Книги автора (1)

Онлайн

История

Ալեքսանդրեթի սանջակի հիմնախնդիրը և միջազգային դիվանագիտությունը (1918–1939 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է Ալեքսանդրեթի սանջակի շուրջ ձևավորված քաղաքական և դիվանագիտական հիմնախնդրին՝ այն դիտարկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցած աշխարհաքաղաքական վերափոխումների և միջազգային հարաբերությունների զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրության առանցքում Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո տարածաշրջանում առաջացած տարածքային, ազգային և քաղաքական հարցերն են, որոնց լուծումը սերտորեն կապված էր մեծ տերությունների շահերի, նոր պետական սահմանների ձևավորման և միջազգային դիվանագիտության բարդ գործընթացների հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է Ալեքսանդրեթի սանջակի ռազմավարական նշանակությունը, դրա աշխարհագրական դիրքով, բնակչության ազգային ու կրոնական բազմազանությամբ և տնտեսական հնարավորություններով պայմանավորված քաղաքական կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական իրադրությանը, Օսմանյան կայսրության նախկին տարածքների նկատմամբ եվրոպական տերությունների հետաքրքրություններին, Ֆրանսիայի մանդատային կառավարման հաստատմանը Սիրիայում և Լիբանանում, ինչպես նաև տարածաշրջանում Թուրքիայի քաղաքական դիրքերի ամրապնդմանն ուղղված քայլերին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ֆրանս-թուրքական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ Ալեքսանդրեթի հարցը աստիճանաբար վերածվեց երկու պետությունների միջև բանակցությունների և քաղաքական պայմանավորվածությունների կարևոր առարկայի։ Քննարկվում են նաև Սիրիայի տարածքային ամբողջականության պահպանման խնդիրը, սիրիական ազգային շարժման դիրքորոշումները և այն հակասությունները, որոնք առաջանում էին գաղութային կառավարման, ազգային ինքնորոշման ձգտումների ու մեծ տերությունների աշխարհաքաղաքական հաշվարկների բախման հետևանքով։ Հատուկ նշանակություն ունի 1930-ական թվականների միջազգային իրադրության վերլուծությունը, երբ Եվրոպայում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները, Թուրքիայի արտաքին քաղաքական ակտիվությունը և Ֆրանսիայի տարածաշրջանային շահերը նոր ընթացք հաղորդեցին Ալեքսանդրեթի հիմնախնդրին։ Դիտարկվում են միջազգային պայմանագրերի, դիվանագիտական բանակցությունների, քաղաքական հայտարարությունների և փոխադարձ զիջումների նշանակությունը տարածքային հարցի կարգավորման գործընթացում, ինչպես նաև Ազգերի լիգայի դերն ու միջազգային իրավունքի սկզբունքների կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող էր տեղային նշանակություն ունեցող տարածքային վեճը վերածվել միջազգային քաղաքականության կարևոր հարցի, երբ դրա շուրջ բախվում էին տարածաշրջանային պետությունների ազգային շահերը և համաշխարհային տերությունների ռազմավարական նպատակները։ Հիմնախնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական քարտեզի ձևավորման պատմական նախադրյալները բացահայտելու տեսանկյունից, քանի որ Ալեքսանդրեթի հարցի զարգացումները հետագայում անմիջականորեն առնչվեցին Թուրքիայի և Սիրիայի հարաբերություններին ու տարածաշրջանային սահմանների ձևավորման գործընթացին։ Գրականագիտական և պատմագիտական տեսանկյունից աշխատության արժեքը պայմանավորված է միջազգային դիվանագիտության մեխանիզմների, տարածքային հակամարտությունների կարգավորման քաղաքական գործիքների և միջպետական հարաբերությունների վրա մեծ տերությունների ազդեցության ուսումնասիրությամբ։ Այն օգտակար է Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ, Թուրքիայի, Սիրիայի և Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականությամբ, միջազգային հարաբերություններով ու դիվանագիտական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանի պատմական զարգացումների, քաղաքական հակասությունների և միջազգային հարաբերությունների փոխկապակցվածության առավել ամբողջական ընկալմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Ալեքսանդրեթի սանջակի հիմնախնդիրը և միջազգային դիվանագիտությունը (1918–1939 թթ.)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Подробнее Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Подробнее Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Подробнее