Հիշարժան տարեթվեր 1981: Հունվար, փետրվար, մարտ

Քաղաքագիտություն

Այս գիրքը նվիրված է 19-20-րդ դարերում Երուսաղեմում հայկական տպագրության պատմության, զարգացման փուլերի և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում է Սրբոց Հակոբյանց վանքի տպարանի գործունեությունը, որը կարևոր դեր է ունեցել հայկական գրահրատարակչության պահպանման և զարգացման գործում, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են այնտեղ տպագրված գրքերի, պարբերականների և այլ հրատարակությունների առանձնահատկությունները։ Գրքում վերլուծվում են Երուսաղեմի հայկական համայնքի դերը հայ գրքի տարածման, հոգևոր և գիտամշակութային կյանքի պահպանման գործում, ինչպես նաև տպագրական ավանդույթների կապը սփյուռքահայ մշակույթի հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել հայկական տպագրության միջազգային կենտրոններից մեկի պատմական նշանակության մասին և ուսումնասիրել գրքի միջոցով ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, մատենագետների, պատմաբանների, գրականագետների, մշակույթի ուսումնասիրողների, ուսանողների և հայկական տպագրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը տնտեսագիտական և ֆինանսական վերլուծության ոլորտի մասնագիտական ուսումնական գիրք է, որը նվիրված է ձեռնարկությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման հիմնական երեք ուղղությունների՝ ֆինանսական կայունության, գործարար ակտիվության և իրացվելիության ցուցանիշների համակարգված ուսումնասիրությանը և հաշվարկման մեթոդաբանությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, հաշվապահության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են ֆինանսական կայունության գնահատման գործակիցները՝ սեփական կապիտալի և պարտավորությունների հարաբերակցություն, ֆինանսական անկախության և լևերիջի ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել կազմակերպության երկարաժամկետ ֆինանսական ապահովվածությունը, բացատրվում են գործարար ակտիվության ցուցանիշները՝ ակտիվների շրջանառության արագություն, դեբիտորական և կրեդիտորական պարտքերի շրջանառության գործակիցներ, որոնք բնութագրում են ձեռնարկության ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, ինչպես նաև իրացվելիության ցուցանիշները՝ ընթացիկ, արագ և բացարձակ իրացվելիության գործակիցներ, որոնք ցույց են տալիս կազմակերպության կարողությունը կարճաժամկետ պարտավորությունները ժամանակին մարելու համար, աշխատությունը մանրամասն ներկայացնում է այս ցուցանիշների հաշվարկման բանաձևերը, կիրառման մեթոդները և արդյունքների տնտեսական մեկնաբանության սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց փոխկապակցվածությունը ֆինանսական հաշվետվությունների հիմնական տարրերի հետ, քննարկվում են վերլուծության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների կայացման մոտեցումները և ֆինանսական ռիսկերի գնահատման հնարավորությունները, գրքում ընդգծվում է ֆինանսական վերլուծության դերը կազմակերպության կայունության, մրցունակության և ռազմավարական զարգացման ապահովման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական մեթոդաբանությունը և գործնական հաշվարկային մոտեցումները՝ ձևավորելով ֆինանսական ցուցանիշների կիրառման ամբողջական համակարգ։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի պատգամավորի իրավական կարգավիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական և օրենսդրական կարգավորման շրջանակներում։ Հետազոտության կենտրոնում պատգամավորի՝ որպես ժողովրդի ներկայացուցչի իրավական դիրքն է, նրա լիազորությունների ծագման, իրականացման, դադարեցման և երաշխավորման հետ կապված հարաբերությունները։ Աշխատության մեջ պատգամավորի կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված իրավունքների, պարտականությունների, լիազորությունների, սահմանափակումների և իրավական երաշխիքների ամբողջություն։ ՀՀ Սահմանադրության համաձայն՝ պատգամավորը ներկայացնում է ամբողջ ժողովրդին, կաշկանդված չէ հրամայական մանդատով և իր գործունեության ընթացքում առաջնորդվում է խղճով ու համոզմունքներով։ Ուսումնասիրվում են պատգամավորի հիմնական լիազորությունները՝ օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես գալը, Ազգային ժողովի և դրա հանձնաժողովների աշխատանքներին մասնակցելը, հարցեր և առաջարկություններ ներկայացնելը, Կառավարության անդամներին հարցեր ուղղելը և խորհրդարանական վերահսկողության իրականացմանը մասնակցելը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատգամավորական մանդատի անհամատեղելիությանը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվելու, առևտրային կազմակերպություններում պաշտոն զբաղեցնելու և այլ վճարովի աշխատանք կատարելու սահմանափակումներին։ Աշխատության կարևոր բաժիններից է պատգամավորի անձեռնմխելիության և նրա գործունեության իրավական պաշտպանության ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է պատգամավորի՝ իր կարգավիճակից բխող գործողությունների և Ազգային ժողովում արտահայտած կարծիքի համար հետապնդումից ու պատասխանատվությունից պաշտպանված լինելու սկզբունքը, ինչպես նաև պատգամավորին քրեական կամ վարչական պատասխանատվության ենթարկելու հետ կապված հատուկ ընթացակարգերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պատգամավորի գործունեության կազմակերպական, սոցիալական և այլ երաշխիքները, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների հետ նրա փոխհարաբերությունները, պատգամավորական հարցումների և առաջարկությունների իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև պատգամավորական էթիկայի պահանջները։ Պատգամավորի կարգավիճակի ուսումնասիրությունը կարևոր է խորհրդարանական ժողովրդավարության արդյունավետության տեսանկյունից, քանի որ պատգամավորի իրավունքների և երաշխիքների պատշաճ ապահովումը պետք է համադրվի նրա սահմանադրական պարտականությունների, հանրային պատասխանատվության և շահերի բախման կանխարգելման պահանջների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սահմանադրագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և խորհրդարանական իրավունքի մասնագետներին, քաղաքական գիտությունների հետազոտողներին, իրավագիտության ուսանողներին և խորհրդարանական ինստիտուտների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Ղարաբաղի կամավորական շարժման վաղ շրջանի պատմությանը և այն անձանց ու խմբերին, որոնք մասնակցել են տարածաշրջանում ռուսական իշխանության հաստատման ժամանակաշրջանի քաղաքական ու ռազմական գործընթացներին։ Հեղինակը հիմնվելով արխիվային փաստաթղթերի, հուշագրությունների, պաշտոնական գրագրությունների և պատմական աղբյուրների վրա՝ ներկայացնում է XVIII դարի վերջի և XIX դարի սկզբի իրադարձությունները, երբ Հարավային Կովկասում տեղի էին ունենում խոշոր աշխարհաքաղաքական փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են տեղական բնակչության, հատկապես հայերի ներգրավվածությունը ռազմական գործողություններին, նրանց համագործակցության ձևերը ռուսական բանակի հետ, ինչպես նաև այն շարժառիթներն ու պայմանները, որոնք նպաստեցին կամավորական ջոկատների ձևավորմանը։ Քննարկվում են տարածաշրջանի քաղաքական իրավիճակը, տարբեր ուժերի շահերի բախումները, տեղական առաջնորդների գործունեությունը և ռուսական վարչակարգի հաստատման հետևանքները Ղարաբաղի հասարակական ու քաղաքական կյանքի համար։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է տարածաշրջանի պատմության, ռուս-կովկասյան հարաբերությունների և ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ընթերցողին առաջարկելով փաստագրական հարուստ նյութ և պատմական իրադարձությունների բազմակողմանի մեկնաբանություն։

