Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Տնտեսագիտություն

Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ձեռնարկությունների մասնավորեցման հիմնախնդիրները կապված են երկրում անցումային տնտեսության պայմաններում պետական սեփականության փոխանցման գործընթացի կառավարման, օրենսդրական ռեգլամենտների անորոշության և ֆինանսական, կազմակերպչական ենթակառուցվածքների թույլ զարգացման հետ, ինչը հանգեցնում է գործընթացի արդյունավետության պակասի և ոսկորահաս արագ կորստի ռիսկի։ Հիմնական դժվարություններից մեկն այն է, որ պետական ձեռնարկությունների գնահատումը հաճախ կատարվում է հնացած տվյալների և ֆինանսական հաշվետվությունների հիման վրա, ինչը նվազեցնում է նրանց շուկայական արժեքի ճշգրտությունը և ստեղծում է արտասովոր շուկայական պայմաններ։ Մյուս հիմնախնդիրը կապված է մրցակցության բացակայության և մոնոպոլիայի վտանգի հետ, քանի որ որոշ ոլորտներում մասնավորեցման արդյունքում առաջանում են տնտեսվարողների գերակշռող դիրքեր, ինչը սահմանափակում է շուկայի ազատ զարգացումը և նվազեցնում է ծառայությունների և արտադրանքի որակը։ Նաեւ զգալի դժվարություն է կադրերի, կառավարման փորձի և կազմակերպչական հմտությունների պակասը, ինչը հատկապես վերաբերում է ձեռնարկությունների նոր սեփականատերերին, որոնք հաճախ չեն կարող արդյունավետորեն կառավարել և արդիականացնել արտադրական գործընթացները։ Բացի այդ, սոցիալական հետևանքներն էլ չեն հաշվի առնվում, ինչն առաջացնում է աշխատանքային ուժի անկարգություններ, կրճատումներ և աշխատողների սոցիալական պաշտպանվածության նվազում, ինչը խոչընդոտում է գործընթացի հանրային ընդունելիությանը։ Մասնավորեցման քաղաքականության անհամապատասխանությունն ու թերի իրավական հենքը, ինչպես նաև վերահսկողության և թափանցիկության պակասը նպաստում են կոռուպցիոն ռիսկերի և կառավարչական սխալների աճին, ինչն էլ կրկնակի դժվարացնում է տնտեսության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացումը և պետական միջոցների օպտիմալ օգտագործումը։ Այս խնդիրների համալիր լուծման համար անհրաժեշտ են օրենսդրական բարեփոխումներ, կադրային վերապատրաստում, շուկայի դիտարկման մեխանիզմների ներդրում և սոցիալական անվտանգության ծրագրերի խթանում՝ ապահովելով պետության և հասարակության միջև հավասարակշռված շահերի պաշտպանություն մասնավորեցման գործընթացում։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գետերի նվազագույն հոսքի (low flow) ձևավորման օրինաչափությունների, հաշվարկային մեթոդների և գործնական կիրառությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են գետային հոսքի սեզոնային և բազմամյա փոփոխությունները, նվազագույն ջրատվության ձևավորման հիդրոկլիմայական գործոնները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը տեղումների, գոլորշացման, ջրհավաք ավազանի կառուցվածքի և մարդկային ազդեցության աստիճանից։ Հեղինակը վերլուծում է նվազագույն հոսքի գնահատման տարբեր մեթոդներ՝ ներառյալ վիճակագրական շարքեր, հավանականային բաշխումներ, ինդեքսային և մոդելային մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են ջրային ռեսուրսների կառավարման և նախագծման խնդիրներում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետերի ջրային ռեժիմի խոցելիությանը կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում և ջրօգտագործման աճող պահանջների ազդեցությանը նվազագույն հոսքի վրա։ Ներկայացվում են հաշվարկային օրինակներ, տարածաշրջանային տվյալների վերլուծություններ և մեթոդական առաջարկություններ՝ ուղղված ջրային ռեսուրսների կայուն կառավարմանը և ջրամատակարարման համակարգերի նախագծման օպտիմալացմանը։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոլոգների, ջրային ռեսուրսների ինժեներների, բնապահպանների, հետազոտողների և ջրային համակարգերի պլանավորման ոլորտի մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտում թողարկված նոր գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

