Շատ չհամարվի

Գրականություն

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Նամուս» վեպը սոցիալ-հոգեբանական ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը պատկերում է ավանդական հասարակության մեջ մարդու կյանքի, սիրո և պատվի հարաբերությունների բարդ ու հաճախ ողբերգական բախումը։ Վեպի հիմքում ընկած է «նամուս»՝ պատվի և հասարակական կարծիքի կոշտ կանոնի գաղափարը, որը որոշիչ դեր է խաղում հերոսների ճակատագրերում և հաճախ դառնում նրանց անձնական երջանկության կործանման պատճառ։ Շիրվանզադեն ցույց է տալիս, թե ինչպես են ավանդույթները, շրջապատի կարծիքը և սոցիալական ճնշումները սահմանափակում անհատի ազատությունը՝ ստիպելով մարդկանց զոհել իրենց զգացմունքները և իրական սերը հասարակական «պարտադրանքին» հնազանդվելու համար։ Ստեղծագործությունում ընդգծվում է նաև այն ողբերգական հետևանքը, երբ մարդը ապրում է ոչ թե իր ցանկություններով, այլ արտաքին կանոններով, ինչը բերում է հոգեբանական կործանման և մարդկային հարաբերությունների խեղաթյուրման։

Պատմություն

Անդրանիկ Օզանյանը հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական պայքարի ամենահայտնի ու ազդեցիկ գործիչներից մեկն է, որի անունը սերտորեն կապված է արևմտահայության ինքնապաշտպանության, հայրենասիրության և ազատության գաղափարի հետ։ Նա ծնվել է Շապին Գարահիսար քաղաքում և վաղ տարիքից ականատես եղել Օսմանյան կայսրությունում հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացվող բռնություններին ու անարդարություններին, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Անդրանիկը հայտնի դարձավ որպես խիզախ ֆիդայի և ռազմական առաջնորդ, ով իր կյանքը նվիրեց հայ ժողովրդի պաշտպանությանն ու ազգային իրավունքների համար պայքարին։ Նա մասնակցել է հայկական ազատագրական շարժումներին, ղեկավարել բազմաթիվ ինքնապաշտպանական մարտեր և դարձել ժողովրդի համար հերոսության ու անձնազոհության խորհրդանիշ։ Նրա ռազմական գործունեությունը հատկապես աչքի ընկավ Սասունի, Վանի և Զանգեզուրի շրջաններում, որտեղ նա կարողացավ կազմակերպել հայ բնակչության պաշտպանությունը թշնամական հարձակումներից։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Անդրանիկ Օզանյանը համագործակցել է ռուսական բանակի հետ՝ հայկական կամավորական ջոկատների կազմում պայքարելով Օսմանյան կայսրության դեմ։ Նրա գլխավորած ջոկատները աչքի են ընկել կարգապահությամբ, համարձակությամբ և հաղթանակներով, իսկ ինքը՝ Անդրանիկը, արժանացել է մեծ հեղինակության ոչ միայն հայերի, այլև օտար զինվորականների շրջանում։ Նա մշտապես կարևորել է ազգային միասնությունը, ժողովրդի ինքնապաշտպանությունը և հայրենիքի ազատագրությունը։ Չնայած քաղաքական դժվարություններին ու տարբեր ուժերի միջև տարաձայնություններին՝ Անդրանիկը շարունակել է իր պայքարը մինչև կյանքի վերջը՝ հավատարիմ մնալով հայրենասիրական գաղափարներին։ Նրա կերպարը հայ ժողովրդի հիշողության մեջ պահպանվել է որպես անվախ մարտիկ, արդարության պաշտպան և ազգային արժանապատվության խորհրդանիշ։ Անդրանիկ Օզանյանի գործունեությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա, իսկ նրա անունով այսօր կոչվում են փողոցներ, դպրոցներ և հուշարձաններ Հայաստանում ու սփյուռքում։

Գրականություն

Պոլ Էլյուար (1895–1952) համարվում է ֆրանսիական սիմվոլիզմից մինչև էքզիստենցիալիզմը զարգացած ժամանակակից պոեզիայի ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից մեկը, որի բանաստեղծություններում արտացոլվում են մարդու ներքին աշխարհը, սիրո, ազատության և մարդկային գոյության հարցերը։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն վառ, պատկերավոր և երաժշտական է, իսկ բանաստեղծությունների կառուցվածքը հաճախ ազատ՝ անկանոն ստրոֆաների և տարբեր ռիթմերի միջոցով արտահայտում է հոգեբանական և զգացմունքային խորությունը։ Էլյուարի պոեզիայում համատեղված են հակասական զգացմունքներ՝ սիրո, տառապանքի, հոգևոր ազատության ձգտման և ժամանակի անցման թեմաները, որոնք արտացոլում են մարդկային կյանքի բարդությունները։ Նա մեծապես ազդեց է սիրողական և քաղաքական թեմաների խառը մշակմամբ՝ օգտագործելով սոցիալական քննադատություն, անհատի ինքնության որոնում և համամարդկային արժեքների անդրադարձ։ Նրա հայտնի ստեղծագործություններից են «Ոսկրերի երգը», «Սեր և պատերազմ», որոնք համադրում են անհատի ներաշխարհի վերլուծությունը, սիրո և մարդու էթիկական պայքարի թեմաները։ Էլյուարի բանաստեղծությունները դարձրել են նրան ֆրանսիական և համաշխարհային պոեզիայի նշանավոր ձայն, որն ազդել է հետագա սերունդների գրողների ու բանաստեղծների վրա, պահպանելով իր ժամանակակիցության, խորության և նորարարության արժեքները։ Նա համարվում է նաև անհատի ազատության և մարդասիրության գաղափարների լեգենդար ներկայացուցիչ՝ պոեզիայի միջոցով քննարկելով մարդու ներքին աշխարհը և սոցիալական արդարությունը։

