Айвазян, Григорий Геннадиевич

Айвазян, Григорий Геннадиевич

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1945–2011 թվականներին ադրբեջանական պատմագրության մեջ Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի ներկայացման, մեկնաբանման և պատմական փաստերի խեղաթյուրման հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պատմական անցյալի գիտական ուսումնասիրության և ազգային-քաղաքական գաղափարախոսության փոխհարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, ժողովուրդների ձևավորման գործընթացները, տարածքային պատկանելության հարցերը, պատմամշակութային ժառանգությունը և տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումները մեկնաբանվել ադրբեջանական պատմագիտական աշխատություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրողությունների ընտրովի ներկայացմանը, սկզբնաղբյուրների միակողմանի օգտագործմանը, պատմական փաստերի վերաիմաստավորմանը և անցյալի իրադարձությունների այնպիսի մեկնաբանություններին, որոնք կարող են ծառայել ազգային ինքնության ձևավորման, տարածքային հավակնությունների հիմնավորման և պետական գաղափարախոսության ամրապնդման նպատակներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ադրբեջանական պատմագրության զարգացման ընթացքը խորհրդային ժամանակաշրջանից մինչև անկախության առաջին տասնամյակները՝ համադրելով պատմագիտական մոտեցումների փոփոխությունները, գաղափարախոսական ազդեցությունները և պատմական թեմաների քաղաքականացման դրսևորումները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմական անցյալի վերաբերյալ հակադիր մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության, բնակչության էթնիկ կազմի, պետական կազմավորումների, պատմական տարածքների, մշակութային ժառանգության և հայ ժողովրդի պատմական ներկայության հետ կապված հարցերում։ Ներկայացված խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմագիտական քննադատական մտածողության զարգացման, պատմական փաստերի և գաղափարախոսական մեկնաբանությունների տարբերակման, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի պատմության շուրջ ձևավորված գիտական ու քաղաքական բանավեճերի ընկալման համար։ Աշխատանքն ունի գիտաճանաչողական և վերլուծական նշանակություն հայագիտության, ադրբեջանագիտության, տարածաշրջանային պատմության և պատմագրության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, պատմության քաղաքականացման և հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմական հիմքերի ուսումնասիրության շրջանակում՝ նպաստելով տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ տարբեր պատմագիտական մոտեցումների քննադատական գնահատմանը։

Обновлено. 2026-11-19
Հայաստանի և Ադրբեջանի պատմության առանցքային հարցերի խեղաթյուրման հիմնական միտումները ադրբեջանական պատմագրության մեջ (1945–2011 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Подробнее Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Подробнее Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Подробнее