Байрамян, А. А.

Байрамян, А. А.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ալեքսանդրեթի սանջակի հիմնախնդիրը և միջազգային դիվանագիտությունը (1918–1939 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Ալեքսանդրեթի սանջակի շուրջ ձևավորված քաղաքական և դիվանագիտական հիմնախնդրին՝ այն դիտարկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած աշխարհաքաղաքական վերափոխումների և միջազգային հարաբերությունների զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո տարածաշրջանում առաջացած տարածքային, ազգային և քաղաքական հարցերն են, որոնց լուծումը սերտորեն կապված էր մեծ տերությունների շահերի, նոր պետական սահմանների ձևավորման և միջազգային դիվանագիտության բարդ գործընթացների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է Ալեքսանդրեթի սանջակի ռազմավարական նշանակությունը, դրա աշխարհագրական դիրքով, բնակչության ազգային ու կրոնական բազմազանությամբ և տնտեսական հնարավորություններով պայմանավորված քաղաքական կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական իրադրությանը, Օսմանյան կայսրության նախկին տարածքների նկատմամբ եվրոպական տերությունների հետաքրքրություններին, Ֆրանսիայի մանդատային կառավարման հաստատմանը Սիրիայում և Լիբանանում, ինչպես նաև տարածաշրջանում Թուրքիայի քաղաքական դիրքերի ամրապնդմանն ուղղված քայլերին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ Ալեքսանդրեթի հարցը աստիճանաբար վերածվեց երկու պետությունների միջև բանակցությունների և քաղաքական պայմանավորվածությունների կարևոր առարկայի։ Քննարկվում են նաև Սիրիայի տարածքային ամբողջականության պահպանման խնդիրը, սիրիական ազգային շարժման դիրքորոշումները և այն հակասությունները, որոնք առաջանում էին գաղութային կառավարման, ազգային ինքնորոշման ձգտումների ու մեծ տերությունների աշխարհաքաղաքական հաշվարկների բախման հետևանքով։ Հատուկ նշանակություն ունի 1930-ական թվականների միջազգային իրադրության վերլուծությունը, երբ Եվրոպայում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները, Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ակտիվությունը և Ֆրանսիայի տարածաշրջանային շահերը նոր ընթացք հաղորդեցին Ալեքսանդրեթի հիմնախնդրին։ Դիտարկվում են միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների, քաղաքական հայտարարությունների և փոխադարձ զիջումների նշանակությունը տարածքային հարցի կարգավորման գործընթացում, ինչպես նաև Ազգերի լիգայի դերն ու միջազգային իրավունքի սկզբունքների կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող էր տեղային նշանակություն ունեցող տարածքային վեճը վերածվել միջազգային քաղաքականության կարևոր հարցի, երբ դրա շուրջ բախվում էին տարածաշրջանային պետությունների ազգային շահերը և համաշխարհային տերությունների ռազմավարական նպատակները։ Հիմնախնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական քարտեզի ձևավորման պատմական նախադրյալները բացահայտելու տեսանկյունից, քանի որ Ալեքսանդրեթի հարցի զարգացումները հետագայում անմիջականորեն առնչվեցին Թուրքիայի և Սիրիայի հարաբերություններին ու տարածաշրջանային սահմանների ձևավորման գործընթացին։ Գրականագիտական և պատմագիտական տեսանկյունից աշխատության արժեքը պայմանավորված է միջազգային դիվանագիտության մեխանիզմների, տարածքային հակամարտությունների կարգավորման քաղաքական գործիքների և միջպետական հարաբերությունների վրա մեծ տերությունների ազդեցության ուսումնասիրությամբ։ Այն օգտակար է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, Թուրքիայի, Սիրիայի և Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականությամբ, միջազգային հարաբերություններով ու դիվանագիտական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմական զարգացումների, քաղաքական հակասությունների և միջազգային հարաբերությունների փոխկապակցվածության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Ալեքսանդրեթի սանջակի հիմնախնդիրը և միջազգային դիվանագիտությունը (1918–1939 թթ.)

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more