Калантарян, Арам Ашотович

Калантарян, Арам Ашотович

menu_book Посмотреть материалы

Книги автора (1)

Онлайн

История

Միջնադարյան Դվին քաղաքը․ պատմահնագիտական ակնարկ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական կարևորագույն քաղաքներից մեկի՝ Դվինի պատմությանը, քաղաքաշինական զարգացմանը, նյութական մշակույթին և պատմահնագիտական ժառանգությանը։ Դվինը միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, վարչական, տնտեսական, արհեստագործական և մշակութային կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որի պատմությունը սերտորեն կապված է հայկական պետականության զարգացման, տարածաշրջանային առևտրի ընդլայնման և հարևան ժողովուրդների հետ բազմակողմ հարաբերությունների ձևավորման հետ։ Քաղաքը կարևոր դեր է ունեցել Հայաստանի պատմական գործընթացներում՝ առանձնանալով իր աշխարհագրական դիրքով, տնտեսական ներուժով, արհեստների զարգացմամբ և քաղաքային կազմակերպված կյանքի բարձր մակարդակով։ Աշխատության պատմական ակնարկը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Դվինի առաջացմանն ու զարգացմանը, նրա քաղաքական և վարչական նշանակությանը, տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած փոփոխություններին, ինչպես նաև Հայաստանի միջնադարյան պատմության ընդհանուր ընթացքի մեջ քաղաքի ունեցած տեղին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հնագիտական ուսումնասիրություններին, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են քաղաքի անցյալի վերակազմության, նրա կառուցապատման առանձնահատկությունների և բնակչության առօրյա կյանքի բացահայտման համար։ Հնագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել Դվինի քաղաքային միջավայրի, բնակելի և հասարակական կառույցների, պաշտպանական համակարգի, արհեստագործական արտադրության, տնտեսական գործունեության և նյութական մշակույթի տարբեր դրսևորումների մասին։ Քաղաքի տարածքում հայտնաբերված հնագիտական հուշարձաններն ու առարկայական մնացորդները վկայում են նրա բազմաշերտ պատմական զարգացման, շինարարական ավանդույթների, մասնագիտական արհեստների կատարելագործման և մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Դվինի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև միջնադարյան հայկական քաղաքակրթության առանձնահատկությունները հասկանալու համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քաղաքային կյանքի կազմակերպման ձևերը, բնակչության տնտեսական զբաղմունքները, հասարակական հարաբերությունները և մշակութային միջավայրի զարգացումը։ Քաղաքի պատմությունը միաժամանակ արտացոլում է Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների միջև առևտրական, քաղաքական ու մշակութային կապերի բնույթը՝ ընդգծելով Դվինի դերը որպես միջազգային հաղորդակցությունների և տնտեսական փոխանակման կարևոր հանգույց։ Պատմահնագիտական մոտեցման համադրումը հնարավորություն է տալիս պատմական տեղեկությունները դիտարկել նյութական վկայությունների հետ փոխկապակցված՝ ձևավորելով քաղաքի անցյալի ամբողջական և բազմակողմանի պատկեր։ Աշխատությունն արժեքավոր է Հայաստանի միջնադարյան պատմությամբ, հնագիտությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների ու մասնագետների համար։ Այն նպաստում է Դվինի պատմական նշանակության գնահատմանը, հայկական քաղաքային մշակույթի ուսումնասիրությանը և Հայաստանի հնագույն ու միջնադարյան ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խորացմանը։

Обновлено. 2026-11-20
Միջնադարյան Դվին քաղաքը․ պատմահնագիտական ակնարկ

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Подробнее Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Подробнее Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Подробнее Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее