Казарян, Мери Гегамовна

Казарян, Мери Гегамовна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական դրությունը 1800–1870 թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի առաջին յոթ տասնամյակներում Օսմանյան կայսրության տարածքում բնակվող արևմտահայության սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական դրության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արևմտահայության պատմական կյանքի կարևորագույն առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով հասարակական կառուցվածքին, տնտեսական գործունեությանը, քաղաքական իրավունքներին, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրներին և կայսրության կառավարման համակարգում հայ բնակչության ունեցած դիրքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական ու վարչական զարգացումների ազդեցությանը արևմտահայության կյանքի վրա, ինչպես նաև այն սոցիալական և տնտեսական պայմաններին, որոնցում ձևավորվում ու զարգանում էին հայկական համայնքները։ Տնտեսական տեսանկյունից ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են գյուղատնտեսության, արհեստագործության, առևտրի և համայնքային տնտեսական հարաբերությունների դերը, հայ բնակչության տարբեր խավերի զբաղվածության առանձնահատկությունները, հարկային պարտավորությունները, սեփականության հետ կապված հարցերը և տնտեսական գործունեության սահմանափակումները։ Սոցիալական հարաբերությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հասարակության ներսում առկա շերտավորումը, գյուղական ու քաղաքային բնակչության կենսապայմանների տարբերությունները, համայնքային կառույցների նշանակությունը և ազգային հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Քաղաքական դրության ուսումնասիրությունը կենտրոնանում է արևմտահայության իրավական և հասարակական կարգավիճակի, օսմանյան պետական իշխանությունների հետ հարաբերությունների, տեղական վարչական մարմինների ազդեցության, կրոնական ու ազգային ինքնակառավարման հնարավորությունների և հայ համայնքների քաղաքական ներկայացվածության խնդիրների վրա։ Կարևորվում է նաև Հայոց պատրիարքարանի և ազգային-եկեղեցական կառույցների դերը հասարակական կյանքի կազմակերպման, համայնքային շահերի պաշտպանության և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման գործում։ 1800–1870 թվականներն արևմտահայության պատմության մեջ նշանակալի վերափոխումների ժամանակաշրջան էին, երբ Օսմանյան կայսրության քաղաքական և վարչական համակարգի փոփոխությունները, կենտրոնացման քաղաքականությունը, բարեփոխումների գործընթացները և միջազգային հարաբերությունների զարգացումը անմիջականորեն անդրադառնում էին հայ բնակչության կացության վրա։ Այս ժամանակահատվածի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ազգային հասարակական մտքի զարգացման, կրթական ու մշակութային կյանքի աշխուժացման, համայնքային կազմակերպվածության ամրապնդման և հետագա ազգային-քաղաքական շարժումների պատմական նախադրյալների ըմբռնման տեսանկյունից։ Աշխատությունը նպաստում է արևմտահայության պատմական անցյալի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ սոցիալ-տնտեսական գործընթացները դիտարկելով քաղաքական իրողությունների և հասարակական հարաբերությունների հետ փոխկապակցված։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, հայ հասարակական կյանքի զարգացումներով և հայ ազգային ինքնության ձևավորման պատմական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Updated: 2026-11-20
Արևմտահայերի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական դրությունը 1800–1870 թվականներին

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more