Հայոց պատմություն (հցուսված ընդհանուր պատմության հետ)

Գրականություն

Ջեյմս Ջոյսը (1882–1941) համարվում է 20-րդ դարի գրականության ամենաաղմկահարույց և ազդեցիկ ստեղծագործողներից մեկը, որի գրական ժառանգությունը ձևավորել է ժամանակակից եվրոպական արձակի և նորաոճ նարատիվ տեխնիկայի հիմքերը։ «Ուլիս» ստեղծագործությունը, որը առաջին անգամ հրատարակվել է 1922 թվականին, ներկայացնում է դետալային ու բազմաշերտ մոտեցում առօրյա կյանքի, մարդու հոգեբանության և ներքին հոգեկան հոսքի արտահայտմանը։ Աշխարհահռչակ գործի առանցքային առանձնահատկությունն է Ջոյսի օգտագործած «ներքին հոսք» (stream of consciousness) տեխնիկան, որը թույլ է տալիս ընթերցողին անմիջականորեն դիտարկել կերպարների մտքերն ու զգացմունքները՝ ընդհատվող ժամանակային և տրամաբանական կառուցվածքով։ «Ուլիսը» ներկայացնում է Դուբլին քաղաքի մեկօրյա կյանքը՝ հետևելով Լեոփոլդ Բլումի ու այլ կերպարների առօրյա գործողություններին, որոնք արտացոլում են մարդու ներքին տագնապները, ցանկություններն ու հոգեբանական բարդությունները։ Ստեղծագործությունը համարվում է մեծ գրական դարաշրջանի խորհրդանիշ, որը փորձարարական ոճով և խորքային խորությամբ արտահայտում է ժամանակակից մարդու առօրեականության, ինքնության և հասարակական հարաբերությունների խնդիրները։ Ջոյսի աշխատանքը քննադատական և սիմվոլիկ շերտերով հագեցած է, ինչը թույլ է տալիս ուսումնասիրել այն որպես հասարակության, պատմության ու հոգեբանության հայեցակարգային մի ամբողջություն։ «Ուլիսը» մեծ ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն գրականության, այլև ժամանակակից նարատիվ տեխնիկայի և մտավոր մշակույթի զարգացման վրա, վեր հանելով ստեղծագործողի ստեղծագործական ազատության և լեզվական նորարարության գաղափարը։ Այսպիսով, Ջեյմս Ջոյսի «Ուլիսը» համարվում է ժամանակակից գրականության գլուխգործոց, որը ընթերցողին ներգրավում է մարդու հոգեբանության բարդ աշխարհ, առօրյա կյանքի մանրամասների և գրական արտահայտչական նորաձևության մեջ։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է կոր տարածաժամանակներում վակուումային քվանտային էֆեկտների առաջացման և վարքագծի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տոպոլոգիայի կողմից պայմանավորված դաշտային տատանումներին և դրանց ֆիզիկական հետևանքներին։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն հիմնարար գաղափարի վրա, որ քվանտային վակուումը դատարկություն չէ, այլ դինամիկ վիճակ, որի հատկությունները կարող են էապես փոխվել ինչպես տարածաժամանակի կորության, այնպես էլ գլոբալ տոպոլոգիական սահմանափակումների ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կազիմիրի տիպի էֆեկտներին կոր ֆոնային երկրաչափություններում, որտեղ սահմանային պայմանները և տարածության ոչ տրիվիալ կառուցվածքը հանգեցնում են էներգետիկ սպեկտրի վերակազմավորմանը։ Ներկայացվում է նաև քվանտային դաշտերի վարքագիծը տարբեր տոպոլոգիական կոնֆիգուրացիաներում՝ ներառյալ փակ և բաց մոդելներ, կոնական սինգուլյարություններ և բազմապատիկ կապակցված տարածքներ, որտեղ վակուումային ակնկալիքային արժեքները զգալիորեն տարբերվում են հարթ Մինկովսկյան տարածքից։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև գրավիտացիոն դաշտի և քվանտային տատանումների փոխազդեցությունը՝ ընդգծելով կիսադասական մոտեցման սահմանները և հնարավոր ընդհանրացումները լիարժեք քվանտային գրավիտացիայի համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ վակուումային քվանտային էֆեկտները կոր տարածքներում խիստ զգայուն են տոպոլոգիական կառուցվածքի նկատմամբ՝ բացելով նոր հնարավորություններ հիմնարար ֆիզիկայի և տիեզերագիտության խնդիրների ուսումնասիրման համար։