Կենսաբանություն

Այս հետազոտությունը նվիրված է կանանց օրգանիզմում երիկամների էլեկտրոլիտային արտազատման ֆունկցիայի ժամանակային կազմակերպվածության՝ քրոնոկառուցվածքի ուսումնասիրությանը և արտաքին միջավայրի մի շարք գործոնների ազդեցության գնահատմանը այդ գործընթացների վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է, թե ինչպես են նատրիումի, կալիումի և այլ էլեկտրոլիտների արտազատման ռիթմերը փոխվում օրվա տարբեր ժամերին՝ ընդգծելով կենսաբանական ժամացույցի և երիկամային կարգավորման համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հորմոնալ կարգավորման մեխանիզմներին, մասնավորապես՝ ալդոստերոնի և այլ նեյրոէնդոկրին գործոնների դերին, որոնք մասնակցում են ջրաաղային հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև վերլուծում է արտաքին միջավայրի ազդեցությունները, ինչպիսիք են ջերմաստիճանի փոփոխությունները, ֆիզիկական ակտիվությունը, սննդակարգը և հնարավոր սթրեսային գործոնները, որոնք կարող են խաթարել կամ փոփոխել բնական ռիթմերը։ Ստացված տվյալները կարևոր են քրոնոբիոլոգիայի և կլինիկական նեֆրոլոգիայի համար, քանի որ օգնում են ավելի լավ հասկանալ երիկամների ֆունկցիոնալ ադապտացիաները և դրանց խանգարումների հնարավոր մեխանիզմները տարբեր պայմաններում, ինչպես նաև կարող են կիրառվել բուժման և դեղորայքային միջամտությունների ժամանակի օպտիմալացման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում տավարաբուծության զարգացման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի արտադրողականության, կազմակերպման և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է մարզի բնական-կլիմայական պայմանների ազդեցությունը անասնապահության զարգացման վրա՝ հաշվի առնելով լեռնային և նախալեռնային գոտիների արոտավայրային ռեսուրսները, կերային բազայի սեզոնայնությունը և դրանց օգտագործման արդյունավետությունը։ Գրքում առանձնացվում են տավարաբուծության ցածր արդյունավետության հիմնական պատճառները՝ ցեղային կազմի ոչ բավարար բարելավված վիճակը, կերակրման ոչ ինտենսիվ համակարգերը, անասնաբուժական սպասարկման թերությունները և ֆերմերային տնտեսությունների տեխնոլոգիական հետամնացությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթնատու և մսատու ուղղությունների արտադրողականության բարձրացման հնարավորություններին՝ սելեկցիոն աշխատանքի, արհեստական սերմնավորման և բարձրարժեք ցեղերի ներմուծման միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տնտեսական խնդիրները՝ գյուղատնտեսական վարկավորման սահմանափակ հասանելիությունը, ներդրումների ցածր մակարդակը, արտադրանքի իրացման դժվարությունները և վերամշակող արդյունաբերության թույլ զարգացումը, որոնք միասին սահմանափակում են ոլորտի շահութաբերությունը։ Գրքում ներկայացվում են զարգացման հիմնական ուղիները՝ կերարտադրության ինտենսիվացում, ֆերմերային կոոպերացիաների ձևավորում, տեխնոլոգիական արդիականացում, պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետ կիրառում և գյուղատնտեսական խորհրդատվական համակարգերի զարգացում։

Քաղաքագիտություն

Կենսագործունեության անվտանգությունը մարդու կյանքի, առողջության և կենսապայմանների պաշտպանությանը ուղղված միջոցառումների և կանոնների ամբողջություն է, որի նպատակն է նվազեցնել կամ կանխել վտանգավոր իրավիճակների առաջացումը առօրյա կյանքում, աշխատանքային միջավայրում և շրջակա միջավայրում։ Այն ընդգրկում է մարդու անվտանգ վարքագծի ձևավորումը, տեխնիկական միջոցների ճիշտ օգտագործումը, ինչպես նաև արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ գործելու հմտությունները։ Կենսագործունեության անվտանգության հիմնական ուղղություններից են հրդեհային անվտանգությունը, էլեկտրական անվտանգությունը, ճանապարհային անվտանգությունը, քիմիական և ճառագայթային անվտանգությունը, ինչպես նաև աշխատանքային հիգիենան։ Յուրաքանչյուր ոլորտում սահմանվում են հատուկ կանոններ և նորմեր, որոնց պահպանումը օգնում է կանխել դժբախտ պատահարները և վնասվածքները։ Կարևոր դեր ունի նաև մարդու իրազեկվածությունը, քանի որ վտանգների ժամանակին ճանաչումը և ճիշտ արձագանքը կարող են փրկել կյանքեր։ Կենսագործունեության անվտանգությունը ներառում է նաև առողջ ապրելակերպի սկզբունքները՝ ճիշտ սնունդ, ֆիզիկական ակտիվություն, անձնական հիգիենա և վնասակար սովորություններից խուսափում, որոնք նույնպես անմիջական ազդեցություն ունեն մարդու անվտանգության և առողջության վրա։ Ժամանակակից պայմաններում մեծացել է տեխնածին վտանգների թիվը՝ կապված արդյունաբերության զարգացման, տրանսպորտի ինտենսիվացման և տեխնոլոգիաների կիրառման հետ, ինչը պահանջում է անվտանգության համակարգերի մշտական կատարելագործում։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև արտակարգ իրավիճակների ծառայությունները, որոնք իրականացնում են փրկարարական աշխատանքներ, տարհանում և օգնություն վտանգի դեպքում։ Կենսագործունեության անվտանգության արդյունավետ ապահովումը հնարավոր է միայն պետական կառույցների, կազմակերպությունների և քաղաքացիների համագործակցության միջոցով։