Калантарян, Арам Ашотович

Калантарян, Арам Ашотович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Միջնադարյան Դվին քաղաքը․ պատմահնագիտական ակնարկ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական կարևորագույն քաղաքներից մեկի՝ Դվինի պատմությանը, քաղաքաշինական զարգացմանը, նյութական մշակույթին և պատմահնագիտական ժառանգությանը։ Դվինը միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, վարչական, տնտեսական, արհեստագործական և մշակութային կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որի պատմությունը սերտորեն կապված է հայկական պետականության զարգացման, տարածաշրջանային առևտրի ընդլայնման և հարևան ժողովուրդների հետ բազմակողմ հարաբերությունների ձևավորման հետ։ Քաղաքը կարևոր դեր է ունեցել Հայաստանի պատմական գործընթացներում՝ առանձնանալով իր աշխարհագրական դիրքով, տնտեսական ներուժով, արհեստների զարգացմամբ և քաղաքային կազմակերպված կյանքի բարձր մակարդակով։ Աշխատության պատմական ակնարկը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Դվինի առաջացմանն ու զարգացմանը, նրա քաղաքական և վարչական նշանակությանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած փոփոխություններին, ինչպես նաև Հայաստանի միջնադարյան պատմության ընդհանուր ընթացքի մեջ քաղաքի ունեցած տեղին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հնագիտական ուսումնասիրություններին, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են քաղաքի անցյալի վերակազմության, նրա կառուցապատման առանձնահատկությունների և բնակչության առօրյա կյանքի բացահայտման համար։ Հնագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել Դվինի քաղաքային միջավայրի, բնակելի և հասարակական կառույցների, պաշտպանական համակարգի, արհեստագործական արտադրության, տնտեսական գործունեության և նյութական մշակույթի տարբեր դրսևորումների մասին։ Քաղաքի տարածքում հայտնաբերված հնագիտական հուշարձաններն ու առարկայական մնացորդները վկայում են նրա բազմաշերտ պատմական զարգացման, շինարարական ավանդույթների, մասնագիտական արհեստների կատարելագործման և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Դվինի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև միջնադարյան հայկական քաղաքակրթության առանձնահատկությունները հասկանալու համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքային կյանքի կազմակերպման ձևերը, բնակչության տնտեսական զբաղմունքները, հասարակական հարաբերությունները և մշակութային միջավայրի զարգացումը։ Քաղաքի պատմությունը միաժամանակ արտացոլում է Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների միջև առևտրական, քաղաքական ու մշակութային կապերի բնույթը՝ ընդգծելով Դվինի դերը որպես միջազգային հաղորդակցությունների և տնտեսական փոխանակման կարևոր հանգույց։ Պատմահնագիտական մոտեցման համադրումը հնարավորություն է տալիս պատմական տեղեկությունները դիտարկել նյութական վկայությունների հետ փոխկապակցված՝ ձևավորելով քաղաքի անցյալի ամբողջական և բազմակողմանի պատկեր։ Աշխատությունն արժեքավոր է Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ, հնագիտությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների ու մասնագետների համար։ Այն նպաստում է Դվինի պատմական նշանակության գնահատմանը, հայկական քաղաքային մշակույթի ուսումնասիրությանը և Հայաստանի հնագույն ու միջնադարյան ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խորացմանը։

Updated: 2026-11-20
Միջնադարյան Դվին քաղաքը․ պատմահնագիտական ակնարկ

Free

Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more