Համատեղ ձեռնարկությունների ինովացիոն գործընթացները Հայաստանի Հանրապետությունում

Պատմություն

Այս թեման վերաբերում է միջնադարյան հայ պատմագրության և գիտության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկին՝ Վարդան Արևելցուն, ով XIII դարում ապրած նշանավոր պատմիչ, աշխարհագիր, թարգմանիչ և գիտնական էր։ Նա ծնվել է մոտ 1198 թվականին և ստացել է բարձր կրթություն՝ խորապես ուսումնասիրելով աստվածաբանություն, պատմություն, լեզուներ և ժամանակի գիտական գիտելիքները։ Վարդան Արևելցին իր գործունեությամբ կապված էր Վարդանյան մշակութային և կրթական շարժման հետ և մեծ դեր է ունեցել հայկական գիտական մտքի զարգացման մեջ։ Նրա ամենանշանավոր աշխատություններից է «Հավաքած պատմություն» կամ «Աշխարհացույց» բնույթի երկերը, որոնցում նա ներկայացրել է ոչ միայն Հայաստանի, այլև հարևան երկրների պատմությունը, աշխարհագրությունը և քաղաքական իրադարձությունները։ Նրա աշխատություններում զգալի է նաև քրոնիկոնային մոտեցումը, որտեղ համադրվում են պատմական փաստերը, եկեղեցական ավանդույթները և ժամանակի քաղաքական զարգացումները։ Վարդան Արևելցին մեծ ուշադրություն է դարձրել լեզվական հարցերին և համարվում է հայերեն քերականության և թարգմանական դպրոցի զարգացման կարևոր դեմքերից մեկը։ Նա բազմաթիվ գիտական և կրոնական տեքստեր է թարգմանել, նպաստելով հայ մշակույթի կապին բյուզանդական և արևելյան գիտական ավանդույթների հետ։ Նրա գործունեությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ տեղի է ունեցել մոնղոլական արշավանքների և քաղաքական անկայունության ժամանակաշրջանում, երբ հայ մշակույթի պահպանությունը պահանջում էր մեծ ջանքեր և գիտական կազմակերպվածություն։ Վարդան Արևելցին նաև ուսուցիչ էր և իր շուրջը ձևավորել էր աշակերտների դպրոց, որոնք շարունակեցին նրա գիտական ավանդույթները։

Կրոն

Документ представляет собой богослужебный чин Армяно-Григорианской церкви, предназначенный для совершения благодарственного молебствия по случаю великоторжественных дней, связанных с празднованием рождений, тезоименитств и иных государственных торжеств в честь августейших членов Всероссийского царствующего дома, а также других официальных царских праздников; в тексте изложен порядок церковного богослужения, последовательность молитв и песнопений, литургические формулы благодарения и прошения о здравии и благополучии монарха и правящей династии, а также элементы, отражающие интеграцию церковного обряда с государственным церемониалом; издание фиксирует особенности взаимодействия религиозной традиции Армяно-Григорианской церкви с имперской политической культурой и ритуальной практикой Российской империи.

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի բայական հիմքերի բառակազմական արժեքի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ոչ բայական բաղադրությունների կազմության և կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Գրքում վերլուծվում են բայական հիմքերի մասնակցությամբ կազմվող բառերի ձևավորման օրինաչափությունները, դրանց իմաստային և ձևաբանական հատկանիշները, ինչպես նաև բառակազմական գործընթացներում բայական հիմքերի գործառույթներն ու հնարավորությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է ոչ բայական բաղադրությունների տեսակները, դրանց կազմության սկզբունքները և կիրառության առանձնահատկությունները՝ հիմնվելով ժամանակակից հայերենի հարուստ լեզվական նյութի վրա։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայերենի բառապաշարի զարգացման, բառակազմության տեսական հիմնահարցերի և լեզվական կառուցվածքների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, հայոց լեզվի մասնագետներին, դասախոսներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայերենի բառակազմության ու քերականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողներին:

