Иваник, Петр Николаевич

Иваник, Петр Николаевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Պաղեստինի ազգային-ազատագրական շարժման ղեկավարության քաղաքականության զարգացումը 1900–1936 թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է 1900–1936 թվականներին Պաղեստինի ազգային-ազատագրական շարժման ղեկավարության քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և փոփոխությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է պաղեստինյան ազգային ինքնագիտակցության աստիճանական ամրապնդմանը, ազգային-ազատագրական պայքարի քաղաքական նպատակների ձևավորմանը, շարժման ղեկավար շրջանակների գործունեությանը և այն գաղափարական ու ռազմավարական մոտեցումներին, որոնք պայմանավորել են պաղեստինյան ազգային շարժման ընթացքը քսաներորդ դարի առաջին տասնամյակներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում և բրիտանական մանդատային կառավարման հաստատումից հետո ստեղծված քաղաքական իրադրության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում Պաղեստինի հասարակական-քաղաքական կյանքում տեղի էին ունենում էական փոփոխություններ, որոնք անմիջական ազդեցություն էին ունենում ազգային շարժման կազմակերպման և առաջնորդության քաղաքական կողմնորոշումների վրա։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է պաղեստինյան քաղաքական ղեկավարության արձագանքը տարածաշրջանային և միջազգային զարգացումներին, ազգային իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնությունների ձևավորումը, քաղաքական պայքարի միջոցների ընտրությունը, ինչպես նաև տարբեր հասարակական և քաղաքական ուժերի միջև համագործակցության ու տարաձայնությունների ազդեցությունը շարժման ընդհանուր ռազմավարության վրա։ Քննության առարկա են դառնում ազգային շարժման ղեկավարության քաղաքական մտածողության փոփոխությունները, ինքնավարության և ազգային ինքնորոշման ձգտումները, օտարերկրյա ազդեցության պայմաններում քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորումը և պաղեստինյան հարցի աստիճանական վերածումը տարածաշրջանային ու միջազգային քաղաքականության կարևոր հիմնախնդրի։ 1936 թվականը՝ պաղեստինյան արաբական մեծ ապստամբության սկիզբը, դիտարկվում է որպես կարևոր պատմական հանգրվան, որն արտահայտում էր ազգային-ազատագրական պայքարի խորացող հակասությունները, քաղաքական ղեկավարության առջև ծառացած մարտահրավերները և դիմադրության նոր ձևերի առաջացումը։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու շարժման քաղաքականության շարունակականությունն ու փոփոխականությունը, գնահատելու առաջնորդության որոշումների նշանակությունը և հասկանալու, թե ինչպես էին պատմական հանգամանքները, գաղութային կառավարման համակարգը, սիոնիստական շարժման զարգացումը և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացներն ազդում պաղեստինյան ազգային պայքարի ուղղության վրա։ Աշխատությունն ունի պատմաքաղաքագիտական կարևոր նշանակություն, քանի որ նպաստում է Պաղեստինի ազգային-ազատագրական շարժման քաղաքական պատմության, նրա ղեկավարության գաղափարական կողմնորոշումների և ռազմավարական մոտեցումների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր է Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմությամբ, պաղեստինյան հիմնախնդրով, ազգային շարժումների պատմությամբ, գաղութատիրության դեմ պայքարի քաղաքական դրսևորումներով և տարածաշրջանի միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Պաղեստինի ազգային-ազատագրական շարժման ղեկավարության քաղաքականության զարգացումը 1900–1936 թվականներին

Free

Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more