Մշակույթ

Մատենագիտական ցանկ՝ «Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ» թեմայով կարող է ներառել ժամանակակից հետազոտական, տեսական և վերլուծական աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են մշակութային գործընթացների զարգացմանը, արվեստի նոր ուղղություններին, մեդիա մշակույթին և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողությանը։ Այդպիսի գրականության մեջ հաճախ ընդգրկվում են մշակութաբանության արդի տեսություններ, արվեստի պատմության նոր մոտեցումներ, ինչպես նաև մշակութային գլոբալացման և ազգային ինքնության փոխակերպման խնդիրները ուսումնասիրող աշխատություններ։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ներառվել օրինակ՝ Ն. Գ. Սուրիկովի «Ժամանակակից մշակութաբանության հիմունքներ» աշխատությունը, որը ներկայացնում է մշակույթի տեսական հիմքերը և արդի մեկնաբանությունները, Է. Հ. Գոմբրիխի «Արվեստի պատմություն» դասական ուսումնասիրությունը, որը թեև հիմնարար է, սակայն շարունակում է կիրառվել նաև ժամանակակից վերլուծություններում, ինչպես նաև Հ. Հ. Մարկուզեի «Էսթետիկ չափանիշներ» աշխատությունը, որտեղ քննարկվում է արվեստի սոցիալական և գաղափարական դերը։ Կարևոր են նաև հետազոտություններ, որոնք վերաբերում են հետմոդեռնիզմին և ժամանակակից արվեստին, օրինակ՝ Ժան Բոդրիարի աշխատությունները, որտեղ դիտարկվում է մշակույթի սիմուլյացիոն բնույթը, ինչպես նաև Հանս-Գեորգ Գադամերի «Ճշմարտություն և մեթոդ» աշխատությունը, որը կարևոր է հերմենևտիկայի և արվեստի ընկալման տեսանկյունից։ Հայկական մշակույթի համատեքստում կարող են ընդգրկվել նաև ժամանակակից հայ արվեստաբանների և մշակութաբանների ուսումնասիրությունները, որոնք վերլուծում են ազգային արվեստի զարգացումները գլոբալ մշակութային գործընթացների ֆոնին։ Այսպիսի մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես տեսական հիմք ուսանողների, հետազոտողների և արվեստով հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով ժամանակակից մշակույթի և արվեստի բազմակողմանի ուսումնասիրություն և վերլուծություն։

Քաղաքագիտություն

«Ինչ է Պոպուլիզմը» գրքում Յան–Վերներ Մյուլլերը ներկայացնում է պոպուլիզմի էությունը, բնույթը և այն սոցիալական ու քաղաքական պայմանները, որոնք նպաստում են նրա ծաղկմանը։ Գիրքը պարզ, մատչելի և խոր վերլուծական լեզվով բացատրում է, թե ինչն է պոպուլիզմը՝ ինչպիսի տեսք է այն ունենում տարբեր երկրներում և ինչպես է այն ազդում ժողովրդավարության, ինստիտուտների և հասարակական կյանքի վրա։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ պոպուլիզմը ոչ միայն քաղաքական շարժում է, այլ նաև մտածելակերպ, որը մարդկանց բաժանում է «մեր» և «դրանք»՝ հաճախ օգտագործելով հուզական շեշտադրումներ, պարզացած պարզաբանումներ և հակառուսական մեսիջներ։ Գիրքը օգնում է ընթերցողին տարբերակել պոպուլիզմը իրական քաղաքականությանից, հասկանալ նրա վտանգները և հետևանքները, ինչպես նաև առաջարկում է մոտեցումներ՝ ինչպես պաշտպանել հասարակությունը ու ժողովրդավարությունը պոպուլիզմի ազդեցությունից։ Հրատարակիչ - Նյու Մեգ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9196-6-9

Փիլիսոփայություն

երհայեցումներիցս մեկի ժամանակ հանդիպեցի նախամարդուն՝ ճիշտ այն պահին, երբ գտնվում էր կենդանական վիճակից մարդկայինին անցնելու կամրջին, բայց ինձ համակած, երբևէ չտեսնված ամոթը թույլ չտվեց զրուցելու չափ մոտ գնալ նրան, իսկ երբ նա ինձ նայեց մարդու կողմից երբևէ տրված բոլոր հարցերը մարմնավորող հայացքով՝ անմեղություն ճառագող ժպիտով, ես, մտաբերելով մարդկային իմացության բոլոր հետևանքները, ուժերի առավելագույն լարումով միայն կարողացա գոռալ․ «Չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, չիմացությունդ քո պաշտպանությու՜նն է, …», ու սթափվեցի սեփական աղաղակումից՝ շուրթերիս զգալով ծորացող, նրան չասված բառեր, որոնք զգուշացմանս շարունակությունն էին. « …` ինքդ քեզանի՜ց, ինքդ քեզանի՜ց …»։ Հետո ես նրան հանդիպեցի ևս մեկ (վերջին) անգամ՝ արդեն իր նախաձեռնությամբ, երբ ինքս էի կանգնած մարդուց Բարձրագույն Ես-ին անցնելու կամրջին, որտեղ նա, մահին նախորդող ու մահն ազդարարող վերջին շնչի հանգստությամբ, շշնջաց զգուշացմանս պատասխանը. «Գիտե՜մ, գիտե՜մ, ․․․», ու հեռացավ՝ շուրթերիս թողնելով անմեղություն ճառագող իր ժպիտը. որ ինքնարարումն այլընտրանք չունի …

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի 20–50-ական թվականների հայ ինքնակենսագրական վեպի ժանրային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված վիպական ինքնարտահայտման հիմնական միտումները, կառուցվածքային մոդելները և գեղարվեստական մտածողության զարգացման ուղղությունները։ Վերլուծվում են ինքնակենսագրական նյութի և գեղարվեստական հորինվածքի փոխհարաբերությունները, հիշողության և պատմողականության ձևերը, կերպարային համակարգի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև հեղինակի «ես»-ի տարբեր դրսևորումները վեպի ներսում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի սոցիալ-պատմական իրողությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, անհատական և կոլեկտիվ փորձառության համադրմանը, ինչպես նաև գաղափարական ու էթիկական շեշտադրումների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրությունը ներառում է համեմատական վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու հայ ինքնակենսագրական վեպի ձևավորման փուլերը, նրա ժանրային ինքնատիպությունը և տեղը XX դարի հայ արձակի ընդհանուր զարգացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացված գիտական ընդհանրացումները արժեքավոր են գրականագետների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ ժամանակակից արձակով հետաքրքրվողների համար։