Джалиля Наджи Аль-Хашими

Джалиля Наджи Аль-Хашими

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ստրկությունը արաբական խալիֆայությունում մ.թ. VII–VIII դարերում

Աշխատությունը նվիրված է արաբական խալիֆայության վաղ շրջանի սոցիալական, տնտեսական և հասարակական կյանքի կարևորագույն երևույթներից մեկին՝ ստրկության ինստիտուտին և դրա դրսևորման առանձնահատկություններին մ.թ. VII–VIII դարերում։ Այն ներկայացնում է ստրկության գոյության պատմական նախադրյալները, ձևավորման ու զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրա տեղն ու նշանակությունը նորաստեղծ արաբական պետության հասարակական կառուցվածքում։ Ուսումնասիրության առանցքում ստրկատիրական հարաբերություններն են, ստրուկների սոցիալական կարգավիճակը, նրանց իրավական և տնտեսական դրությունը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորում էին մարդկանց ստրկացման, ստրուկների ձեռքբերման և օգտագործման տարբեր ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի արաբական խալիֆայության ընդարձակման հետևանքով առաջացած հասարակական փոփոխությունները, ռազմական արշավանքների, նվաճումների և գերիների գերեվարման ազդեցությունը ստրկության տարածման վրա, ինչպես նաև ստրուկների դերը խալիֆայության տնտեսական գործունեության և կենցաղային հարաբերությունների մեջ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ստրկությունը ոչ միայն որպես տնտեսական շահագործման համակարգ, այլև որպես միջնադարյան հասարակության սոցիալական կազմակերպման կարևոր բաղադրիչ, որն առնչվում էր իշխանության, սեփականության, իրավունքի, կրոնական պատկերացումների և տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված հարաբերությունների հետ։ Պատմական տեսանկյունից թեման կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ VII–VIII դարերը արաբական խալիֆայության ձևավորման, տարածքային ընդարձակման և քաղաքական ու հասարակական ինստիտուտների կայացման ժամանակաշրջանն էին։ Այդ պայմաններում ստրկատիրական հարաբերությունները զարգանում էին բազմազգ և բազմամշակութային միջավայրում՝ իրենց վրա կրելով արաբական նախաիսլամական ավանդույթների, իսլամի տարածման, նվաճված տարածքների հասարակական կառուցվածքների և տեղական սովորույթների ազդեցությունը։ Ստրկության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև վաղ միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի պատմության, արաբական պետության սոցիալական համակարգի և իսլամական քաղաքակրթության ձևավորման գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալման համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է միջնադարյան Արևելքի պատմությամբ, արաբական խալիֆայության հասարակական հարաբերություններով, ստրկության պատմությամբ և իսլամական աշխարհի սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ նպաստելով տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, սոցիալական անհավասարության և պատմական փոխակերպումների խորքային ըմբռնմանը։

Updated: 2026-11-20
Ստրկությունը արաբական խալիֆայությունում մ.թ. VII–VIII դարերում

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more