Հովսեփյան, Արթուր Ռազմիկի

Հովսեփյան, Արթուր Ռազմիկի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Իբն Թայմիայի «Հավաքածու նամակների և հարցերի» ժողովածուն՝ որպես միջնադարյան իսլամի պատմության սկզբնաղբյուր

Այս աշխատությունը ներկայացնում է միջնադարյան իսլամական մտքի և կրոնագիտական ժառանգության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկը՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու իսլամական աստվածաբանության, իրավագիտության, կրոնափիլիսոփայական հայացքների և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը նշանավոր մուսուլման մտածող Իբն Թայմիայի գիտական ու մտավոր ժառանգության միջոցով։ Ժողովածուն ընդգրկում է հեղինակի տարբեր ժամանակներում շարադրված նամակներ, կրոնագիտական ուսումնասիրություններ, հարցադրումների պատասխաններ և իրավական ու աստվածաբանական բնույթի աշխատություններ, որոնցում քննարկվում են իսլամական հավատքի հիմնադրույթները, Ղուրանի մեկնաբանության սկզբունքները, մարգարեական ավանդության նշանակությունը, կրոնական իրավունքի կիրառման հարցերը, աստվածային հատկանիշների ըմբռնումը, կրոնական ծեսերն ու սովորույթները, ինչպես նաև մուսուլմանական հասարակության հոգևոր և բարոյական կյանքի հիմնախնդիրները։ Հեղինակի դատողություններում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Ղուրանի և սուննայի՝ որպես կրոնական գիտելիքի առաջնային աղբյուրների մեկնաբանությունը, վաղ իսլամական ավանդույթների պահպանման անհրաժեշտությունը, կրոնական համոզմունքների և գործնական կյանքի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև իսլամական իրավունքի սկզբունքների ու հասարակական շահի հարաբերակցությունը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է քննարկվող հարցերի բազմազանությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջնադարյան իսլամական գիտական միջավայրում առկա գաղափարական ուղղությունները, աստվածաբանական տարաձայնությունները, իրավական բանավեճերը և կրոնական հեղինակության ձևավորման մեխանիզմները։ Նամակների ու առանձին հարցերի շուրջ շարադրված պատասխանների ձևաչափը կարևոր սկզբնաղբյուրային արժեք ունի, քանի որ արտացոլում է ոչ միայն հեղինակի տեսական հայացքները, այլև իր ժամանակաշրջանի մտավոր ու հասարակական կյանքի հրատապ խնդիրներին տրված արձագանքները, գիտնականների միջև բանավեճերի բնույթը և կրոնական գիտելիքի տարածման եղանակները։ Իբն Թայմիայի աշխատություններում նկատելի են քննադատական վերլուծության, փաստարկված դատողության, կրոնական սկզբնաղբյուրների համադրման և տրամաբանական հիմնավորման առանձնահատկությունները, որոնք նրա մտավոր ժառանգությանը հաղորդում են ինքնատիպ գիտական նկարագիր։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է միջնադարյան մուսուլմանական հասարակության կրոնական պատկերացումների, մտավոր մշակույթի, իրավական հարաբերությունների, բարոյական նորմերի և հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս նաև դիտարկելու, թե ինչպես էին կրոնական գաղափարները փոխազդում պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների և քաղաքական իրողությունների հետ՝ ձևավորելով ժամանակաշրջանի իսլամական քաղաքակրթության աշխարհայացքային հիմքերը։ Պատմագիտական տեսանկյունից աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միջնադարյան իսլամական պատմությունն ուսումնասիրելու համար առաջարկում է ոչ միայն կրոնական ուսմունքների վերաբերյալ տեղեկություններ, այլև ժամանակաշրջանի մտավոր բանավեճերի, գիտական հաղորդակցության և հասարակական կյանքի մասին վկայություններ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի իսլամագիտության, միջնադարյան արևելագիտության, կրոնների պատմության, աստվածաբանության, իսլամական իրավունքի և արաբական մտավոր մշակույթի հետազոտողների համար՝ միաժամանակ արժեքավոր ընթերցանության նյութ հանդիսանալով իսլամական քաղաքակրթության գաղափարական զարգացման և դրա նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի գիտական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Իբն Թայմիայի «Հավաքածու նամակների և հարցերի» ժողովածուն՝ որպես միջնադարյան իսլամի պատմության սկզբնաղբյուր

Free

Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more