Այլ առարկաներ

Հեղինակներ Ռ. Վ. Ղազինյանը և Գ. Ռ. Նավոյանը գրքում ներկայացնում են կաթիլային ոռոգման համակարգերի նախագծման ամբողջական շղթան՝ սկսած ջրի աղբյուրի ընտրությունից և ջրի որակի գնահատումից մինչև ցանցի հիդրավլիկական հաշվարկներ, խողովակաշարերի դասավորություն, կաթիչների ընտրություն և համակարգի ավտոմատացման լուծումներ։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է ջրի պահանջարկի հաշվարկման մեթոդները բազմամյա մշակաբույսերի համար՝ հաշվի առնելով հողի տեսակը, կլիմայական պայմանները, բույսերի աճի փուլերը և արմատային համակարգի առանձնահատկությունները։ Գրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում նաև համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը՝ ջրի կորուստների նվազեցում, ճնշման կայունացում, ֆիլտրացիոն համակարգերի ճիշտ ընտրություն և պարարտանյութերի միաժամանակյա ներմուծման (ֆերտիգացիա) տեխնոլոգիաներ։ Ներկայացվում են նաև նախագծման գործնական մոտեցումներ՝ տարբեր ռելիեֆային պայմաններում համակարգերի տեղադրման, շահագործման և տեխնիկական սպասարկման կազմակերպման վերաբերյալ, ինչպես նաև էներգախնայող լուծումներ և ավտոմատ կառավարման համակարգերի կիրառություն։ Աշխատությունը ընդգծում է կաթիլային ոռոգման կարևորությունը ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, բերքատվության բարձրացման և կայուն գյուղատնտեսության զարգացման տեսանկյունից։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական ինժեներների, ագրոնոմների, ուսանողների և ոռոգման համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է գերմաներենի շարահյուսական համակարգի տիպաբանական առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես ինդոեվրոպական լեզուների շրջանակում զարգացած, համեմատաբար կոշտ կառուցվածք ունեցող շարահյուսական համակարգ։ Նյութում վերլուծվում են հիմնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ բառերի կարգի ֆիքսվածություն հիմնական և ենթակա նախադասություններում, երկրորդ դիրքի (V2) կանոնը պարզ նախադասություններում և բայերի վերջադիր դիրքը ենթակա կառույցներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ նախադասությունների ձևավորմանը՝ ենթակայական, հարաբերական և բարդ ստորադասական կառուցվածքների համակարգին, որոնք գերմաներենում ունեն բարձր աստիճանի ձևաբանական և շարահյուսական ինտեգրվածություն։ Քննարկվում են նաև շարահյուսության և ձևաբանության փոխկապակցվածությունը, մասնավորապես՝ հոլովային համակարգի սահմանափակվածության պայմաններում շարահյուսական միջոցների մեծացած դերը իմաստային հարաբերությունների արտահայտման գործում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ գերմաներենի շարահյուսական տիպաբանությունը բնութագրվում է բարձր կարգավորվածությամբ, կառուցվածքային կանխատեսելիությամբ և տեղեկատվության խտացման ունակությամբ՝ ապահովելով հստակ և բազմաշերտ հաղորդակցական համակարգ համեմատական լեզվաբանության շրջանակում։

Lեզվաբանություն

Սույն նկարագրությունը վերաբերում է Թուրքիայի հարավ-արևմտյան հատվածում՝ Բուրդուրի շրջանում տարածված բարբառային տարբերակին, որը պատկանում է թուրքերենի անատոլիական բարբառների խմբին և առանձնանում է ինչպես հնչյունական, այնպես էլ բառապաշարային ու քերականական յուրահատկություններով։ Այս բարբառը ձևավորվել է պատմական, աշխարհագրական և սոցիալ-մշակութային գործոնների ազդեցության ներքո, պահպանելով տեղական խոսակցական ավանդույթների մի շարք հին շերտեր և միաժամանակ ենթարկվելով ստանդարտ թուրքերենի ազդեցությանը։ Հնչյունական մակարդակում նկատվում են որոշ ձայնափոխություններ, բաղաձայնների մեղմացում կամ ուժեղացում, ինչպես նաև ձայնավորների յուրահատուկ արտասանություն, ինչը ստեղծում է խոսքի առանձնահատուկ ռիթմ և ինտոնացիա։ Բառապաշարում հանդիպում են տարածաշրջանային ծագում ունեցող բառեր և արտահայտություններ, որոնք հաճախ բացակայում են գրական լեզվում կամ ունեն տարբեր իմաստային երանգներ։ Քերականական կառուցվածքում ևս առկա են որոշ շեղումներ ստանդարտ նորմերից, հատկապես բայաձևերի և դերանունների օգտագործման մեջ, ինչը բնորոշ է ժողովրդական խոսակցական համակարգերին։ Այս բարբառը կարևոր է լեզվաբանական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն թույլ է տալիս բացահայտել անատոլիական բարբառների զարգացման պատմական շերտերը և լեզվական փոխազդեցությունները տարածաշրջանում։