Քիմիա

Այս աշխատանքը նվիրված է կադմիումի քանակական որոշման էքստրակցիոն-աբսորբցիոմետրիկ մեթոդի մշակմանը՝ օգտագործելով տրիֆենիլմեթանային շարքի հիմնական ներկանյութեր, ինչը թույլ է տալիս բարձր զգայունությամբ և ընտրողականությամբ հայտնաբերել մետաղի իոնները բարդ միջավայրերում։ Հետազոտության մեջ կադմիումը դիտարկվում է որպես ծանր մետաղ, որի ցածր կոնցենտրացիաների ճշգրիտ որոշումը կարևոր է ինչպես բնապահպանական մոնիթորինգի, այնպես էլ արդյունաբերական և կենսաբանական նմուշների վերլուծության համար։ Աշխատությունը վերլուծում է կոմպլեքսագոյացման գործընթացները կադմիումի իոնների և տրիֆենիլմեթանային ներկերի միջև, որոնք առաջացնում են կայուն գունավոր համալիրներ՝ հարմար սպեկտրոֆոտոմետրիկ չափումների համար։ Էքստրակցիոն փուլում ուսումնասիրվում է ֆազային բաշխման գործակիցը, օրգանական լուծիչների ընտրությունը և pH-ի ազդեցությունը համալիրի կայունության և տեղափոխման արդյունավետության վրա։ Աբսորբցիոմետրիկ չափումները հիմնված են ստացված գունավոր համակարգերի լույսի կլանման ինտենսիվության վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս կառուցել կալիբրացիոն կորեր և որոշել կադմիումի կոնցենտրացիան լայն միջակայքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդի ընտրողականությանը այլ մետաղական իոնների ներկայության պայմաններում և հնարավոր միջամտությունների նվազեցմանը կոմպլեքսային ռեագենտների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տրիֆենիլմեթանային ներկերի վրա հիմնված էքստրակցիոն-աբսորբցիոմետրիկ մեթոդները հանդիսանում են արդյունավետ գործիք կադմիումի զգայուն և ճշգրիտ որոշման համար՝ բնապահպանական և վերլուծական քիմիայի ոլորտներում։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Նար-Դոսի (Միքայել Հովհաննիսյան) ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրա լավագույն վեպերն ու պատմվածքները։ Գրողի ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում քաղաքային կյանքի սոցիալական խնդիրները, մարդու հոգեբանական ապրումները և բարոյական ընտրությունների բարդությունը։ Նար-Դոսը վարպետորեն պատկերում է XIX–XX դարերի Թիֆլիսի հասարակական միջավայրը՝ իր սոցիալական հակասություններով, աղքատության և բարեկեցության բախումներով։ Նրա արձակը առանձնանում է հոգեբանական խորությամբ, իրականության մանրակրկիտ նկարագրությամբ և մարդկային ճակատագրերի դրամատիկ զարգացմամբ։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ հայ ռեալիստական արձակի կարևորագույն էջերին և գնահատել Նար-Դոսի ներդրումը ազգային գրականության զարգացման գործում։