Егорин, Анатолий Захарович

Егорин, Анатолий Захарович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Political Science

Լիբիայի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման փուլերը (1969–1987 թթ.)

Աշխատությունը ներկայացնում է Լիբիայի պատմության կարևորագույն ժամանակաշրջաններից մեկի՝ 1969–1987 թվականների քաղաքական, հասարակական և սոցիալ-տնտեսական զարգացումների համակողմանի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության առանցքում 1969 թվականի սեպտեմբերի 1-ի հեղափոխությունից հետո երկրում սկսված արմատական վերափոխումներն են, որոնք հանգեցրին միապետական կարգերի տապալմանը, Լիբիայի քաղաքական համակարգի փոփոխությանը և պետական կառավարման նոր մոդելի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հեղափոխությունից հետո իշխանության եկած նոր քաղաքական ղեկավարության գործունեությունը, պետական ինստիտուտների վերակազմավորման գործընթացը, կառավարման համակարգի կենտրոնացման առանձնահատկությունները և երկրի հասարակական կյանքի վերափոխմանն ուղղված քաղաքական նախաձեռնությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մուամմար Քադաֆիի ղեկավարության տարիներին ձևավորված գաղափարախոսական հայեցակարգերին, ազգային ինքնիշխանության ամրապնդման քաղաքականությանը և սոցիալիստական կողմնորոշման վրա հիմնված զարգացման ուղու որոնումներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լիբիայի քաղաքական համակարգի աստիճանական փոփոխությունները՝ հեղափոխական կառավարման սկզբնական փուլից մինչև նոր հասարակական-քաղաքական կառուցվածքի ձևավորումը, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը երկրի ներքին և արտաքին քաղաքականության վրա։ Զգալի տեղ է հատկացվում սոցիալ-տնտեսական վերափոխումներին, մասնավորապես՝ նավթային պաշարների և դրանցից ստացվող եկամուտների դերին ազգային տնտեսության զարգացման գործում, բնական ռեսուրսների նկատմամբ պետական վերահսկողության հաստատմանը, ազգային տնտեսական քաղաքականության ձևավորմանը և արտադրական ոլորտների զարգացմանը։ Դիտարկվում են տնտեսության պետական հատվածի ընդլայնման, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացման, ենթակառուցվածքների բարելավման, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման և սոցիալական հարաբերությունների փոփոխության հիմնական ուղղությունները։ Կարևորվում են նաև տնտեսական զարգացման ծրագրերը, պետական սեփականության ընդլայնման գործընթացները, ռեսուրսների վերաբաշխման քաղաքականությունը և նավթային եկամուտներից կախված տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական գաղափարախոսության և տնտեսական զարգացման մոդելի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ այսպես կոչված «Երրորդ համաշխարհային տեսության» գաղափարների ազդեցությունը պետական կառավարման, սեփականության հարաբերությունների և հասարակական կազմակերպման սկզբունքների վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվող ժամանակաշրջանը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև Լիբիայի տնտեսական քաղաքականության փոփոխություններին՝ պետականացման և տնտեսության կենտրոնացված կառավարման սկզբնական միտումներից մինչև տնտեսական դժվարությունների պայմաններում տնտեսական հարաբերությունների վերանայման ու զարգացման այլընտրանքային մոտեցումների ի հայտ գալը։ Քննարկվող ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Լիբիայի միջազգային դիրքի և արաբական աշխարհի քաղաքական գործընթացներում նրա ունեցած դերի ըմբռնման տեսանկյունից, քանի որ երկրի ներքին վերափոխումները սերտորեն կապված էին տարածաշրջանային հարաբերությունների, հակագաղութատիրական գաղափարների, արաբական համերաշխության և միջազգային քաղաքական միջավայրի փոփոխությունների հետ։ Հեղինակը պատմական գործընթացները դիտարկում է քաղաքական և տնտեսական փոխազդեցությունների համատեքստում՝ հնարավորություն ընձեռելով բացահայտելու հեղափոխությունից հետո ձևավորված պետական համակարգի առանձնահատկությունները, զարգացման ընտրված մոդելի հնարավորություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև երկրի հասարակական կառուցվածքի փոփոխության հիմնական միտումները։ Աշխատությունը կարևոր պատմագիտական և քաղաքագիտական արժեք ունի ժամանակակից Լիբիայի ձևավորման նախադրյալների, հետհեղափոխական պետականաշինության, արաբական երկրների զարգացման առանձնահատկությունների և նավթային տնտեսության ազդեցությամբ իրականացվող սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել Լիբիայի և ընդհանրապես արաբական աշխարհի նորագույն պատմությամբ, Մերձավոր Արևելքի ու Հյուսիսային Աֆրիկայի քաղաքական գործընթացներով, միջազգային հարաբերություններով, տնտեսական զարգացման մոդելներով և հետգաղութային պետությունների պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-20
Լիբիայի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական զարգացման փուլերը (1969–1987 թթ.)

Free

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more