Айвазян, Григорий Геннадиевич

Айвазян, Григорий Геннадиевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1945–2011 թվականներին ադրբեջանական պատմագրության մեջ Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի ներկայացման, մեկնաբանման և պատմական փաստերի խեղաթյուրման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պատմական անցյալի գիտական ուսումնասիրության և ազգային-քաղաքական գաղափարախոսության փոխհարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, ժողովուրդների ձևավորման գործընթացները, տարածքային պատկանելության հարցերը, պատմամշակութային ժառանգությունը և տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումները մեկնաբանվել ադրբեջանական պատմագիտական աշխատություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրողությունների ընտրովի ներկայացմանը, սկզբնաղբյուրների միակողմանի օգտագործմանը, պատմական փաստերի վերաիմաստավորմանը և անցյալի իրադարձությունների այնպիսի մեկնաբանություններին, որոնք կարող են ծառայել ազգային ինքնության ձևավորման, տարածքային հավակնությունների հիմնավորման և պետական գաղափարախոսության ամրապնդման նպատակներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ադրբեջանական պատմագրության զարգացման ընթացքը խորհրդային ժամանակաշրջանից մինչև անկախության առաջին տասնամյակները՝ համադրելով պատմագիտական մոտեցումների փոփոխությունները, գաղափարախոսական ազդեցությունները և պատմական թեմաների քաղաքականացման դրսևորումները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական անցյալի վերաբերյալ հակադիր մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, բնակչության էթնիկ կազմի, պետական կազմավորումների, պատմական տարածքների, մշակութային ժառանգության և հայ ժողովրդի պատմական ներկայության հետ կապված հարցերում։ Ներկայացված խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմագիտական քննադատական մտածողության զարգացման, պատմական փաստերի և գաղափարախոսական մեկնաբանությունների տարբերակման, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի պատմության շուրջ ձևավորված գիտական ու քաղաքական բանավեճերի ընկալման համար։ Աշխատանքն ունի գիտաճանաչողական և վերլուծական նշանակություն հայագիտության, ադրբեջանագիտության, տարածաշրջանային պատմության և պատմագրության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, պատմության քաղաքականացման և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հիմքերի ուսումնասիրության շրջանակում՝ նպաստելով տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ տարբեր պատմագիտական մոտեցումների քննադատական գնահատմանը։

Updated: 2026-11-19
Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more