտագործելով կենդանիների ֆերմայի պատկերավոր պատմությունը։ Գիրքը սկսվում է այնպես, որ ֆերմայում կենդանիները հալածում են մարդկանց տիրապետող սեփականատիրոջը և հռչակում են, որ այժմ ինքնակառավարվում են։ Սկզբում նրանք ստեղծում են հավասարության և արդարության գաղափար, բայց շուտով մի քանի խոշոր կենդանիներ՝ հատկապես խոզերը, սկսում են կառավարել և շերտավորել հասարակությունը։ Օրուելը ցույց է տալիս, թե ինչպես հեղափոխությունը կարող է վերածվել նոր տիրապետության՝ երբ առաջնորդները սկսում են ստել, վերացնել ազատությունը և օգտագործել մարդկանց կամ կենդանիների վախը։ Գիրքը հայտնի է նաև «բոլորը հավասար են, բայց որոշները ավելի հավասար են» արտահայտությամբ, որը բացահայտում է քաղաքական դասակարգերի և անարդարության տրամաբանությունը։ «Անասնաֆերման» քննադատում է տոտալիտար համակարգերը և ցույց տալիս, որ իշխանությունն ինքնին կարող է կեղտոտել նույնիսկ լավագույն գաղափարները։ Օրուելի ոճը պարզ է, բայց սուր, և պատմությունը ընթերցողին տանում է մտածելու՝ թե ինչպես են արժեքները կորցվում, երբ մարդիկ (կամ կենդանիները) ձեռք են բերում ուժ։ Գիրքը կարևոր է ոչ միայն որպես քաղաքական ալեգորիա, այլև որպես մարդու հոգեբանության և իշխանության դինամիկայի ուսումնասիրություն։ «Անասնաֆերման» հարմար է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պատմությամբ, քաղաքականությամբ և հասարակական բարոյականությամբ։ Այս աշխատությունը դարձավ դասական՝ իր արդիականությամբ և խորությամբ, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ ազատությունը և արդարությունը պետք է պահպանել մշտապես։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2013 ISBN - 978-9939-51-520-5

Փիլիսոփայություն

Հրաչյա Ամիրյանի ինքնազարգացման և հուզական ինտելեկտի թեմայով ստեղծագործությունների շարքի տասներորդ գիրքն է։ Այս ստեղծագործությունը շարունակություն է հանդիսանում գրողի նախորդ աշխատությունների, որոնք կարևորում են անձնական աճը, ինքնազարգացումը և կյանքին մոտենալու հուզական ու հոգևոր ճիշտ մոտեցումները։ Գրքի կենտրոնական թեման **«հորիզոնից անդին»** հասկացությունն է՝ որը կապված է այն գաղափարի հետ, որ մարդը պետք է խստորեն սահմանափակված չլինի իր ներկայությամբ կամ ներկա կյանքի իրավիճակներով։ Նա պետք է ունենա տեսլական՝ իր ապագայի համար, տեսնի ավելի լայն հնարավորություններ, հասնի այնպիսի նորագույն մակարդակների, որոնց մասին նախկինում միայն երազել էր։ Ամիրյանը այս գիրքում մտքեր է ներկայացնում այն մասին, թե ինչպես պետք է գտնել իր կյանքի խորը իմաստը, ինչպես աշխատել անձնական ազատության վրա և ինչպես բացել նոր ուղիներ՝ հասնելու կյանքի իրական նպատակներին։ Նա խոսում է այն մասին, որ կյանքի ճշմարիտ արվեստը կայանում է ամեն օր բարելավվելու, նոր հնարավորություններ բացելու և ձգտելու ավելի լավ տարբերակի։ Գիրքը նախատեսված է այն մարդկանց համար, ովքեր պատրաստ են կատարելագործվել և գտնել իրենց հուզական, մտավոր ու սոցիալական հավասարակշռությունը՝ դուրս գալով իրենց հորիզոններից և գնում դեպի նոր սահմաններ։ Հրատարակիչ - Զանգակ ISBN - 978-9939-68-067-5

Հոգեբանություն

«Անհատականությունը սեփական համար» (Էրիխ Ֆրոմ) գիրքը հոգեբանական և փիլիսոփայական վերլուծություն է, որը քննարկում է մարդու ինքնության հարցը՝ շոշափելով անհատականության զարգացման, ազատության և անհատական ընտրության թեմաները։ Ֆրոմը կասկածի տակ է դնում հասարակության նորմերը և ճնշումները, որոնք խոչընդոտում են անձի իրական ինքնության բացահայտմանը և հաշտությանը սեփական «ես»-ի հետ։ Գրքում Ֆրոմը ասում է, որ միայն ազատության մեջ և սեփական ես-ը ճանաչելու միջոցով կարող է մարդը գտնել իրական երջանկություն ու խաղաղություն։ Նա բացատրում է, թե ինչպես հասարակությունն ու մշակույթը փորձում են ձևավորել մարդուն՝ տապալելով նրա ինքնարտահայտման հնարավորությունը։ Ֆրոմը տարբերակում է այն մոդելները, որոնք ազատում են մարդուն իր սեփական ությունից՝ օրինակ՝ սոցիալական լռություն, սոցիալական պարտականություններ, կամ անհատականության ձևավորում՝ ուրիշների սպասելիքներով։ Գիրքը ներկայացնում է այն ուղիները, որոնց օգնությամբ մարդը կարող է հասնել ինքնակատարելագործմանը՝ հասկանալով, որ միայն ինքն իրեն ճանաչելու և իր կյանքը սեփական խոհեմությամբ կառուցելու մեջ է գտնվում ճշմարիտ ազատությունը։ Այս գիրքը բացում է մարդու հոգու խորությունները, խոսում է այդ մտավոր բանաձևերը որոշելու և ազատության մեջ սիրելու մասին։ Ֆրոմի այս աշխատանքը գործնական և հոգեբանական ուղեցույց է, որը յուրաքանչյուրին առաջարկում է վերագտնել իր անհատականությունը՝ ազատվելով արտաքին աշխարհի ճնշումներից ու ձևերից։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-109884-1

