Ավագյան, Կարեն Կարլենի

Ավագյան, Կարեն Կարլենի

menu_book View materials

Books by this author (2)

Online

Medicine

Судебно-медицинская диагностика повреждений, причиненных выстрелами из короткоствольного газового оружия самодельными дробовыми патронами

Աշխատանքը նվիրված է կարճափող գազային զենքից ինքնաշեն գնդիկավոր փամփուշտներով արձակված կրակոցների հետևանքով առաջացած վնասվածքների դատաբժշկական ախտորոշման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նման վնասվածքների ձևավորման մեխանիզմները, դրանց արտաքին և ներքին ձևաբանական հատկանիշները և այն չափանիշները, որոնք հնարավորություն են տալիս դատաբժշկական փորձաքննության ընթացքում տարբերակել տվյալ տեսակի վնասվածքները այլ հրազենային կամ ոչ հրազենային վնասվածքներից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մաշկի, ենթամաշկային հյուսվածքների և խորանիստ օրգանների վնասվածքների բնույթը, ինչպես նաև դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով կրակոցի հանգամանքները և օգտագործված զինամթերքի առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ գազային զենքից արձակված ինքնաշեն լիցքավորված փամփուշքների դեպքում վնասվածքի պատկերը կարող է զգալիորեն տարբերվել սովորական գործարանային զինամթերքով առաջացած հրազենային վնասվածքներից։ Դատաբժշկական ախտորոշման կարևոր խնդիրներից է վնասվածքի մուտքային հատվածի, շրջակա հյուսվածքների փոփոխությունների և այլ ձևաբանական նշանների համակցված գնահատումը։ Այդ տվյալների հիման վրա փորձագետը կարող է որոշակի եզրահանգումներ կատարել վնասվածքի բնույթի և դրա առաջացման մեխանիզմի վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական, մորֆոլոգիական, ռադիոլոգիական և լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև հյուսվածքներում օտար մարմինների հայտնաբերումը և դրանց հետազոտությունը, քանի որ դրանք կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել վնասվածքի մեխանիզմի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նման դեպքերի փորձագիտական տարբերակիչ ախտորոշմանը։ Անհրաժեշտ է տարբերակել ինքնաշեն գնդիկավոր լիցքով առաջացած վնասվածքները այլ հրազենային վնասվածքներից, պայթյունային ազդեցություններից և որոշ ոչ հրազենային տրավմաներից։ Դրա համար գնահատվում է ոչ թե մեկ առանձին նշան, այլ վնասվածքի ամբողջական պատկերը՝ ներառելով ձևաբանական, տեղագրական և լաբորատոր տվյալների համակցությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև կրակոցի հեռավորության և պայմանների դատաբժշկական գնահատումը՝ միայն այն չափով, որքանով դա թույլ են տալիս վնասվածքի օբյեկտիվ հատկանիշները և փորձագիտական հետազոտության արդյունքները։ Այդպիսի գնահատումը կարող է ունենալ նշանակություն քրեական գործերի քննության ընթացքում՝ օգնելով վերականգնել դեպքի հանգամանքները և ստուգել տարբեր վարկածների համապատասխանությունը առկա բժշկական տվյալներին։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև դատաբժշկական փորձաքննության մեթոդաբանության կատարելագործումը։ Վնասվածքների մանրակրկիտ նկարագրությունը, լուսանկարումը, համապատասխան նյութերի վերցումը և լաբորատոր հետազոտությունների ճիշտ կազմակերպումը նպաստում են եզրակացությունների հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ դատաբժշկական փորձագետների աշխատանքում՝ նմանատիպ վնասվածքների գնահատման միասնական չափանիշների մշակման և ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է դատաբժշկական տրավմատոլոգիայի և բալիստիկայի տվյալները՝ ուսումնասիրելով հատուկ պայմաններում առաջացած վնասվածքների ձևաբանական պատկերը, դրանց տարբերակիչ ախտորոշման հնարավորությունները և փորձագիտական գնահատման մեթոդները։

Updated: 2026-09-23
Судебно-медицинская диагностика повреждений, причиненных выстрелами из короткоствольного газового оружия самодельными дробовыми патронами

Free

Online

Medicine

Ուսանողների առողջական վիճակի հիմնախնդիրները և լուծման ուղիները

Գիտական և կրթական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ուսանողների առողջական վիճակի ուսումնասիրությանը, դրա վրա ազդող հիմնական գործոնների բացահայտմանը և առողջության պահպանման ու բարելավման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Քննարկվում են ուսումնական ծանրաբեռնվածության, օրվա ռեժիմի, ֆիզիկական ակտիվության, սննդակարգի, հանգստի և կենսակերպի առանձնահատկությունների ազդեցությունները երիտասարդների ֆիզիկական ու հոգեբանական բարեկեցության վրա։ Ուշադրություն է դարձվում կրթական գործընթացի ընթացքում առաջացող հոգնածությանը, սթրեսային գործոններին, շարժողական ակտիվության նվազմանը և առողջ ապրելակերպի կազմակերպման կարևորությանը։ Վերլուծվում են ուսանողական միջավայրում առողջության պահպանմանն ուղղված կանխարգելիչ միջոցառումները, ֆիզիկական դաստիարակության դերը, ուսման և հանգստի ճիշտ համադրումը, ինչպես նաև առողջապահական իրազեկվածության բարձրացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կրթական հաստատությունների դերին՝ առողջության համար նպաստավոր պայմանների ձևավորման, կանխարգելիչ ծրագրերի իրականացման և ուսանողների առողջապահական վարքագծի զարգացման գործում։ Ներկայացվող մոտեցումները նպատակ ունեն նպաստել առողջական խնդիրների վաղ կանխարգելմանը, ուսանողների աշխատունակության պահպանմանը և կրթական գործընթացի արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, առողջապահության և ֆիզիկական դաստիարակության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և երիտասարդների առողջության պահպանման խնդիրներով զբաղվողների համար։

Updated: 2026-10-02
Ուսանողների առողջական վիճակի հիմնախնդիրները և լուծման ուղիները

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book6 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book28 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more