Փիլիսոփայություն

«Մենակ քեզ հետ. Մտորումներ» (Մարկ Ավրելիոս) ստոիկ փիլիսոփայի՝ կայսեր անձնական օրագրային գրառումների հավաքածու է, որտեղ նա գրում է ինքնաճանաչման, բարոյականության և հոգեկան ուժի մասին։ Գիրքը ձևով հիշեցնում է նոթատետր, որտեղ Մարկ Ավրելիոս փորձում է իր մեջ ամրացնել ստոիկի սկզբունքները՝ խաղաղություն, համբերություն և ինքնակառավարում։ Նա ասում է, որ մարդու երջանկությունը կախված չէ արտաքին հանգամանքներից, այլ նրանից, թե ինչպես է նա վերաբերվում իր կյանքին և իր պատկերացումներին։ Մարկ Ավրելիոս շեշտում է, որ պետք է ընդունել ճակատագիրը, բայց միևնույն ժամանակ միշտ աշխատել բարոյական կատարելության և ներքին ազատության վրա։ Գիրքը խոսում է նաև ժամանակի կարճության, մահվան անխուսափելիության և կյանքի արժեքը ճիշտ գնահատելու մասին։ Մարկ Ավրելիոս հիշեցնում է, որ պետք է զսպել զայրույթը, նախանձը և ամբարտավանությունը՝ այլապես մարդը կորցնում է հոգու խաղաղությունը։ Նա կարևորում է՝ որ մարդը պետք է լինի օգտակար հասարակությանը, աշխատի իր պարտականությունների վրա և լինի արդար ու մարդասեր։ Գիրքը հաճախ ունի հանգիստ, խորհեցնող և փոքրիկ «մանկավարժական» տոն՝ ընթերցողին մղելով ինքնաքննադատության։ «Մենակ քեզ հետ» գիրքը հարմար է այն մարդկանց համար, ովքեր ուզում են գտնել ներքին հանգստություն, զարգացնել ինքնակառավարումը և իմաստավորել կյանքը։ Այս աշխատությունը ժամանակակից մարդուն էլ է տալիս ուղեցույց՝ ինչպես ապրել արժանապատվորեն և խաղաղ։ Հրատարակիչ - Азбука Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-389-09300-3

Մշակույթ

Գրքում XIX դարի վերջին եւ XX դարի սկզբին հայ ժողովրդի մղած ազատամարտի հերոս Անդրանիկ Օզանյանի (1865-1927) կյանքի ու գործունեության համակողմանի պատմությունն է: Նրանում հերոսը ոչ միայն զինվոր է ու զորավար, այլեւ հասարակական-քաղաքակւսն գործիչ' իր ինքնաբուխ հայացքներով եւ ուրույն անհատականությամբ: Առկա են հերոսի կյանքի ուրախ ու տխուր էջերը, նրան առարկողներն ու առարկությունները: Պատմության ատաղձը հրատարակված ու անտիպ վավերագրերն են, հուշերն ու մամուլի ընձեռած նյութերը:

Փիլիսոփայություն

ԱՄԵՆ աշխատությունը ներկայացվում է որպես բազմաշերտ բովանդակություն ունեցող գրական ստեղծագործություն, որտեղ հեղինակը՝ Տիգրան Գորշ (Տիգրան Գրիգորյան), փորձում է համադրել փիլիսոփայական, հոգեբանական և հասարակական դիտարկումները՝ ստեղծելով ընդհանուր պատկեր մարդու ներաշխարհի, կյանքի ընկալման և իրականության բազմազան դրսևորումների վերաբերյալ։ Գիրքը կառուցված է ազատ և խորհրդանշական մտածողության հիմքի վրա, որտեղ «ԱՄԵՆ» հասկացությունը կիրառվում է որպես համընդհանուր գաղափար, որը կարող է ընդգրկել կյանքի ամբողջականությունը՝ սկսած ամենօրյա պարզ իրավիճակներից մինչև խորքային գոյաբանական հարցադրումներ։ Հեղինակը անդրադառնում է մարդու ներքին հակասություններին, արժեքային համակարգերի ձևավորմանը, ժամանակակից հասարակության արագ փոփոխվող բնույթին և այդ փոփոխությունների ազդեցությանը անհատի ինքնության վրա։ Աշխատության մեջ նկատելի է նաև մտորումային և վերլուծական մոտեցում, որտեղ գաղափարները հաճախ ներկայացվում են ոչ թե խիստ գիտական կառուցվածքով, այլ ազատ շարադրանքով, խորհրդանշական պատկերներով և ընդհանրացնող եզրահանգումներով, ինչը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս սեփական մեկնաբանությամբ ընկալել բովանդակությունը։ Գիրքը կարելի է դիտարկել որպես ինտելեկտուալ և փիլիսոփայական ուղղվածություն ունեցող ստեղծագործություն, որը խրախուսում է ինքնաճանաչումը, քննադատական մտածողությունը և կյանքի երևույթների բազմակողմանի ընկալումը։ Այն հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել այն ընթերցողների համար, ովքեր գնահատում են խորքային մտորումներ, խորհրդանշական լեզու և ոչ ավանդական կառուցվածքով գրականություն։