Արտասահմանյան գրականություն

Թոմ Հենքսի առաջին գրական ստեղծագործությունն է, որտեղ նա քանդում է այն պատկերը, որը մենք սովորաբար տեսնում ենք կինոաստղերի մասին։ Գիրքը պարունակում է կարճ պատմություններ, որոնք արտահայտում են նրա անձնական մտորումները, զգացմունքները և այն, ինչ նա անցել է որպես արվեստագետ և մարդ։ Հենքսը գրում այն մասին, թե ինչպես է մարդը իրեն զգում կյանքում՝ լի երջանկությամբ և վշտով, և ինչպես կարելի է գտնել ներդաշնակություն անհանգիստ աշխարհի մեջ։ Գիրքն ուսումնասիրում է մարդու ներքին աշխարհը՝ հաճախ արտահայտելով այն խորությամբ ու անկեղծությամբ, որին հազվադեպ հանդիպում ենք հանրային դեմքերի գրական աշխատանքներում։ Հենքսը բացահայտում է իր սրտի կասկածներն ու կարոտները՝ ընթերցողներին քաջալերելով ավելի մոտիկից ընկալել սեփական կյանքը։ Բացի կարճ պատմություններից, գրքում կան նաև Հենքսի գրառումներ ու մտորումներ, որոնք պորտրետներ են մի քանի թեմաների շուրջ՝ կյանքի փոքրիկ մեծ փորձեր, մխիթարություն և սեփական անձի հանդեպ սիրո կարևորությունը։ **«Այն, ինչ զգում է իմ սիրտը»** սրտաբուխ ու անկեղծ ստեղծագործություն է, որը ոչ միայն ներկայացնում է Թոմ Հենքսի անձնական աշխարհը, այլև մղում է ընթերցողին մտածել կյանքի և մարդկային կապերի մասին՝ առանց զարդարանքի ու կեղծիքի։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9-939-66229-9

Սոցիոլոգիա

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին ձևավորված և գործում ազգակցական կապերը հայ ավանդական հասարակությունում՝ հատկապես գյուղական միջավայրում՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածք Տոհմ, գերդաստան, ընտանիք և նրանց փոխկապակցվածությունը։ Ընտանեկան ձևեր Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Ամուսնության և խնամիական կապեր Ամուսնության ավանդույթներ, կնքահայրություն և սոցիալական կապերի ամրապնդում։ Սոցիալական դերեր և հեղինակություն Ընտանիքի ավագների և համայնքի ազդեցիկ անդամների դերը։ Ավանդույթների ազդեցություն Ազգակցական կապերի կարգավորում սովորույթներով և հասարակական նորմերով։ Փոփոխությունների գործընթաց Ավանդական համակարգից դեպի ժամանակակից սոցիալական կառուցվածք անցումը։

Կենսագրություն

«Որբերի Ամենայն հայոց հայրիկը» (Սուսաննա Հովհաննիսյան) խոր և հուզական գիրք է, որը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի մարդասիրական ու հայրական կերպարին։ Գիրքը ներկայացնում է Թումանյանին որպես այն անձնավորությունը, ով միշտ կանգնած է եղել անօթևանների, աղքատների և որբերի կողքին։ Հեղինակը պատմում է, թե ինչպես Թումանյանը ոչ միայն գրող էր, այլ նաև մեծ հոգով ու բարությամբ մարդ, ով օգնել է իր ժամանակի բազմաթիվ դժբախտ մարդկանց։ Գիրքը ընդգրկում է իրական պատմություններ, հիշողություններ և փաստեր, որոնք ցույց են տալիս Թումանյանի անհատականությունն ու ապրումների խորությունը։ Սուսաննա Հովհաննիսյանը շատ մանրամասն է նկարագրում Թումանյանի մանկավարժական գործունեությունը և նրա վերաբերմունքը երեխաների նկատմամբ։ Այս աշխատությունը նաև բացահայտում է Թումանյանի առաքինի կողմերը՝ համեստություն, կարեկցանք և հոգատարություն։ Ընթերցողը զգում է, որ հեղինակը փորձում է ցույց տալ, որ Թումանյանը եղել է ոչ միայն ազգային գրող, այլ նաև իրական մարդ՝ իր հոգով և կյանքով։ Գիրքը միաժամանակ հուզիչ և ոգեշնչող է, քանի որ ընթերցողը տեսնում է, թե ինչքան մեծ ազդեցություն կարող է ունենալ մեկ մարդ՝ եթե նա սիրում է մարդկանց։ «Որբերի Ամենայն հայոց հայրիկը» կարող է շատերին հիշեցնել, որ մարդասիրությունը և հոգատարությունը կարող են փոխել կյանքեր։ Գիրքը հատկապես օգտակար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Թումանյանի կյանքով և հայոց գրականության ու մշակույթի արժեքներով։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-76-434-4