Бозоян, Азат Арташевич

Бозоян, Азат Арташевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Բյուզանդիայի արևելյան քաղաքականությունը և Կիլիկիան XII դարի 30–70-ական թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է XII դարի 30–70-ական թվականներին Բյուզանդական կայսրության արևելյան քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Կիլիկիային՝ որպես կայսրության արտաքին քաղաքականության, ռազմական ռազմավարության և տարածաշրջանային ազդեցության համար կարևոր նշանակություն ունեցող տարածքի։ Քննության կենտրոնում բյուզանդական պետության քաղաքական նպատակներն ու շահերն են Մերձավոր Արևելքում, կայսրության հարաբերությունները Կիլիկիայի հայկական իշխանությունների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանում գերիշխանություն հաստատելու և պահպանելու ուղղությամբ իրականացվող քայլերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն բարդ քաղաքական իրադրության մասին, որը ձևավորվել էր XII դարում Մերձավոր Արևելքում, երբ Բյուզանդական կայսրությունը ձգտում էր ամրապնդել իր դիրքերը, վերականգնել նախկին ազդեցությունը և վերահսկողություն հաստատել ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքների նկատմամբ։ Կիլիկիան այս գործընթացներում առանձնահատուկ տեղ էր զբաղեցնում իր աշխարհագրական դիրքի, ռազմական նշանակության և քաղաքական ինքնուրույնության ձգտումների շնորհիվ։ Բյուզանդական քաղաքականության ուսումնասիրությունը Կիլիկիայի նկատմամբ թույլ է տալիս բացահայտել կայսրության և հայկական իշխանությունների հարաբերությունների բազմաշերտ բնույթը, որտեղ դիվանագիտական բանակցությունները, քաղաքական պայմանավորվածությունները, ռազմական գործողությունները և փոխադարձ շահերի բախումները հաճախ հանդես էին գալիս որպես միմյանց լրացնող կամ հակադրվող գործոններ։ Հատուկ կարևորություն ունի տարածաշրջանային քաղաքականության վրա բյուզանդական կայսրերի վարած քաղաքականության ազդեցության դիտարկումը, քանի որ նրանց արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները անմիջականորեն առնչվում էին Կիլիկիայի իշխանությունների դիրքորոշմանը, ինքնիշխանության պահպանման հնարավորություններին և հարևան քաղաքական ուժերի հետ հարաբերություններին։ Աշխատության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է հայոց միջնադարյան պատմության կարևոր ժամանակաշրջանին՝ այն դիտարկելով ոչ միայն հայկական քաղաքական զարգացումների, այլև Բյուզանդական կայսրության լայնածավալ արևելյան քաղաքականության համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կիլիկիայի քաղաքական դերի, հայ-բյուզանդական հարաբերությունների առանձնահատկությունների և տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Բյուզանդիայի պատմությամբ, միջնադարյան միջազգային հարաբերություններով և Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվողների համար, քանի որ ներկայացվող ժամանակաշրջանը բնութագրվում էր բարդ դիվանագիտական հարաբերություններով, տարածքային շահերի բախումներով և տարածաշրջանային ուժերի միջև ազդեցության համար շարունակվող պայքարով։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ-բյուզանդական պատմական կապերի, Կիլիկիայի միջնադարյան պետականության ձևավորման ու զարգացման պատմական միջավայրի և XII դարի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հայ ժողովրդի պատմության մեջ Կիլիկիայի ունեցած դերի առավել խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Բյուզանդիայի արևելյան քաղաքականությունը և Կիլիկիան XII դարի 30–70-ական թվականներին

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more