Данегян, Л. Г.

Данегян, Л. Г.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Առաքել Դավրիժեցու աշխատությունը՝ որպես XVII դարի Սեֆյան Իրանի պատմության սկզբնաղբյուր

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ պատմագիր Առաքել Դավրիժեցու պատմագիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը և նրա երկի՝ որպես Սեֆյան Իրանի պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի գիտական նշանակության բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության առանցքում հայ պատմագրական ավանդույթի և Իրանի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային պատմության փոխկապակցվածությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչպիսի արժեքավոր տեղեկություններ կարող է հաղորդել հայ հեղինակի պատմական երկը Սեֆյան պետության ներքին կյանքի, կառավարման համակարգի, քաղաքական իրադարձությունների և տարածաշրջանային հարաբերությունների վերաբերյալ։ Առաքել Դավրիժեցին իր ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների անմիջական ընկալման և դրանց գրավոր արձանագրման շնորհիվ կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոչ միայն հայ պատմագրության, այլև Մերձավոր Արևելքի պատմության սկզբնաղբյուրների շարքում։ Նրա աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու XVII դարի Իրանի պատմական զարգացումները հայ պատմագրական դիտանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով հայ ժողովրդի և Սեֆյան պետության քաղաքական ու հասարակական կյանքի փոխհարաբերություններին, հայ համայնքների դրությանը, կրոնական և մշակութային միջավայրին, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցող պատմական գործընթացների ազդեցությանը Հայաստանի և հարակից տարածքների վրա։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի սկզբնաղբյուրի տեղեկատվական ներուժի գնահատումը, քանի որ պատմագրական երկում պահպանված տեղեկությունները կարող են լրացնել պարսկական և այլ օտարալեզու պատմական վկայությունները՝ նպաստելով տարբեր աղբյուրների համադրման և պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական վերակազմության գործընթացին։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև Առաքել Դավրիժեցու պատմագիտական մոտեցումները, ժամանակակից իրադարձությունների նկարագրության առանձնահատկությունները, պատմական փաստերի ներկայացման սկզբունքները և հեղինակի հաղորդած տեղեկությունների նշանակությունը Սեֆյան Իրանի քաղաքական ու հասարակական պատմության հետազոտության համար։ Այն ընդգծում է հայ պատմագրական աղբյուրների դերը Իրանի պատմության ուսումնասիրման գործում և ցույց տալիս, որ հայերեն պատմական գրավոր ժառանգությունը կարևոր սկզբնաղբյուրային արժեք ունի նաև ազգային պատմության սահմաններից դուրս։ Աշխատությունը գիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, իրանագիտության, արևելագիտության և աղբյուրագիտության ոլորտներով զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև XVII դարի Հայաստանի և Իրանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հայ-իրանական պատմական առնչությունների, տարածաշրջանի քաղաքական զարգացումների և պատմական հիշողության ձևավորման գործընթացների ավելի խորքային ընկալմանը։

Updated: 2026-11-20
Առաքել Դավրիժեցու աշխատությունը՝ որպես XVII դարի Սեֆյան Իրանի պատմության սկզբնաղբյուր

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more